Ngày 22/4/2025, sau gần một năm điều tra, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết luận cuối cùng đối với vụ việc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp với sản phẩm pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Việt Nam, Campuchia, Malaysia và Thái Lan.
Đối tượng điều tra bao gồm một số chủng loại pin năng lượng mặt trời, thuộc các mã HS như 8541.42.0010, 8541.43.0010, 8501.71.0000 cùng nhiều mã liên quan khác. Theo số liệu từ Hải quan Hoa Kỳ, năm 2023, kim ngạch nhập khẩu pin mặt trời từ Việt Nam đạt 4,2 tỷ USD, chiếm khoảng 26% tổng lượng nhập khẩu của Hoa Kỳ đối với mặt hàng này – tỷ trọng cao nhất trong số các quốc gia bị điều tra.
 |
| Hoa Kỳ sẽ có kết luận với pin năng lượng mặt trời vào ngày 02/6/2025 |
Về kết quả điều tra chống bán phá giá, DOC đã áp mức thuế suất cuối cùng khá khắc nghiệt. Cụ thể, hai doanh nghiệp Việt Nam là bị đơn bắt buộc sẽ chịu thuế suất từ 52,54% đến 120,38%. Chín doanh nghiệp được hưởng mức thuế suất riêng rẽ sẽ áp dụng mức 77,12%. Đặc biệt, các doanh nghiệp không hợp tác với DOC trong quá trình điều tra phải đối mặt với mức thuế toàn quốc lên tới 271,28% – một con số cực kỳ bất lợi.
So sánh với các nước khác, Campuchia bị áp mức thuế 117,18%; Malaysia trong khoảng từ 0% đến 81,24%; còn Thái Lan dao động từ 111,45% đến 172,68%. Hầu hết các mức thuế này đều cao hơn so với giai đoạn kết luận sơ bộ.
Một trong những nguyên nhân khiến mức thuế áp đối với Việt Nam trở nên nặng nề là do Hoa Kỳ không công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Vì vậy, DOC đã sử dụng dữ liệu thay thế từ nước thứ ba để xác định biên độ phá giá, dẫn tới kết quả bất lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, trong vụ việc điều tra chống trợ cấp, DOC cũng đưa ra kết luận với mức thuế rất cao. Hai doanh nghiệp Việt Nam bị đơn bắt buộc sẽ chịu mức thuế chống trợ cấp từ 68,15% đến 230,66%. Bốn doanh nghiệp không hợp tác sẽ phải gánh mức thuế lên tới 542,64%. Các doanh nghiệp còn lại chịu mức thuế suất chung là 124,57%.
Ở chiều so sánh, Campuchia bị áp mức thuế chống trợ cấp từ 534,67% đến 3.403,96%; Malaysia từ 14,64% đến 168,80%; còn Thái Lan trong khoảng từ 263,74% đến 799,55%. Các mức thuế này đều tăng mạnh so với giai đoạn sơ bộ trước đó.
Theo phân tích của Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương), việc DOC sử dụng thông tin sẵn có bất lợi để kết luận các chương trình trợ cấp xuyên quốc gia là nguyên nhân chính khiến mức thuế chống trợ cấp tăng cao đáng kể.
Tuy nhiên, kết luận cuối cùng của DOC chưa đồng nghĩa với việc các mức thuế này sẽ lập tức có hiệu lực. Quyết định áp thuế còn phụ thuộc vào kết luận của Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC) về việc liệu ngành sản xuất pin năng lượng mặt trời nội địa Hoa Kỳ có chịu thiệt hại đáng kể hay không. Dự kiến, ITC sẽ đưa ra phán quyết vào ngày 2/6/2025. Nếu ITC xác định có thiệt hại, lệnh áp thuế chính thức sẽ được ban hành vào ngày 9/6/2025.
Trong bối cảnh đó, Cục Phòng vệ Thương mại khuyến cáo các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu pin năng lượng mặt trời của Việt Nam cần chủ động theo dõi sát sao tiến trình điều tra tại ITC. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng cần gấp rút tìm kiếm thị trường thay thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ nghiêm ngặt quy định của các thị trường nhập khẩu, nhằm giảm thiểu rủi ro và thích ứng linh hoạt trước nguy cơ lệnh áp thuế có thể được kích hoạt trong thời gian tới.
