Bảy tháng năm 2026, các lực lượng chức năng tỉnh Lào Cai phát hiện 1.496 vụ vi phạm. Trong đó có 443 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu; 856 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 197 vụ hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Có 264 vụ được xử lý hình sự, 481 đối tượng bị khởi tố và 1.193 vụ bị xử lý hành chính. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước qua xử lý vi phạm, tịch thu tang vật, tài sản và truy thu thuế đạt hơn 27,1 tỷ đồng.
 |
| Lực lượng chức năng mở rộng kiểm soát hàng lậu, hàng giả từ kho chứa, điểm kinh doanh đến hoạt động mua bán trên không gian mạng. (Ảnh minh họa) |
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số vụ được phát hiện mà còn ở sự thay đổi trong phương thức đấu tranh. Hoạt động kiểm tra, kiểm soát đang được mở rộng từ tuyến biên giới tới các tuyến giao thông nội địa, kho chứa, điểm tập kết, khu vực thương mại và địa bàn du lịch.
Vụ phát hiện gần 9 kg vàng tại Km237 cao tốc Nội Bài – Lào Cai ngày 4/4 cho thấy hàng lậu sau khi qua biên giới có thể nhanh chóng được đưa vào sâu trong nội địa bằng phương tiện dân sự. Trong khi đó, chuyên án bắt giữ 330.250 bao thuốc lá nhập lậu, trị giá khoảng 16 tỷ đồng, thể hiện vai trò của công tác trinh sát, nắm địa bàn và tập trung vào những đường dây có tổ chức.
Vụ án liên quan đến Công ty TNHH MEDISTAR Việt Nam lại cho thấy giá trị của dữ liệu điện tử trong điều tra. Qua xác minh và khai thác dữ liệu, cơ quan chức năng bước đầu xác định hoạt động sản xuất, buôn bán thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế của đường dây có tổng doanh thu 1.739 tỷ đồng; tiền và tài sản liên quan bị thu giữ, tạm giữ khoảng 300 tỷ đồng.
Những vụ việc này cho thấy mục tiêu đấu tranh không chỉ là thu giữ một lô hàng. Khi người tổ chức, phương tiện, kho chứa, dòng tiền và mạng lưới tiêu thụ được làm rõ, việc xử lý mới có thể đi sâu vào đường dây thay vì dừng lại ở người vận chuyển hoặc điểm bán cuối cùng.
Cùng với buôn lậu qua biên giới, hàng giả đang len lỏi vào các điểm du lịch và dịch chuyển mạnh lên không gian mạng. Trong tháng 5/2026, Công an tỉnh Lào Cai khởi tố hai vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, thu giữ gần 7.900 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu The North Face, Adidas, Nike và Crocs, trị giá hơn 1,8 tỷ đồng.
Trên Facebook, TikTok, Shopee và Zalo, nhiều đối tượng không duy trì cửa hàng cố định mà thuê nhà dân làm kho, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ và thuê người giao hàng công nghệ làm trung gian. Hàng hóa được chia nhỏ, cất giấu tại nhiều nơi, trà trộn giữa hàng thật và hàng giả trước khi chuyển tới người mua.
Đáng chú ý, một số đối tượng đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia hoặc người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật. Khi gian hàng, người giới thiệu và giao dịch đều có thể được “ảo hóa”, việc xác định chủ thể vi phạm trở nên khó khăn hơn. Các đối tượng thường xuyên thay đổi quy luật hoạt động, theo dõi lực lượng chức năng, phân tán nơi cất giấu và lợi dụng dịch vụ chuyển phát. Điều này gây khó khăn cho quá trình kiểm tra, truy vết và xử lý.
Thực tế ấy đang mở rộng phạm vi kiểm soát từ hàng hóa hữu hình sang dấu vết điện tử. Tài khoản bán hàng, dữ liệu giao dịch, dòng tiền và thông tin vận chuyển trở thành những mắt xích quan trọng để nhận diện người tổ chức và lần theo đường đi của hàng hóa.
Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lào Cai định hướng tập trung nguồn lực và biện pháp nghiệp vụ vào các đường dây, ổ nhóm, vụ việc lớn và đối tượng chủ mưu. Công an, biên phòng, hải quan, quản lý thị trường, thuế và các địa phương tăng cường trao đổi thông tin nhằm nhận diện đúng địa bàn, đối tượng và các mắt xích liên quan.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai Ngô Hạnh Phúc nhấn mạnh, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục; các lực lượng phải chủ động nắm, dự báo tình hình, quản lý địa bàn, đối tượng để phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý kịp thời.
Định hướng này cho thấy hiệu quả chống buôn lậu không chỉ được đo bằng số vụ phát hiện. Khả năng nhận diện nguy cơ trước khi hàng hóa bị phân tán; quản lý kho, bến bãi, điểm tập kết; kết nối dữ liệu và lần theo dòng tiền mới là những yếu tố góp phần thu hẹp không gian hoạt động của các đối tượng.
Thông tin từ người dân và doanh nghiệp cũng là một mắt xích quan trọng. Những dấu hiệu bất thường tại kho chứa, điểm kinh doanh hoặc trên nền tảng số, nếu được chuyển kịp thời tới cơ quan chức năng, sẽ góp phần hình thành mạng lưới kiểm soát thị trường rộng hơn.
Khi thủ đoạn buôn lậu và hàng giả tiếp tục biến đổi theo thị trường, công nghệ, sự chủ động trong dự báo, tốc độ chia sẻ thông tin và chiều sâu phối hợp sẽ quyết định khả năng ngăn chặn vi phạm từ sớm, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính và quyền lợi người tiêu dùng.
