Hà Nội kích hoạt 4 nhóm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, hướng tới tăng trưởng bền vững

Xuất khẩu giảm tốc, phân hóa theo ngành và thị trường

Theo Sở Công Thương Hà Nội, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong 3 tháng đầu năm 2026 ước đạt 4,185 tỷ USD, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025, chưa đạt mục tiêu tăng trưởng đề ra. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những bất ổn của kinh tế thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông làm suy giảm nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

Diễn biến xuất khẩu cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành. Trong 11 nhóm hàng chủ lực, chỉ có 3 nhóm duy trì tăng trưởng, gồm: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 695 triệu USD (tăng 14,2%); máy móc thiết bị, phụ tùng đạt 645 triệu USD (tăng 3,1%); giày dép và sản phẩm từ da đạt 95 triệu USD (tăng 1,1%).

Ngược lại, nhiều ngành hàng truyền thống ghi nhận mức giảm sâu. Xuất khẩu gạo giảm 37,5% do giá giảm và cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan. Ngành dệt may cũng đối mặt khó khăn khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 15,6% và sang Nhật Bản giảm 29,6%.

Áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng. Tại thị trường Mỹ, xu hướng “mua hàng lân cận” khiến các đối thủ như Mexico và khu vực Trung Mỹ gia tăng thị phần. Tại thị trường EU, việc hiệp định thương mại tự do giữa EU và Ấn Độ có hiệu lực từ đầu năm 2026 tạo thêm sức ép cạnh tranh, trong khi các đối thủ như Bangladesh và Trung Quốc tiếp tục cải thiện lợi thế nhờ chi phí thấp, sản xuất xanh và ứng dụng công nghệ cao.

Về thị trường xuất khẩu, bức tranh cũng có sự phân hóa. Một số thị trường vẫn duy trì đà tăng trưởng như Hoa Kỳ đạt 858 triệu USD (tăng 0,7%), ASEAN đạt 682 triệu USD (tăng 2%), EU đạt 583 triệu USD (tăng 29,6%) và Trung Quốc đạt 386 triệu USD (tăng 33,5%). Tuy nhiên, xuất khẩu sang Nhật Bản giảm 22,9% và các thị trường khác giảm tới 29%.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn giữ vai trò chủ đạo khi chiếm 51,6% tổng kim ngạch xuất khẩu, cao hơn khu vực FDI (48,4%). Điều này cho thấy xuất khẩu của Hà Nội đang dựa nhiều vào nội lực doanh nghiệp nội địa.

Trọng tâm 4 nhóm giải pháp, tận dụng FTA và chuyển đổi số

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, Hà Nội đặt ra chỉ tiêu cụ thể cho từng thị trường: Hoa Kỳ tăng 11%; EU tăng 10–12%; CPTPP tăng 9–12%; UKVFTA tăng 10–13%; Trung Quốc tăng 7–9%; ASEAN tăng 7–10%. Đồng thời, các ngành hàng chủ lực như điện tử, máy móc, dệt may, da giày, nông sản, gỗ và thủ công mỹ nghệ được giao mức tăng trưởng từ 8–18%.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong, thành phố sẽ tập trung vào 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Trước hết, cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng theo từng thị trường, ngành hàng và nhóm doanh nghiệp, gắn với trách nhiệm rõ ràng của từng đơn vị triển khai.

Thứ hai, đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, tập trung đúng thị trường, đúng ngành hàng và nhu cầu doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu tìm kiếm đối tác, ký kết đơn hàng và xây dựng kênh phân phối ổn định.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới; đồng thời nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, hải quan, thuế, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp logistics nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và nâng cao năng lực cảnh báo sớm rủi ro.

Song song với đó, thành phố đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả 17 FTA thông qua cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là triển khai cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) điện tử, giúp giảm thời gian và chi phí giao dịch. Hà Nội cũng đặt mục tiêu cải thiện chỉ số FTA Index, phấn đấu nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước.