Lào Cai ngăn cơi nới, tạo dựng tài sản để trục lợi bồi thường ở vùng dự án công nghiệp

Nhiều dự án đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN) đang được triển khai tại Lào Cai. Đây là hạ tầng quan trọng để thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Quá trình chuẩn bị mặt bằng cho các dự án cũng làm phát sinh khối lượng lớn công việc liên quan đến quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng, xác định nguồn gốc đất và lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Lào Cai, chính quyền cơ sở đã có nhiều nỗ lực trong thực hiện các nhiệm vụ này. Tuy nhiên, tại một số xã, phường vẫn xảy ra tình trạng quản lý chưa chặt chẽ, chậm phát hiện và xử lý hành vi xây dựng, cơi nới công trình hoặc trồng cây trái phép trên đất thuộc vùng quy hoạch nhằm trục lợi tiền bồi thường.

Việc xác nhận nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất tại một số nơi còn chậm. Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn có thể làm phát sinh chi phí bồi thường, tranh chấp và những vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự.

Để khắc phục những kẽ hở trên, Chủ tịch ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai yêu cầu chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện nếu để xảy ra vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng trong phạm vi dự án đã công bố, quyết định chủ trương đầu tư hoặc có thông báo thu hồi đất.

Trường hợp công trình vi phạm tồn tại, làm phát sinh kinh phí bồi thường, hỗ trợ, trách nhiệm của người đứng đầu sẽ được xem xét theo quy định.

Trọng tâm đầu tiên là quản lý chặt hiện trạng. Cán bộ địa chính, công an xã và trưởng thôn, tổ dân phố được phân công bám sát địa bàn, tổ chức kiểm tra hằng ngày. Khi phát hiện vi phạm, chính quyền cơ sở có trách nhiệm lập biên bản, đình chỉ thi công, xử phạt và khôi phục hiện trạng ban đầu theo thẩm quyền.

Cách làm này hướng tới phát hiện ngay từ khi công trình mới được dựng lên hoặc cây mới được trồng, tránh để tài sản trái phép tồn tại kéo dài rồi trở thành điểm nghẽn trong quá trình kiểm đếm, bồi thường và giải phóng mặt bằng.

Lực lượng chức năng kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, công trình xây dựng trong phạm vi dự án nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.

Lớp kiểm soát thứ hai nằm ở hồ sơ địa chính. Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu việc xác nhận nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất phải được thực hiện chính xác, trên cơ sở đối chiếu hồ sơ địa chính, sổ mục kê, bản đồ và tài liệu qua các thời kỳ.

Văn bản nghiêm cấm việc “hợp thức hóa” hồ sơ, xác nhận sai thời điểm sử dụng đất, nguồn gốc đất hoặc thời điểm tạo lập tài sản nhằm giúp các đối tượng trục lợi chính sách bồi thường.

Đối với diện tích nằm trong phạm vi dự án đã có thông báo thu hồi đất, hiện trạng sử dụng phải được kiểm tra, theo dõi thường xuyên. Các tài sản được tạo lập trái quy định hoặc phát sinh trong thời hạn hiệu lực của thông báo thu hồi đất sẽ được phát hiện, ngăn chặn và xử lý.

Tỉnh Lào Cai cũng yêu cầu các bộ phận chuyên môn không tiếp nhận, giải quyết thủ tục tách thửa đối với diện tích đất thuộc phạm vi này. Quy định trên nhằm khóa thêm một kẽ hở có thể làm thay đổi hiện trạng pháp lý, gia tăng số chủ sử dụng đất hoặc khiến quá trình lập phương án bồi thường trở nên phức tạp.

Trách nhiệm quản lý không chỉ đặt lên chính quyền cấp xã. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao bố trí đầu mối hướng dẫn nghiệp vụ về đất đai, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Những địa phương còn yếu về chuyên môn hoặc có nhiều vấn đề phức tạp sẽ được tăng cường cán bộ hỗ trợ.

Sở Xây dựng phối hợp hướng dẫn lập hồ sơ xử lý vi phạm trật tự xây dựng và thực hiện quy trình cưỡng chế đối với công trình cơi nới trái phép. Công an tỉnh chỉ đạo công an xã, phường nắm chắc tình hình tại khu vực quy hoạch, phát hiện, xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi thông đồng, trục lợi chính sách; đồng thời xem xét thành lập tổ công tác hỗ trợ địa bàn phức tạp.

Cùng với kiểm tra và xử lý, tỉnh Lào Cai xác định công khai quy hoạch, ranh giới dự án, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là nền tảng của công tác dân vận. Khi người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin, nguy cơ bị lôi kéo tham gia tạo dựng tài sản trái phép có điều kiện được hạn chế.

Ba lớp kiểm soát gồm giữ nguyên hiện trạng, bảo đảm tính chính xác của hồ sơ và phối hợp hỗ trợ cơ sở đang tạo thành vòng quản lý liên tục. Hiệu quả của cách làm này sẽ tác động trực tiếp tới tiến độ giải phóng mặt bằng, kỷ cương đất đai và tính minh bạch trong triển khai các dự án công nghiệp tại Lào Cai.