Một người có thể đăng ký nhiều người phụ thuộc để giảm thuế

Một người được đăng ký nhiều người phụ thuộc

Một người nộp thuế có thể đăng ký nhiều người phụ thuộc cùng lúc, miễn từng người đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.

Mức giảm trừ gia cảnh mới áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 (Nguồn: Thuế Thành phố Hà Nội).

Đây là điểm cần phân biệt với nguyên tắc ở chiều ngược lại: một người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong cùng năm tính thuế. Nếu hai vợ chồng cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng một người, hai người phải thỏa thuận để xác định ai đăng ký giảm trừ cho người đó.

Như vậy, một người lao động có thể đăng ký con, cha, mẹ hoặc những người thân khác thuộc diện người phụ thuộc nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện. Pháp luật không đặt ra giới hạn theo kiểu mỗi người nộp thuế chỉ được đăng ký một hoặc hai người phụ thuộc.

Điều quan trọng nằm ở điều kiện của từng người và hồ sơ chứng minh đi kèm.

Những ai có thể là người phụ thuộc?

Theo quy định hiện hành, nhóm người phụ thuộc khá rộng.

Đối với con, người nộp thuế có thể đăng ký con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng dưới 18 tuổi. Con từ 18 tuổi trở lên cũng có thể được xác định là người phụ thuộc nếu thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật hoặc không có khả năng lao động.

Con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề cũng thuộc diện xem xét nếu đáp ứng điều kiện về thu nhập.

Cha, mẹ và một số người thân khác cũng có thể được đăng ký. Nhóm này gồm cha đẻ, mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha nuôi, mẹ nuôi; cha vợ, mẹ vợ; cha chồng, mẹ chồng.

Ngoài ra, pháp luật còn quy định trường hợp cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, như anh, chị, em ruột; ông, bà; cô, dì, cậu, chú, bác ruột; cháu ruột và những người thuộc diện phải trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định.

Tuy nhiên, với các nhóm này, điều kiện về khả năng lao động và thu nhập phải được kiểm tra riêng.

Thu nhập của người phụ thuộc là điều kiện quan trọng

Đây là phần dễ phát sinh nhầm lẫn nhất.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC, người trong độ tuổi lao động thuộc nhóm cá nhân được quy định là người phụ thuộc phải không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng.

Người không có khả năng lao động được xác định là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Với người ngoài độ tuổi lao động, điều kiện về thu nhập vẫn được đặt ra: không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 3 triệu đồng.

Vì vậy, việc một người trực tiếp chăm sóc cha, mẹ hoặc người thân chưa đủ để tự động được tính giảm trừ. Người nộp thuế còn phải chứng minh người được đăng ký thuộc đúng nhóm người phụ thuộc và đáp ứng điều kiện tương ứng.

Vợ chồng cùng nuôi con thì ai được đăng ký?

Đây là tình huống phổ biến trong các gia đình có hai người cùng có thu nhập.

Nếu cả hai vợ chồng cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng một người phụ thuộc, pháp luật cho phép hai bên tự thỏa thuận để một người đăng ký giảm trừ trong năm tính thuế.

Người nộp thuế tự đăng ký số lượng người phụ thuộc (Ảnh minh họa).

Ví dụ, một gia đình có hai vợ chồng và hai người con đủ điều kiện là người phụ thuộc. Hai vợ chồng có thể thỏa thuận một người đăng ký cả hai con. Người còn lại không tiếp tục đăng ký giảm trừ đối với chính hai người con đó trong cùng năm.

Trường hợp có thay đổi thỏa thuận thì việc thay đổi được áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo. Với người có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công, người nộp thuế được lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ nhưng vẫn phải bảo đảm mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm.

Người nộp thuế tự đăng ký và chịu trách nhiệm

Quy định mới cũng chuyển mạnh trách nhiệm sang người nộp thuế.

Người nộp thuế tự đăng ký số lượng người phụ thuộc, cung cấp giấy tờ hợp pháp và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin đăng ký cũng như thu nhập của người phụ thuộc. Hồ sơ xác định người phụ thuộc thực hiện theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Việc đăng ký người phụ thuộc cần thực hiện đúng thời hạn. Theo hướng dẫn hiện hành, người nộp thuế đăng ký người phụ thuộc cùng hồ sơ chứng minh trước ngày 31/12 của năm tính thuế; nếu chưa tính giảm trừ trong năm thì có thể được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định.

Mỗi người phụ thuộc có thể giúp giảm 6,2 triệu đồng mỗi tháng

Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm. Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng.

Như vậy, nếu một người có hai người phụ thuộc đủ điều kiện, tổng mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là 12,4 triệu đồng/tháng. Nếu có ba người phụ thuộc đủ điều kiện, mức giảm trừ là 18,6 triệu đồng/tháng.

Đây là khoản giảm trực tiếp vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế thu nhập cá nhân. Vì vậy, với người có thu nhập chịu thuế cao, việc đăng ký đúng người phụ thuộc có thể tạo ra khác biệt đáng kể về số thuế phải nộp.

Ngoài giảm trừ gia cảnh, pháp luật còn cho phép giảm trừ một số khoản khác theo điều kiện, trong đó có các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học và một số khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo theo quy định.

Điểm quan trọng nhất với người nộp thuế không phải là đăng ký được bao nhiêu người, mà là đăng ký đúng người, đúng điều kiện và đúng hồ sơ. Một người có thể có nhiều người phụ thuộc, nhưng mỗi trường hợp đều phải đáp ứng quy định và người nộp thuế phải chịu trách nhiệm về thông tin mình kê khai.