Kinh doanh, buôn bán lấn chiếm vỉa hè: Pháp luật quy định ra sao?

Theo quy định hiện hành, lòng đường chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông, vỉa hè dành cho người đi bộ. Các trường hợp sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ.

Kinh doanh, buôn bán lấn chiếm vỉa hè gây mất trật tự đô thị.

Cụ thể, mức xử phạt các hành vi vi phạm về lấn chiếm vỉa hè từ 200.000 – 250.000 đồng đối với cá nhân bán hàng rong, bán hàng hóa nhỏ lẻ trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng.

Phạt tiền từ 250.000 – 350.000 đồng đối với cá nhân, từ 500.000 – 700.000 đồng đối với tổ chức để vật che khuất biển báo hiệu đường bộ, đèn tín hiệu giao thông.

Đối với hành vi sử dụng vỉa hè để họp chợ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày bán hàng hóa, sửa chữa phương tiện, đặt biển quảng cáo trái phép, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 – 3.000.000 đồng, mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần so với cá nhân.

Các hành vi vi phạm về bày bán máy móc, thiết bị, vật tư hoặc sản xuất, gia công hàng hóa trên vỉa hè sẽ bị xử phạt từ 3.000.000 – 5.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 6.000.000 – 10.000.000 đồng đối với tổ chức.

Mức phạt từ 10.000.000 – 15.000.000 đồng đối với cá nhân và từ 20.000.000 – 30.000.000 đồng đối với tổ chức sử dụng lòng đường, vỉa hè không có giấy phép hoặc có giấy phép nhưng đã hết hạn.

Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, khôi phục hiện trạng ban đầu.

Liên quan đến việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác, bao gồm: Phục vụ các sự kiện chính trị và hoạt động văn hóa, thể thao; phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống cháy nổ; tìm kiếm cứu nạn; phòng, chống dịch bệnh.

Đối với các hoạt động phục vụ thi công xây dựng công trình; tập kết, thu gom rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức sự kiện tang lễ; tổ chức đám cưới; sử dụng vào việc trông, giữ phương tiện tham gia giao thông trong trường hợp cần thiết chỉ được thực hiện trên các tuyến đường huyện, đường xã, đường thôn, đường đô thị không bao gồm đường phố chính đô thị, không sử dụng lòng đường, vỉa hè đường cao tốc, quốc lộ và phải có phương án tổ chức phân luồng giao thông.

Trước đó, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền vừa ký ban hành Kế hoạch số 373/KH-UBND ngày 26/12/2025 về triển khai các giải pháp xử lý "chợ cóc", chợ tạm và các điểm kinh doanh tự phát trên địa bàn thành phố. Theo kế hoạch, Hà Nội phấn đấu giải tỏa 100% các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát trong năm 2026 và 2027, chấm dứt tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè kéo dài nhiều năm qua.

Theo phân loại, nhóm 1 là các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, "điểm nóng" ảnh hưởng đến an toàn giao thông, trật tự văn minh đô thị gây bức xúc dư luận. Nhóm 2 bao gồm các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát có dưới 50 hộ kinh doanh. Nhóm 3 gồm các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát hoạt động có từ 50 đến 100 hộ kinh doanh. Đối với nhóm 4 là các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát trên 100 hộ kinh doanh, tồn tại lâu dài, có tính chất phức tạp.

Lộ trình hoàn thành giải tỏa như sau: Nhóm 1, hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/1/2026. Nhóm 2, hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/6/2026. Nhóm 3, hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/12/2026. Nhóm 4, hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/6/2027.