Hà Nội tăng tốc hạ tầng giao thông mở rộng không gian phát triển đô thị thế kỷ

Cú hích hạ tầng mở rộng không gian phát triển đô thị

Trong giai đoạn 2021–2026, Hà Nội đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng giao thông lớn nhất từ trước tới nay, với hàng loạt dự án trọng điểm được triển khai đồng loạt. Theo ông Đỗ Việt Hải - Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, đây không chỉ là các công trình giao thông đơn thuần mà còn là “đòn bẩy chiến lược” giúp tái cấu trúc không gian đô thị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, nổi bật trong số đó là hệ thống các tuyến vành đai gồm Vành đai 2, 2,5, 3,5 và đặc biệt là Vành đai 4 – Vùng Thủ đô. Các tuyến đường này đang dần hình thành mạng lưới kết nối liên hoàn, giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô vốn đang quá tải. Song song với đó là việc triển khai các cây cầu lớn vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi hay Mễ Sở – những công trình được kỳ vọng sẽ “mở khóa” không gian phát triển phía Bắc và phía Đông thành phố.

"Trong nhiều năm, sông Hồng vừa là trục cảnh quan quan trọng, vừa là “rào cản” về kết nối. Khi các cây cầu mới được hoàn thiện, ranh giới địa lý này sẽ dần được xóa bỏ, tạo điều kiện để các khu vực như Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới. Đây là những khu vực có quỹ đất lớn, phù hợp phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và các khu đô thị hiện đại", ông Đỗ Việt Hải chia sẻ.

Ông Đỗ Việt Hải - Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội.

Không chỉ mở rộng không gian, hệ thống hạ tầng mới còn góp phần giảm tải cho khu vực lõi đô thị như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa hay Hai Bà Trưng – nơi đang chịu áp lực dân số và phương tiện rất lớn. Hiện nay, Hà Nội có hơn 9,2 triệu phương tiện, trong đó khoảng 1,1 triệu ô tô và gần 7 triệu xe máy, trong khi quỹ đất dành cho giao thông chỉ đạt khoảng 12%, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn đô thị hiện đại.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư hạ tầng đồng bộ không chỉ giải bài toán ùn tắc mà còn tạo nền tảng phát triển hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn như metro, BRT hay xe buýt điện. Đây là bước đi quan trọng để thay đổi thói quen di chuyển, hướng tới một đô thị văn minh, hiện đại và bền vững.

Một điểm đáng chú ý khác là sự “hồi sinh” của nhiều dự án từng chậm tiến độ trong thời gian dài. Với cách tiếp cận quyết liệt, sát thực tế – “vướng ở đâu gỡ ở đó” – chính quyền thành phố đã tạo ra chuyển biến rõ rệt. Nhiều cuộc họp được tổ chức ngay tại công trường, giúp xử lý nhanh các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý và cơ chế đầu tư.

Chính sự thay đổi trong cách làm này đã tạo nên những “kỳ tích” về tiến độ, đồng thời củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào quyết tâm phát triển hạ tầng của thành phố.

Vẽ lại bản đồ đô thị với tầm nhìn phát triển trăm năm

Không dừng lại ở các dự án trước mắt, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm – một định hướng mang tính lịch sử đối với sự phát triển của Thủ đô. Quy hoạch này đặt mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành đô thị “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc”, và xa hơn là một thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc chuyển đổi mô hình phát triển từ đơn cực sang đa cực, đa trung tâm. Thay vì tập trung quá mức vào khu vực nội đô, các cực tăng trưởng mới sẽ được hình thành ở các khu vực ven đô, tạo sự phân bổ hợp lý về dân cư, kinh tế và hạ tầng.

Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm.

Trong cấu trúc mới, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo, đóng vai trò trung tâm kết nối các khu vực. Các dự án phát triển đô thị hai bên sông, cùng với hệ thống cầu và giao thông hiện đại, sẽ tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho Thủ đô.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD – lấy giao thông công cộng làm trung tâm. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa sử dụng đất mà còn tạo ra các không gian sống tiện nghi, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Một điểm đổi mới đáng chú ý là cách tiếp cận “quy hoạch hành động”. Các định hướng không chỉ dừng ở tầm nhìn mà được cụ thể hóa bằng các chương trình, dự án và nguồn lực thực hiện. Trong đó, hệ thống đường sắt đô thị được xác định là trụ cột, với các tuyến như Nhổn – ga Hà Nội, Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo hay tuyến số 5 đang được đẩy nhanh tiến độ.

Ngoài hạ tầng giao thông, thành phố cũng chú trọng đầu tư hạ tầng xã hội như bệnh viện, trường học, trung tâm văn hóa – thể thao đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, các dự án về hạ tầng số, năng lượng xanh và môi trường cũng được ưu tiên nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Trong dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thiện mạng lưới giao thông đa tầng, phát triển các khu đô thị thông minh, sinh thái và đạt tiêu chuẩn phát thải ròng bằng “0”. Thành phố cũng nghiên cứu các dự án mang tính đột phá như cảng hàng không thứ hai hay khu thương mại tự do, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới.