Tên bị chiếm dụng để lập doanh nghiệp trái phép, người dân cần làm gì?

Một người có thể chỉ biết mình đang đứng tên doanh nghiệp khi tra cứu thông tin thuế hoặc thực hiện một thủ tục hành chính. Khi đó, vấn đề không còn là một sai lệch dữ liệu đơn thuần, bởi pháp nhân mang tên người bị mạo danh có thể phát sinh nghĩa vụ thuế, hóa đơn và những giao dịch mà người đó hoàn toàn không thực hiện.

Để xử lý tình huống này, Cơ quan Thuế đã bổ sung công cụ để cá nhân chủ động kiểm tra thông tin và gửi phản ánh.

Kiểm tra ngay doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang đứng tên

Từ ngày 23/8/2026, ứng dụng eTax Mobile được nâng cấp chức năng để cá nhân tra cứu những doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình đang được ghi nhận là người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh.

Thời gian qua, hoạt động thu thập, mua bán trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng, căn cước công dân, chứng minh nhân dân của người dân diễn biến phức tạp (Ảnh minh họa: https://baochinhphu.vn).

Đây là một thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh Cục Thuế đang triển khai chiến dịch rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế. Trong quá trình này, ơ quan Thuế đã tiếp nhận phản ánh về những trường hợp cá nhân chưa từng thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhưng thông tin lại được sử dụng để đăng ký.

Khi phát hiện dấu hiệu hồ sơ đăng ký bị giả mạo hoặc thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, cá nhân có thể gửi phản ánh qua chức năng được bổ sung trên eTax Mobile.

Cục Thuế đồng thời yêu cầu Thuế các tỉnh, thành phố phân công bộ phận tiếp nhận và xử lý phản ánh tại phân hệ “Tra cứu phản ánh điện tử tổ chức/DN” trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính.

Người dân cũng được hướng dẫn thực hiện theo Công văn số 13767/BTC-DNTN ngày 3/9/2026 và Công văn số 6053/BTC-DNTN ngày 7/5/2026 của Bộ Tài chính.

Người bị mạo danh không phải gánh thay pháp nhân

Một điểm đáng chú ý trong cách xử lý là Cơ quan Thuế được yêu cầu hạn chế tối đa việc đề nghị người dân cung cấp lại những thông tin, tài liệu mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể trao đổi với cơ quan liên quan.

Trong quá trình xác minh, Cơ quan Thuế phải thông tin rõ cho người dân về tình trạng và nghĩa vụ thuế liên quan đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị phản ánh.

Thông tin, tài liệu thuộc phạm vi quản lý cũng phải được cung cấp kịp thời cho cơ quan đăng ký kinh doanh, Cơ quan Công an và cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu.

Với trường hợp doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh vẫn đang ở trạng thái hoạt động nhưng có dấu hiệu sử dụng trái phép thông tin cá nhân để đăng ký người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh, Cơ quan Thuế phải rà soát hồ sơ khai thuế, tình hình sử dụng hóa đơn điện tử và những dữ liệu liên quan.

Cơ quan Thuế còn phải xác minh thực tế hoạt động tại địa chỉ đăng ký để có căn cứ áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Nếu đủ điều kiện, Cơ quan Thuế thực hiện ngừng sử dụng hóa đơn điện tử theo Điều 8 Thông tư số 91/2026/TT-BTC và các quy trình quản lý rủi ro. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, thông tin và tài liệu liên quan sẽ được chuyển đến Cơ quan Công an, cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, trường hợp cá nhân có dấu hiệu nhận lợi ích vật chất để đứng tên chủ sở hữu, thành viên, cổ đông, người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh nhưng không trực tiếp quản lý, điều hành cũng thuộc diện được Cơ quan Thuế rà soát và chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.

Cơ quan nhà nước phải phối hợp để xác minh

Việc xử lý trường hợp bị mạo danh không chỉ nằm trong phạm vi của Cơ quan Thuế.

Bộ Tài chính đã yêu cầu phối hợp giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, Cơ quan Thuế, công an và các đơn vị liên quan khi có căn cứ xác định hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, lấy cắp hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân.

Nếu có văn bản của cơ quan có thẩm quyền xác định hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định. Đồng thời, các cơ quan phải phối hợp để tách bạch quyền, lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh với nghĩa vụ và hành vi vi phạm của pháp nhân được thành lập trái phép.

Cục Thuế cũng đang phối hợp với Cục C06 (Bộ Công an) để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật đối với doanh nghiệp thuộc diện cần xử lý.

Với cơ quan đăng ký kinh doanh, việc phối hợp tập trung vào những doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định và hoàn tất thủ tục giải thể đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Cơ quan Hải quan cũng được phối hợp trong việc xác nhận nghĩa vụ thuế để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động.

Người dân nên chủ động kiểm tra thông tin

Chiến dịch làm sạch dữ liệu thuế được triển khai không chỉ nhằm xử lý các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động mà còn nhằm phát hiện những trường hợp lợi dụng pháp nhân, mã số thuế và hóa đơn để vi phạm pháp luật. Bộ Tài chính trước đó cũng yêu cầu rà soát, xử lý các trường hợp sử dụng trái phép thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp.

Vì vậy, với cá nhân có nghi ngờ thông tin của mình bị sử dụng để đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, việc đầu tiên là chủ động tra cứu thông tin trên eTax Mobile.

Nếu phát hiện bất thường, cần thực hiện phản ánh theo chức năng được cung cấp, phối hợp với Cơ quan Thuế trong quá trình xác minh và cung cấp những tài liệu thực tế chứng minh mình không thành lập, không quản lý hoặc không điều hành pháp nhân đó.

Cách xử lý này giúp cơ quan quản lý có căn cứ làm rõ nguồn gốc hồ sơ, tình trạng hoạt động, nghĩa vụ thuế và các giao dịch liên quan, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh.

Với người dân, đây cũng là lý do không nên bỏ qua việc kiểm tra thông tin doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang gắn với dữ liệu định danh của mình. Phát hiện càng sớm, việc xác minh và tách bạch trách nhiệm càng có cơ sở để được xử lý kịp thời.