Ngành thuế gặp nhiều khó khăn trong việc thu thuế thương mại điện tử

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã phát triển mạnh mẽ, mang đến cho các quốc gia cơ hội thu thuế từ các giao dịch trực tuyến. Tuy nhiên, việc thu thuế đối với các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn, dù đã có những nỗ lực không nhỏ từ phía cơ quan thuế Việt Nam.

Ông Mai Sơn, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, cho biết tại hội thảo do báo Lao động tổ chức mới đây, ngành thuế Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu thuế từ các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới. Dù đã triển khai Cổng Thông tin điện tử dành cho các nhà cung cấp nước ngoài, nhưng việc thu thuế từ các đơn vị này vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)

Cụ thể, các nhà cung cấp nước ngoài không hình thành pháp nhân tại Việt Nam, điều này dẫn đến những vướng mắc về các quy định như hóa đơn và cơ sở thường trú của các doanh nghiệp này. Hơn nữa, việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan liên quan như bộ, ngành, ngân hàng còn gặp khó khăn do thiếu định dạng thống nhất và hệ thống khai thác dữ liệu vẫn còn thủ công. Điều này làm tăng độ phức tạp trong việc phân tích và sử dụng dữ liệu để quản lý thuế.

Bất chấp những khó khăn, ngành thuế Việt Nam đã đạt được một số thành công đáng kể trong việc thu thuế thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo ông Nguyễn Bằng Thắng, Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn, cho biết sau hơn 2 năm triển khai Cổng Thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài, đã có 116 nhà cung cấp lớn từ các quốc gia như Mỹ, Anh, Hàn Quốc, Singapore, và Australia thực hiện việc kê khai và nộp thuế qua cổng này.

Tính đến tháng 11/2024, tổng số thuế thu được từ các nhà cung cấp qua cổng đạt 8.687 tỷ đồng, vượt qua con số 8.096 tỷ đồng của năm 2023. Đây là một dấu hiệu tích cực cho thấy nguồn thu từ thương mại điện tử xuyên biên giới có tiềm năng lớn, dù vẫn còn nhiều dư địa để khai thác.

Tuy nhiên, việc thu thuế từ các doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới không phải là vấn đề đơn giản. Theo ông Thắng, do các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, việc thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp này gặp rất nhiều khó khăn. Các hoạt động thanh tra trực tiếp không thể thực hiện tại trụ sở của các nhà cung cấp, do đó việc xác minh và kiểm soát mức độ tuân thủ thuế trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Ngoài ra, việc phân tích doanh thu từ khách hàng cá nhân và tổ chức của các nhà cung cấp nước ngoài cũng rất khó khăn. Với khối lượng giao dịch lớn và khách hàng trải dài trên khắp cả nước, việc rà soát tính chính xác trong việc kê khai và nộp thuế đối với các doanh nghiệp này vẫn là một bài toán khó.

Dù có nhiều thách thức, nhưng theo các chuyên gia thuế, tiềm năng thu thuế từ thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam vẫn còn rất lớn. Ngành thương mại điện tử Việt Nam đang đứng trong nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, và giá trị của ngành này được ước tính lên đến hàng chục tỷ USD. Đây là một thị trường tiềm năng mà các cơ quan thuế cần tập trung vào khai thác.

Ông Nguyễn Bằng Thắng, Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn - Tổng Cục thuế

Trong khi đó, ông Nguyễn Bằng Thắng cũng nhấn mạnh rằng việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan liên quan, cải cách thủ tục thuế và tăng cường áp dụng công nghệ thông tin sẽ là những yếu tố quan trọng giúp thu thuế hiệu quả hơn trong tương lai.

Các chuyên gia từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng đưa ra những giải pháp để cải thiện tình hình thu thuế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (SMEs). Theo VCCI, các doanh nghiệp này cần được hỗ trợ nhiều hơn trong việc thực hiện thủ tục thuế, chẳng hạn như thông qua các tài liệu hướng dẫn dễ hiểu và các chính sách thuế đặc thù như miễn giảm thuế hoặc tư vấn trực tiếp.

Một trong những vấn đề lớn hiện nay là việc các thủ tục kê khai và quyết toán thuế vẫn còn phức tạp, gây mất thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Do đó, việc đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu các loại thuế và phí chồng chéo sẽ là một bước tiến quan trọng giúp doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ nghĩa vụ thuế của mình.

Với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, việc thu thuế đối với các giao dịch xuyên biên giới sẽ trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong việc tăng cường nguồn thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, để có thể thu thuế hiệu quả, ngành thuế cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống công nghệ, tăng cường đào tạo cho các doanh nghiệp và hoàn thiện các chính sách thuế sao cho phù hợp với thực tế hoạt động của thương mại điện tử.

Nhìn chung, mặc dù hiện tại vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng cơ hội phát triển nguồn thu thuế từ thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam là rất lớn. Việc giải quyết các vấn đề vướng mắc trong thu thuế sẽ giúp Việt Nam không chỉ cải thiện hệ thống thuế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế số trong tương lai.