Hải quan tăng cường kiểm soát xuất xứ, ngăn hàng hóa “đội lốt” Made in Vietnam

Cục Hải quan vừa ban hành Công văn số 17552/CHQ-GSQL gửi các Chi cục Hải quan khu vực về việc tăng cường kiểm tra, giám sát xuất xứ, ghi nhãn hàng hóa và phòng, chống chuyển tải bất hợp pháp đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và quá cảnh.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng được nhiều quốc gia áp dụng, trong khi xu hướng dịch chuyển đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với công tác quản lý xuất xứ hàng hóa.

Hải quan tăng cường kiểm soát xuất xứ, ngăn hàng hóa “đội lốt” Made in Vietnam

Theo Cục Hải quan, thời gian qua các đơn vị trong toàn ngành đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa, qua đó phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm, góp phần chống thất thu ngân sách, ngăn chặn gian lận thương mại và bảo đảm thực thi hiệu quả các quy định của pháp luật hải quan.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhận định tình trạng lợi dụng xuất xứ hàng hóa để né tránh thuế quan, lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa hoặc thực hiện hành vi chuyển tải bất hợp pháp đang có xu hướng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi.

Trên cơ sở đó, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm các quy định về kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa, ghi nhãn hàng hóa và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật về hải quan, quản lý ngoại thương và xuất xứ hàng hóa.

Đối với hàng nhập khẩu, cơ quan hải quan phải tăng cường kiểm tra hồ sơ khai báo về nước xuất xứ, tên hàng, mã số HS, chứng từ chứng nhận xuất xứ (C/O), tiêu chí xuất xứ cũng như sự phù hợp giữa hồ sơ khai báo và thực tế hàng hóa. Trường hợp phát sinh nghi vấn, đơn vị chức năng phải tiến hành kiểm tra thực tế nhằm xác minh xuất xứ thể hiện trên hàng hóa, bao bì, chứng từ vận tải và các tài liệu liên quan.

Đặc biệt, cơ quan hải quan lưu ý các trường hợp hàng hóa được sản xuất ở nước ngoài nhưng đã ghi sẵn thông tin thể hiện xuất xứ Việt Nam trên sản phẩm hoặc bao bì trước khi nhập khẩu. Những trường hợp có dấu hiệu giả mạo nhãn hàng hóa hoặc gian lận xuất xứ sẽ được xử lý nghiêm theo quy định.

Với hàng hóa xuất khẩu, việc kiểm tra được yêu cầu thực hiện xuyên suốt từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến kiểm tra thực tế hàng hóa nhằm đánh giá khả năng đáp ứng các tiêu chí xuất xứ theo quy định của Việt Nam và các hiệp định thương mại tự do.

Cơ quan hải quan sẽ tăng cường đối chiếu giữa hồ sơ khai báo với nguồn nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, gia công và sản phẩm xuất khẩu; đồng thời thực hiện xác minh tại cơ sở sản xuất hoặc cơ quan cấp giấy chứng nhận xuất xứ trong các trường hợp có dấu hiệu bất thường.

Cục Hải quan cũng chỉ ra một số phương thức gian lận đang được các đối tượng lợi dụng như nhập khẩu linh kiện hoặc nguyên liệu từ nước ngoài nhưng chỉ thực hiện các công đoạn gia công, lắp ráp đơn giản rồi khai báo xuất xứ Việt Nam; chia tách hoạt động qua nhiều pháp nhân để hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa; hoặc khai báo không đúng hồ sơ cấp C/O nhằm hưởng ưu đãi thuế quan và hợp thức hóa xuất xứ khi xuất khẩu.

Đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan, các đơn vị được yêu cầu giám sát chặt chẽ hoạt động đóng ghép, thay đổi bao bì, dán nhãn hoặc các thao tác khác trước khi hàng hóa được xuất đi nước thứ ba hoặc đưa vào thị trường nội địa nhằm ngăn ngừa nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp.

Theo đánh giá rủi ro của Cục Hải quan, nhiều nhóm hàng hiện có nguy cơ cao về gian lận xuất xứ cần được tăng cường kiểm tra gồm gỗ và sản phẩm gỗ, nội thất, thép và sản phẩm thép, điện tử và linh kiện điện tử, xe đạp điện, pin năng lượng mặt trời, pin lithium, đá nhân tạo, gạch men, lốp xe, bao bì nhựa, máy móc thiết bị, giày dép, túi xách, thực phẩm và nông sản.

Bên cạnh đó, các loại hình xuất nhập khẩu có mức độ rủi ro cao cũng được đưa vào diện giám sát trọng điểm, bao gồm hoạt động xuất khẩu kinh doanh, sản xuất xuất khẩu, gia công cho thương nhân nước ngoài, nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất và các lô hàng từ kho ngoại quan xuất đi nước ngoài.

Theo Cục Hải quan, việc tăng cường kiểm soát xuất xứ hàng hóa không chỉ nhằm ngăn chặn gian lận thương mại và chống thất thu ngân sách, mà còn góp phần bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam, nâng cao hiệu quả thực thi các cam kết thương mại quốc tế và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh cho cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.