Cú sốc từ "Dữ liệu sẵn có bất lợi" (AFA)
 |
| Phán quyết sơ bộ từ Bộ Thương mại Mỹ (DOC) tiếp tục duy trì mức thuế toàn quốc 25,76% đối với 132 doanh nghiệp tôm Việt Nam. Đáng chú ý, hai "đầu tàu" xuất khẩu là Sao Ta (FMC) và STAPIMEX cũng đã lộ diện mức thuế suất riêng rẽ, mang theo những rủi ro bất ngờ từ quy định dữ liệu sẵn có bất lợi. |
Kết quả sơ bộ gây bất ngờ khi biên độ phá giá dự kiến của Sao Ta là 10,76% và STAPIMEX là 6,76%. Điểm đáng ngại nhất là việc DOC áp dụng quy tắc Dữ liệu sẵn có bất lợi (AFA) đối với một phần chi phí sản xuất của bị đơn.
Nguyên nhân do doanh nghiệp không cung cấp đầy đủ thông tin mô tả về 5 loại hóa chất đầu vào để đối chiếu với giá trị thay thế. Việc bị áp AFA cho thấy Mỹ đang siết chặt kỷ luật hồ sơ; chỉ cần một sai sót nhỏ trong giải trình chi phí cũng có thể dẫn đến mức thuế suất tăng vọt.
Phân lớp mức thuế: Hơn 130 đơn vị gánh thuế kịch khung
Căn cứ vào biên độ của hai bị đơn bắt buộc, DOC chia nhóm thuế suất như sau:
Nhóm toàn quốc (132 doanh nghiệp): Chịu mức 25,76% do không chứng minh được sự độc lập với sự kiểm soát của chính phủ.
Nhóm thuế suất riêng rẽ (27 doanh nghiệp): Chịu mức bình quân gia quyền là 7,56%.
Nhóm miễn trừ (8 doanh nghiệp): Được hủy bỏ rà soát do không phát sinh lô hàng trong kỳ.
Trong quá trình tính toán, DOC tiếp tục coi Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường và chọn Indonesia làm quốc gia thay thế để định giá các yếu tố sản xuất. Riêng với tôm giống, dữ liệu từ Ấn Độ được sử dụng để xác định giá trị. Việc phải dùng giá trị thay thế từ quốc gia thứ ba luôn đặt doanh nghiệp Việt vào thế bị động và dễ bị đẩy biên độ phá giá lên cao.
Khuyến nghị từ Bộ Công Thương
Dự kiến, kết luận cuối cùng sẽ được ban hành vào tháng 11/2026. Doanh nghiệp hiện chỉ còn 21 ngày để nộp bình luận và 30 ngày để yêu cầu tổ chức phiên điều trần.
Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) khuyến nghị VASEP và các doanh nghiệp:
Hợp tác tuyệt đối với DOC: Cần cung cấp dữ liệu chi tiết, chuẩn xác từng hạng mục nhỏ nhất để tránh bị áp mức thuế bất lợi (AFA).
Kịp thời giải trình: Tận dụng thời gian còn lại để đưa ra các phản biện về giá trị thay thế nhằm điều chỉnh thuế suất theo hướng tích cực hơn trong bản cuối cùng.
