Hoàn thiện cơ chế EPR, tăng trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp

Theo quy định mới, phạm vi đối tượng phải thực hiện trách nhiệm tái chế được xác định rõ ràng và minh bạch hơn. Các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì thuộc danh mục quy định sẽ phải thực hiện nghĩa vụ tái chế theo từng nhóm ngành hàng cụ thể như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, phân bón, vật liệu xây dựng… Nghị định cũng làm rõ các trường hợp được miễn trừ nhằm tháo gỡ những bất cập phát sinh trong quá trình áp dụng trước đây.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định số 110/2026/NĐ-CP là việc quy định cụ thể tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với từng loại sản phẩm, bao bì. Nếu như trước đây các yêu cầu chủ yếu mang tính định hướng thì nay các mức tỷ lệ đã được lượng hóa rõ ràng, đi kèm lộ trình điều chỉnh theo chu kỳ. Theo đó, tỷ lệ tái chế sẽ được rà soát định kỳ 3 năm một lần và mức điều chỉnh tăng thêm không vượt quá 10% mỗi lần. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo động lực để doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực thu gom và tái chế chất thải.

Không chỉ yêu cầu về sản lượng tái chế, Nghị định còn bổ sung quy định liên quan đến quy cách tái chế bắt buộc. Điều này đồng nghĩa hoạt động tái chế không chỉ dừng ở việc đáp ứng tỷ lệ theo quy định mà còn phải bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, hiệu quả xử lý và giá trị môi trường. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy “đáp ứng chỉ tiêu” sang hướng tới “tái chế thực chất”.

Bên cạnh việc siết chặt trách nhiệm, Nghị định cũng mở rộng tính linh hoạt cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ tái chế. Doanh nghiệp có thể lựa chọn tự tổ chức tái chế, thuê đơn vị có chức năng hoặc hợp tác với các tổ chức trung gian để hoàn thành nghĩa vụ. Đáng chú ý, phần khối lượng tái chế vượt mức yêu cầu được phép bảo lưu cho các năm tiếp theo, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất - kinh doanh.

Ngoài ra, Nghị định số 110/2026/NĐ-CP cũng bổ sung cơ chế hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp tái chế, bao gồm hỗ trợ đối với đơn vị tái chế và các tổ chức thực hiện trách nhiệm tái chế. Cách tiếp cận này cho thấy mục tiêu không chỉ dừng ở việc tăng tính bắt buộc mà còn hướng tới hình thành hệ sinh thái tái chế đồng bộ, bền vững.

Nghị định số 110/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 25/5/2026. Việc hoàn thiện khung pháp lý về EPR được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực chất thải và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.