Không thiếu việc làm, cũng không thiếu lao động, nhưng thị trường vẫn “lệch pha”. Nghịch lý này đã tồn tại nhiều năm, âm thầm tạo ra một dạng “chi phí ẩn” kéo giảm năng suất của cả nền kinh tế. Khi doanh nghiệp không tìm được người phù hợp, còn người lao động loay hoay giữa những lựa chọn không đúng năng lực, thì vấn đề không còn nằm ở cung – cầu, mà nằm ở cách thị trường được tổ chức và vận hành. Sàn giao dịch việc làm quốc gia đang được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng kết nối cung – cầu lao động lớn nhất Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc khai trương Sàn giao dịch việc làm quốc gia chậm nhất ngày 30/4/2026, không đơn thuần là một nhiệm vụ xã hội quan trọng. Đây là một bước đi mang tính hạ tầng chiến lược, thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc chuyển thị trường lao động từ trạng thái phân mảnh sang một hệ sinh thái kết nối, minh bạch và vận hành dựa trên dữ liệu lớn (big data).
 |
| Thị trường lao động Việt Nam trước bước ngoặt lớn với Sàn giao dịch việc làm quốc gia. |
Điểm nghẽn “mềm” của tăng trưởng đến hạ tầng thị trường
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu về tăng trưởng, nhưng năng suất lao động vẫn là bài toán lớn. Một trong những nguyên nhân cốt lõi không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ, mà ở việc phân bổ nguồn lực lao động chưa hiệu quả.
Khi một kỹ sư làm trái ngành, khi một doanh nghiệp mất hàng tháng để tuyển dụng rồi đào tạo lại từ đầu, thì nền kinh tế đang mất đi giá trị đáng lẽ có thể tạo ra.
Một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất kính và phụ kiện chia sẻ: “Chi phí tuyển sai người nhiều khi còn lớn hơn chi phí đầu tư máy móc. Nhưng cái khó nhất là chúng tôi không có một hệ thống dữ liệu đủ tin cậy để lựa chọn.”
Ở chiều ngược lại, người lao động cũng đối diện với sự mơ hồ trong định hướng nghề nghiệp. Không ít người “có việc nhưng không đúng việc”, dẫn đến thu nhập thấp và thiếu ổn định.
Sàn giao dịch việc làm quốc gia, nếu được triển khai đúng hướng, sẽ không chỉ là một nền tảng tuyển dụng, mà là một “hạ tầng mềm” của nền kinh tế. Bởi con người không chỉ là tài sản của doanh nghiệp, mà còn là nguồn lực quốc gia trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số như định hướng được lãnh đạo Chính phủ nhiều lần nhấn mạnh.
Ở đó, dữ liệu về kỹ năng, việc làm, nhu cầu tuyển dụng và xu hướng thị trường được chuẩn hóa và kết nối theo thời gian thực. Khi thông tin minh bạch, thị trường sẽ tự điều chỉnh, giảm thiểu những lệch pha vốn tồn tại lâu nay.
Đây cũng là nền tảng để Nhà nước chuyển từ quản lý bị động sang điều hành chủ động dựa trên dữ liệu.
Chính sách đồng bộ: từ chỉ đạo đến hành động
Định hướng này đã được cụ thể hóa rõ ràng trong các chỉ đạo điều hành. Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 143/TB-VPCP, kết luận của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tại cuộc họp rà soát nhiệm vụ 3 tháng đầu năm 2026 và triển khai công tác thời gian tới của Bộ Nội vụ.
 |
| Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà. |
Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ tập trung xây dựng, hoàn thiện các đề án lớn về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động hiện đại, đồng thời hoàn thiện khung thể chế về tổ chức đại diện người lao động và thương lượng tập thể. Sàn giao dịch việc làm quốc gia dự kiến khai trương trước 30/4/2026, được kỳ vọng kết nối thị trường lao động, nâng cao năng suất và thúc đẩy tăng trưởng.
Đáng chú ý, yêu cầu xuyên suốt là phải chuẩn bị kỹ lưỡng, có phương án cụ thể để triển khai cải cách chính sách tiền lương theo lộ trình, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Điều này cho thấy một cách tiếp cận nhất quán: phát triển thị trường lao động không chỉ để giải quyết việc làm trước mắt, mà nhằm xây dựng nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Một điểm nhấn quan trọng khác là định hướng thúc đẩy thị trường lao động ngoài nước. Theo mục tiêu được đặt ra, năm 2026 Việt Nam phấn đấu đưa khoảng 150.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Song song với đó là yêu cầu rà soát, mở rộng các thị trường còn dư địa, điều chỉnh những thị trường chưa hiệu quả. Đây không chỉ là giải pháp tạo việc làm, mà còn là cách nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua tiếp cận môi trường làm việc quốc tế.
