Làm sạch pháp lý đất đai, mở đường cho dự án bất động sản hồi sinh

Câu chuyện đất đai lúc này không còn là xử lý vài dự án riêng lẻ. Cách làm mới và rất quyết liệt của Chính phủ đang thay đổi theo hướng rõ hơn: từ gỡ từng hồ sơ sang xây cơ chế chung để xử lý hàng loạt dự án tồn đọng, nhất là những dự án vướng thanh tra, kiểm tra, bản án, quy hoạch, giao đất, nghĩa vụ tài chính hay thủ tục xây dựng.

Chuỗi động thái gần đây cho thấy Chính phủ đang đẩy mạnh việc này bằng cả nghị quyết của Quốc hội lẫn chỉ đạo điều hành. Điểm đáng chú ý là phạm vi xử lý không dừng ở một vài địa phương, mà đang mở rộng theo hướng áp dụng cho các dự án có tính chất tương tự trên phạm vi rộng hơn.

Tòa nhà Vicem tại Hà Nội sau nhiều năm vẫn chỉ là khối bê tông dang dở, cho thấy mức độ lãng phí lớn của các dự án bất động sản chậm triển khai.

Điều đó phản ánh một thay đổi rõ trong tư duy điều hành. Thay vì để từng nơi tự xoay xở, Chính phủ chuyển sang cách làm có đầu mối, có danh mục, có phân công trách nhiệm cụ thể cho từng Bộ, ngành và địa phương. Mục tiêu là xử lý tồn đọng theo cơ chế, thay vì chạy theo từng vụ việc riêng lẻ.

Trước hết, việc làm sạch pháp lý đất đai giúp khơi thông nguồn lực đang bị chôn trong các dự án dở dang. Khi một dự án bị treo quá lâu, không chỉ doanh nghiệp mắc kẹt dòng tiền mà đất đai, hạ tầng và các tài sản liên quan cũng bị lãng phí. Gỡ được pháp lý đồng nghĩa với việc đưa nguồn lực trở lại vận hành trong nền kinh tế.

Thứ hai, đây là một trong những giải pháp trực tiếp để tạo thêm động lực tăng trưởng. Khi các dự án được tháo gỡ, hoạt động đầu tư, xây dựng, tín dụng và thị trường liên quan có cơ hội phục hồi, qua đó tạo thêm việc làm và nguồn thu ngân sách.

Tuy nhiên, điểm quan trọng là việc tháo gỡ không đồng nghĩa với hợp thức hóa sai phạm. Chính phủ đang theo hướng phân loại rõ: dự án nào đủ điều kiện sẽ được xử lý để tiếp tục triển khai; dự án sai phạm nghiêm trọng sẽ phải xử lý dứt điểm. Cách tiếp cận này vừa mở đường cho thị trường, vừa giữ kỷ cương pháp luật.

Nếu triển khai đúng hướng, thị trường sẽ có những chuyển biến rõ rệt. Cụ thể, về pháp lý, nhiều dự án trước đây bị ách vì không rõ quy định áp dụng hoặc thẩm quyền xử lý có thể sẽ tìm được lối ra rõ ràng hơn. Điều này giúp giảm tình trạng hồ sơ “đứng yên” do tâm lý e ngại trách nhiệm.

Về hành chính, việc phân công đầu mối và theo dõi tiến độ xử lý giúp quá trình tháo gỡ bớt manh mún, tăng tính minh bạch. Doanh nghiệp có thể kỳ vọng vào một quy trình rõ ràng hơn thay vì phải chạy qua nhiều cấp, nhiều cơ quan.

Quan trọng hơn, khi một phần dự án được khơi thông, thị trường sẽ có thêm nguồn cung hợp pháp. Đây là yếu tố then chốt với bất động sản, bởi điểm nghẽn lớn nhiều năm qua nằm ở pháp lý, không phải nhu cầu. Khi nguồn cung được cải thiện, thị trường có cơ sở vận hành ổn định hơn.

Ở góc nhìn sự tác động tới doanh nghiệp sẽ thể hiện rõ theo từng nhóm. Với doanh nghiệp bất động sản, đây là cơ hội trực tiếp để tái khởi động dự án, mở bán, bàn giao và thu hồi dòng tiền. Những quỹ đất bị treo nhiều năm nếu được xử lý xong có thể nhanh chóng trở lại thành tài sản có giá trị khai thác thực tế.

Tuy nhiên, chính sách này cũng tạo ra sự sàng lọc rõ rệt. Doanh nghiệp có pháp lý tương đối đầy đủ, có năng lực triển khai sẽ có cơ hội đi tiếp. Ngược lại, những trường hợp sai phạm nặng hoặc hồ sơ yếu sẽ khó được tháo gỡ.

Với doanh nghiệp xây dựng, vật liệu, tư vấn, nhà thầu, hiệu ứng lan tỏa sẽ đến khi các dự án được triển khai trở lại, kéo theo nhu cầu thi công và dịch vụ liên quan.

Với ngân hàng, việc xử lý pháp lý dự án giúp cải thiện chất lượng tài sản bảo đảm, tạo điều kiện cơ cấu lại tín dụng và nâng khả năng thu hồi vốn.

Nhìn tổng thể, việc làm sạch đất đai không chỉ giúp gỡ khó cho từng dự án, mà còn góp phần khơi thông dòng vốn, giảm lãng phí và tạo nền tảng cho thị trường bất động sản vận hành ổn định, minh bạch hơn trong giai đoạn tới.