Hai lần từ chối việc làm không có lý do chính đáng sẽ mất trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp

Cách xác định hai trường hợp từ chối việc làm không có lý do chính đáng

Người tìm việc xem thông tin tuyển dụng tại trung tâm dịch vụ việc làm

Trợ cấp thất nghiệp giúp người lao động bù đắp một phần thu nhập khi mất việc. Trong thời gian hưởng, người lao động phải thực hiện nghĩa vụ thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng và có thể được trung tâm dịch vụ việc làm giới thiệu công việc để sớm trở lại thị trường lao động.

Theo điểm d khoản 4 Điều 41 Luật Việc làm 2025, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp bị chấm dứt hưởng sau hai lần từ chối nhận việc do tổ chức dịch vụ việc làm công nơi đang hưởng trợ cấp giới thiệu mà không có lý do chính đáng. Luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Đây không phải quy định lần đầu xuất hiện trong năm 2026. Luật Việc làm 2013 đã quy định việc chấm dứt hưởng trợ cấp đối với trường hợp tương tự. Vì vậy, cần phân biệt việc áp dụng luật mới với việc bổ sung một điều kiện chấm dứt hưởng hoàn toàn mới.

Điểm d khoản 1 Điều 19 Nghị định 374/2025/NĐ-CP xác định hai trường hợp từ chối việc làm không có lý do chính đáng.

Trường hợp thứ nhất, người lao động được giới thiệu công việc phù hợp với ngành, nghề, trình độ được đào tạo hoặc công việc từng làm, được ghi trong phiếu tư vấn, giới thiệu việc làm, nhưng không đến dự tuyển.

Trường hợp thứ hai, người lao động đã dự tuyển theo giới thiệu của tổ chức dịch vụ việc làm công, được doanh nghiệp tuyển dụng nhưng không nhận việc. Ngoại lệ là công việc thực tế không đúng như thông báo tuyển dụng của doanh nghiệp.

Như vậy, căn cứ chấm dứt hưởng không đơn thuần là số lần trung tâm giới thiệu việc làm. Cần xác định công việc được giới thiệu, quá trình dự tuyển và việc người lao động có thuộc một trong hai trường hợp trên hay không.

Theo nghị định, ngày chấm dứt hưởng được xác định là ngày xảy ra lần thứ hai thuộc các trường hợp này. Trung tâm dịch vụ việc làm nơi người lao động đang hưởng trợ cấp trình Giám đốc Sở Nội vụ quyết định chấm dứt hưởng.

Khoản 5 Điều 41 Luật Việc làm 2025 không đưa trường hợp hai lần từ chối việc làm không có lý do chính đáng vào nhóm được bảo lưu khi chấm dứt hưởng. Do đó, không thể hiểu rằng phần thời gian đóng tương ứng với các tháng trợ cấp còn lại sẽ được bảo lưu để hưởng lần sau.

Khó xác định người dự tuyển có thực sự muốn nhận việc

Quy định đã rõ về hành vi, nhưng việc xác định trong thực tế gặp trở ngại khi người lao động vẫn đến dự tuyển mà không được doanh nghiệp tuyển dụng.

Bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội

Trao đổi với báo chí, bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, cho biết có trường hợp người lao động đến dự tuyển công việc phù hợp nhưng thiếu thiện chí nhận việc hoặc đưa ra mức lương vượt khả năng chi trả của doanh nghiệp. Kết quả là doanh nghiệp không tuyển dụng.

Tình huống này khác với việc đã được tuyển dụng nhưng từ chối nhận việc. Khi ứng viên không trúng tuyển, chưa có căn cứ để áp dụng trường hợp “được người sử dụng lao động tuyển dụng nhưng không nhận việc làm đã trúng tuyển”. Việc đánh giá ý định của ứng viên vì thế khó hơn việc xác nhận họ có đến dự tuyển hay có nhận việc sau khi trúng tuyển.

Tuy nhiên, yêu cầu mức lương cao hơn đề nghị của doanh nghiệp cũng không tự động chứng minh người lao động cố tình kéo dài thời gian hưởng trợ cấp. Mong muốn về thu nhập và khả năng đáp ứng của bên tuyển dụng có thể khác nhau. Muốn xử lý, cơ quan thực hiện phải căn cứ vào hành vi và điều kiện pháp luật quy định, thay vì chỉ dựa vào nhận xét về thái độ của ứng viên.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa tuyển người qua trung tâm dịch vụ việc làm, thông báo tuyển dụng rõ ràng có ý nghĩa trực tiếp. Vị trí, nhiệm vụ, mức lương, nơi làm việc và điều kiện làm việc cần được thể hiện nhất quán giữa thông báo và công việc thực tế. Bởi nếu công việc không đúng thông báo tuyển dụng, việc người lao động không nhận việc thuộc ngoại lệ được nghị định nêu.

Doanh nghiệp cũng nên phản hồi cụ thể kết quả tuyển dụng cho trung tâm: ứng viên không đến dự tuyển, không đáp ứng yêu cầu, đã được tuyển nhưng không nhận việc, hay không nhận vì điều kiện công việc thay đổi. Các tình huống này có căn cứ xử lý khác nhau.

Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm, Bộ Nội vụ, chia sẻ, chính sách bảo hiểm thất nghiệp nhằm chia sẻ rủi ro và hỗ trợ người mất việc vượt qua khó khăn, đồng thời giúp họ tìm việc mới.

Để thực hiện mục tiêu đó, việc giới thiệu công việc phải đi cùng thông tin tuyển dụng chính xác và kết quả dự tuyển có thể kiểm chứng. Một ứng viên không được doanh nghiệp tuyển dụng và một người đã trúng tuyển nhưng từ chối nhận việc cần được ghi nhận đúng bản chất trước khi xem xét chấm dứt trợ cấp.