Nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, những năm gần đây tỉnh Lào Cai đã ưu tiên nguồn lực đầu tư nhiều công trình kết nối các vùng sản xuất, khu dân cư và khu vực phát triển kinh tế. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn là "nút thắt" lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của nhiều dự án.
 |
| Tuyến đường Lâm Giang- Lang Thíp chưa thể triển khai thi công do vướng mắc mặt bằng |
Điển hình là dự án đường Lâm Giang – Lang Thíp, được đầu tư xây dựng từ năm 2024 trên cơ sở dự án chuyển tiếp do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Lào Cai làm chủ đầu tư. Tuyến đường dài 2,8 km được kỳ vọng tạo thuận lợi cho giao thương, đi lại của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực phía Nam của tỉnh.
Đến nay, dự án vẫn còn 11 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Nguyên nhân chủ yếu là chưa thống nhất về đơn giá bồi thường đất ở, phát sinh tranh chấp đất đai, trong khi một số hộ đi làm ăn xa nên việc xác minh, hoàn thiện hồ sơ gặp nhiều khó khăn.
Ông Khổng Văn Hậu, Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Giang cho biết, quá trình rà soát hồ sơ phục vụ công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều trở ngại do thiếu các tài liệu pháp lý lưu trữ từ giai đoạn trước. Cùng với đó, hiện trạng sử dụng đất đã có nhiều thay đổi qua các năm như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất..., khiến việc xác định nguồn gốc, diện tích đất thu hồi và hoàn thiện hồ sơ bồi thường mất nhiều thời gian. Đây là nguyên nhân chủ yếu làm chậm công tác giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai đồng bộ của dự án.
Không chỉ dự án Lâm Giang – Lang Thíp, tuyến đường từ Quốc lộ 32 đến thôn Ao Luông, xã Liên Sơn cũng đang gặp nhiều khó khăn khi còn 24 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Dù đơn vị thi công đã huy động tối đa nhân lực, máy móc và tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng tốc, việc thiếu mặt bằng sạch buộc nhà thầu phải chia nhỏ mũi thi công, nhiều lần điều chỉnh kế hoạch, làm giảm hiệu quả tổ chức thi công.
Trong khi đó, dự án đường Khánh Hòa – Văn Yên hiện vẫn còn 8 hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ. Tại dự án đường trục chính Cụm công nghiệp Phú Thịnh, vẫn còn một số trường hợp chưa nhận phương án bồi thường hoặc chưa hoàn tất các thủ tục thu hồi đất theo quy định, khiến tiến độ thi công tiếp tục bị ảnh hưởng.
 |
| Tuyến đường từ Quốc lộ 32 đến thôn Ao Luông, xã Liên Sơn phấn đấu hoàn thành vào cuối năm 2026. |
Những vướng mắc tại các dự án cho thấy, giải phóng mặt bằng không chỉ là vấn đề của riêng từng công trình mà đã trở thành yếu tố quyết định tiến độ giải ngân đầu tư công, hiệu quả sử dụng nguồn vốn và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư tại địa phương.
Khi mặt bằng chưa được bàn giao đúng kế hoạch, các nhà thầu buộc phải thi công cầm chừng hoặc tổ chức thi công theo từng đoạn, làm phát sinh thêm chi phí nhân công, máy móc và vật liệu. Tiến độ kéo dài cũng ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực của Nhà nước.
Đối với doanh nghiệp, việc các tuyến giao thông chậm hoàn thành đồng nghĩa với việc chi phí vận chuyển, kết nối sản xuất và lưu thông hàng hóa chưa được cải thiện như kỳ vọng. Người dân tại các khu vực hưởng lợi cũng phải tiếp tục chờ đợi để được tiếp cận hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại.
 |
| Ngay khi được bàn giao mặt bằng, nhà thầu đã nỗ lực để hoàn thành Dự án đường trục chính Cụm công nghiệp Phú Thịnh vào cuối năm nay. |
Theo các chủ đầu tư, bên cạnh việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý và giải quyết các tồn tại về đất đai, điều quan trọng là tăng cường đối thoại, tuyên truyền để người dân hiểu rõ chủ trương, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo đúng quy định của pháp luật. Việc công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện sẽ góp phần tạo sự đồng thuận, hạn chế phát sinh khiếu nại, kiến nghị.
Song song với đó, các địa phương cần tiếp tục rà soát từng trường hợp cụ thể, phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư và các ngành chức năng để tháo gỡ dứt điểm những khó khăn phát sinh, sớm bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công.
Thực tế cho thấy, mỗi ngày mặt bằng chậm được bàn giao là mỗi ngày tiến độ công trình bị kéo dài, chi phí đầu tư gia tăng và hiệu quả khai thác dự án tiếp tục bị lùi lại. Ngược lại, khi những "điểm nghẽn" được tháo gỡ, các công trình sẽ sớm hoàn thành, tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.
Với mục tiêu xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, việc tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng cần tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, các ngành. Sự quyết liệt của chính quyền, trách nhiệm của chủ đầu tư cùng sự đồng thuận của người dân sẽ là yếu tố quyết định để các dự án giao thông về đích đúng tiến độ, phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư công và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Lào Cai.
