Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố các mức thuế sơ bộ đối với tấm pin mặt trời nhập khẩu từ Campuchia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Động thái này là 1 phần của cuộc điều tra đang diễn ra, nhằm vào các nhà sản xuất nước ngoài bị cho là đã được nhận trợ cấp không công bằng. Đây là một bước phát triển quan trọng trong vụ kiện thương mại có thể định hình lại ngành công nghiệp năng lượng mặt trời tại Hoa Kỳ.
 |
| Mỹ áp thuế sơ bộ lên tấm pin mặt trời từ Đông Nam Á. |
Đông Nam Á chi phối nhập khẩu tấm pin năng lượng mặt trời của Hoa Kỳ trong quý I
Theo S&P Global Market Intelligence, nhập khẩu tấm pin năng lượng mặt trời của Hoa Kỳ vẫn duy trì được động lực mạnh mẽ trong quý I năm 2024, gần như tương đương với kỷ lục 15 GW của quý trước đó và tăng 13,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Các nước Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Campuchia, đã cung cấp tới 13 GW, tương đương 87,5% trong tổng số 14,8 GW nhập khẩu trong quý đầu tiên.
Khi nhập khẩu từ các quốc gia này tăng 3%, mức nhập khẩu trong tương lai vẫn chưa được chắc chắn do cuộc điều tra của Hoa Kỳ về các cáo buộc nhập khẩu bất hợp pháp. Cuộc điều tra này nhắm vào các công ty có trụ sở chính tại Trung Quốc, có thể dẫn đến việc áp thuế ngược trở lại, gây ra thách thức lớn hơn cho ngành năng lượng mặt trời Hoa Kỳ. Các nhà phân tích dự đoán sẽ có một làn sóng nhập khẩu trước khi bất kỳ mức thuế nào có hiệu lực.
Các nhà sản xuất Hoa Kỳ như First Solar và Qcells đang mở rộng sản xuất trong nước nhưng cũng cảnh báo rằng, các hoạt động thương mại từ Trung Quốc có thể gây tổn hại cho ngành. Các nhà máy tại Việt Nam hiện dẫn đầu trong nhập khẩu tấm năng lượng mặt trời của Hoa Kỳ, chiếm 36,8% tổng lượng nhập khẩu, tiếp theo là Thái Lan, Malaysia và Campuchia.
 |
| Mức thuế chung cho các công ty không được chỉ định là 2,85% đối với các nhà sản xuất Việt Nam. |
Mức thuế mới nhắm vào tấm pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Đông Nam Á
Bà Abigail Ross Hopper, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Năng lượng Mặt trời Hoa Kỳ, bày tỏ lo ngại về vấn đề này và cho biết: "Chúng ta cần những giải pháp hiệu quả để hỗ trợ cho các nhà sản xuất năng lượng mặt trời Hoa Kỳ, đồng thời giúp triển khai năng lượng sạch với quy mô và tốc độ cần thiết để đối phó với biến đổi khí hậu và đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng tại Hoa Kỳ. Trong khi chúng ta có thể nhận thấy thách thức trong ngắn hạn đối với các nhà sản xuất trong nước, những vụ kiện này không thể giải quyết hết các thách thức tổng thể của chúng ta".
Vào ngày 1 tháng 10 năm 2024, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã công bố kết quả ban đầu trong cuộc điều tra về pin quang điện (PV) nhập khẩu từ Campuchia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Cuộc điều tra tập trung vào việc liệu các quốc gia này có được hưởng lợi từ trợ cấp, cho phép họ bán sản phẩm pin năng lượng mặt trời với giá thấp hơn giá trị thị trường hay không.
Theo thông cáo báo chí của DOC, mức thuế sơ bộ khác nhau đáng kể giữa bốn quốc gia:
- Campuchia: từ 8,25% đến 68,45%.
- Malaysia: từ 3,47% đến 123,94%.
- Thái Lan: từ 0,14% đến 34,52%.
- Việt Nam: từ 0,81% đến 292,61%.
Các mức thuế này áp dụng cho nhập khẩu pin quang điện, dù được bán dưới dạng đơn lẻ hay được lắp ráp thành các tấm pin.
Tại Việt Nam, các công ty lớn như Boviet Solar và JA Solar nhận mức thuế lần lượt là 0,81% và 2,85%. Ngoài ra, một số công ty như ISC Cambodia và GEP New Energy tại Việt Nam nhận mức phạt cao nhất do không hợp tác với cuộc điều tra.
 |
| Bảng thuế chi tiết áp dụng đối với các doanh nghiệp sản xuất của Việt Nam. (Ảnh: Bộ Thương mại Hoa Kỳ). |
Theo luật sư Tim Brightbill, người đại diện cho bên khởi kiện, các quan chức cũng cáo buộc bốn quốc gia này trợ cấp cho wafer, polysilicon và các vật liệu khác. S&P Global đưa tin vào ngày 20 tháng 9, DOC Hoa Kỳ đã mở cuộc điều tra về các cáo buộc trợ cấp mới, tập trung vào wafer quang điện từ bốn quốc gia và polysilicon từ Campuchia.
Tương lai của các nhà nhập khẩu năng lượng mặt trời và thị trường Hoa Kỳ?
Cuộc điều tra hiện vẫn chưa kết thúc. Bên cạnh đó, Hoa Kỳ cũng đang tiến hành các cuộc điều tra chống bán phá giá đối với pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ bốn quốc gia trên. Kết quả của cả hai cuộc điều tra có thể dẫn đến mức thuế cuối cùng cao hơn, tùy thuộc vào bằng chứng thu thập được.
Trong khi chờ đợi, thị trường năng lượng mặt trời Hoa Kỳ vẫn đang ở trạng thái bất định. Nhập khẩu từ Việt Nam và Thái Lan đã tăng mạnh trong những tháng gần đây, với Hoa Kỳ nhập khẩu 17,4 GW tấm pin năng lượng mặt trời trong quý II năm 2024, một con số kỷ lục. Tuy nhiên, các công ty này hiện đang đối mặt với nguy cơ bị áp thuế ngược trở lại, khiến chi phí dự án có thể tăng lên.
Ông Brightbill dự đoán mức thuế cuối cùng có thể sẽ tăng. Ông cũng lo ngại rằng, nhiều công ty Đông Nam Á rất giỏi trong việc che giấu nguồn trợ cấp, cho thấy toàn cảnh có thể chưa rõ ràng cho đến khi cuộc điều tra hoàn tất.
Khi vụ việc tiếp diễn, các nhà sản xuất năng lượng mặt trời Hoa Kỳ hy vọng các mức thuế mới sẽ tạo ra thêm cơ hội cho sản xuất trong nước. Tuy nhiên, một số nhà phê bình cảnh báo rằng thuế có thể làm tăng chi phí tấm pin năng lượng mặt trời và làm chậm quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo của Hoa Kỳ.
Một quyết định cuối cùng dự kiến sẽ được đưa ra vào năm sau, với khả năng sẽ có thêm nhiều thay đổi nữa.