Khi dòng chảy lao động được kết nối cả trong và ngoài nước, thị trường lao động Việt Nam sẽ không còn bó hẹp trong phạm vi nội địa, mà trở thành một phần của chuỗi giá trị toàn cầu trong nền kinh tế hội nhập với tốc độ phát triển cao.
Một thị trường lao động được kết nối hiệu quả sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho tất cả các bên.
Với người lao động, đó là cơ hội tiếp cận thông tin minh bạch, định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn và nâng cao thu nhập.
Chị Nguyễn Nhật Ánh, một lao động trẻ chia sẻ: “Nếu có một hệ thống đáng tin cậy và thông tin minh bạch, người lao động sẽ không phải loay hoay quá nhiều. Điều đó giúp tiết kiệm thời gian và tạo ra sự ổn định lâu dài.”
Với doanh nghiệp, đó là khả năng tiếp cận đúng nhân lực, giảm chi phí tuyển dụng, rút ngắn thời gian tìm kiếm và nâng cao năng suất.
Với Nhà nước, đây là công cụ quan trọng để hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu thực, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành.
Bà Trần Thị Lan, Giám đốc Công ty CP Cung ứng nhân lực Việt – Hàn, đơn vị cung ứng nhân lực cho nhiều doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, cho rằng: “định hướng nhất quán của Đảng và Nhà nước trong phát triển thị trường lao động không chỉ tạo hành lang thuận lợi cho doanh nghiệp, mà còn mở ra cơ hội để các đơn vị làm cầu nối như Việt – Hàn phát huy vai trò trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần đưa lao động Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường khu vực và quốc tế.”
 |
| Bà Trần Thị Lan, Giám đốc Công ty CP Cung ứng nhân lực Việt – Hàn: Bước chuyển chiến lược từ “chạy việc” sang “chọn việc”, giúp Việt Nam hội nhập thị trường lao động quốc tế mạnh mẽ. |
Đòn bẩy cho mô hình tăng trưởng mới
Trong giai đoạn phát triển mới, khi Việt Nam chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và chất lượng, thị trường lao động đóng vai trò trung tâm. Một hệ thống phân bổ lao động hiệu quả có thể tạo ra tác động lan tỏa lớn hơn nhiều so với việc tăng thêm vốn đầu tư. Khi con người được đặt đúng vị trí, năng suất sẽ tự nhiên được nâng cao.
Đây cũng là lý do việc phát triển Sàn giao dịch việc làm quốc gia cần được nhìn nhận ở tầm chiến lược, tương đương với phát triển hạ tầng giao thông hay hạ tầng số. Việc đưa Sàn giao dịch việc làm quốc gia vào vận hành trước ngày 30/4/2026 sẽ là một phép thử quan trọng đối với năng lực tổ chức thực thi chính sách.
Nhưng sâu xa hơn, đây là biểu hiện rõ nét của sự chuyển đổi trong tư duy điều hành: từ quản lý sang kiến tạo, từ phản ứng sang chủ động, từ xử lý hệ quả sang giải quyết tận gốc vấn đề.
Khi thị trường lao động được kết nối đúng cách, người lao động không còn phải “chạy việc”, doanh nghiệp không còn phải “tìm người trong vô vọng”, và Nhà nước có thể điều hành dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Đó là lúc thị trường vận hành đúng nghĩa trong nền kinh tế thị trường. Trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam đang đối mặt với nhiều biến động, việc hình thành một hệ thống dữ liệu lao động quốc gia được xem là bước đi tất yếu.
Và nếu làm được điều đó, Sàn giao dịch việc làm quốc gia sẽ không chỉ là một nền tảng công nghệ, mà sẽ trở thành một trong những hạ tầng quan trọng nhất của nền kinh tế hiện đại, nơi nguồn lực con người được phân bổ hiệu quả, năng suất được giải phóng, và tăng trưởng được thúc đẩy một cách bền vững, từ bị động sang chủ động.
Từ “chạy việc” đến “chọn việc”, đó không chỉ là sự thay đổi về hành vi, mà là bước chuyển trong tư duy phát triển. Và trong bước chuyển ấy, thị trường lao động không còn là phần “đi sau”, mà trở thành một trụ cột trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia.
