Theo dự thảo đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP Hà Nội”, giai đoạn 1 dự kiến triển khai từ ngày 1/7 đến 31/12 tại vùng lõi thuộc phường Hoàn Kiếm, diện tích khoảng 0,5 km2, chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000 người.
 |
| Khu vực Hà Nội dự kiến áp vùng phát thải thấp, cấm xe máy xăng từ ngày 1.7 ẢNH: SỞ NN-MT HÀ NỘI |
Phạm vi vùng lõi gồm 11 tuyến phố: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.
Trong khu vực này, xe máy xăng sẽ bị cấm lưu thông từ 18h đến 24h thứ sáu, và từ 6h đến 24h vào thứ bảy, chủ nhật. Nhóm xe mô tô, xe gắn máy xăng hoạt động kinh doanh thông qua nền tảng ứng dụng kết nối vận tải cũng thuộc diện bị cấm.
Bao quanh vùng lõi là vùng đệm với diện tích khoảng 1,65 km2, chu vi 5,5 km, tính từ các tuyến Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật trở vào khu vực phố cổ.
Không chỉ xe máy, dự thảo cũng đặt ra quy định chặt hơn với nhiều nhóm phương tiện cơ giới.
Cụ thể, ôtô tải dưới 2 tấn đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Với xe tải từ 2 tấn đến dưới 3,5 tấn, dù đạt chuẩn khí thải mức 4, chỉ được lưu thông từ 21h đến 6h hôm sau và phải có chấp thuận bằng văn bản của Công an TP Hà Nội. Xe tải trên 3,5 tấn bị cấm hoạt động trong vùng phát thải thấp.
Đối với ôtô từ 16 chỗ trở lên, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, khi hoạt động tại các tuyến phố trong khu vực phố cổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm thuộc các phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam, phương tiện phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4. Nhóm xe này cũng bị cấm lưu thông từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h30 mỗi ngày.
Riêng xe buýt và xe đưa đón học sinh cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4. Với xe dưới 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch, yêu cầu tương tự cũng được đặt ra.
Những quy định này cho thấy Hà Nội không chỉ hướng đến mục tiêu giảm xe máy xăng ở khu vực trung tâm, mà còn từng bước siết chuẩn môi trường đối với toàn bộ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Sau giai đoạn thí điểm đầu tiên, thành phố dự kiến mở rộng phạm vi trong năm 2027.
Ở giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2027, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam với quy mô khoảng 3,6 km2, chu vi 8,3 km, dân số gần 136.947 người.
Phạm vi dự kiến được giới hạn bởi 14 tuyến phố bao quanh, gồm Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.
Thành phố sẽ đánh giá kết quả thí điểm vào cuối năm 2027 trước khi bước sang giai đoạn 3.
Từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, Hà Nội dự kiến mở rộng vùng phát thải thấp ra toàn bộ khu vực trong Vành đai 1, với diện tích 26,07 km2, chu vi 25 km và dân số khoảng 625.000 người.
Phạm vi này bao gồm 9 phường, được bao quanh bởi các tuyến Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.
Theo Nghị quyết 57/2025/NQ-HĐND, từ ngày 1/7, Hà Nội sẽ thực hiện vùng phát thải thấp thí điểm tại một số khu vực trong Vành đai 1, gồm 9 phường: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ.
Lộ trình vùng phát thải thấp được đánh giá là tác động mạnh đến các doanh nghiệp hoạt động tại khu vực nội đô, nhất là nhóm logistics, giao hàng, vận tải hành khách, nhà hàng, khách sạn, du lịch và hộ kinh doanh tại phố cổ.
Với khoảng 6,9 triệu xe máy đang lưu hành trên toàn thành phố, trong đó riêng khu vực Vành đai 1 có khoảng 450.000 xe máy xăng, việc hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ kéo theo nhu cầu chuyển đổi lớn sang xe điện hoặc phương tiện đạt chuẩn khí thải cao hơn.
Điều này có thể làm tăng chi phí đầu tư ban đầu đối với doanh nghiệp vận tải và dịch vụ, song về dài hạn cũng mở ra dư địa cho các ngành liên quan như xe điện, trạm sạc, đổi pin, giao thông công cộng, công nghệ giám sát giao thông và hạ tầng đô thị xanh.
Ở góc độ môi trường đầu tư, việc Hà Nội áp dụng vùng phát thải thấp cũng phát đi tín hiệu rõ ràng về xu hướng quản trị đô thị theo hướng xanh hơn, siết tiêu chuẩn phát thải và ưu tiên mô hình tăng trưởng bền vững.
Song song với các biện pháp hạn chế phương tiện phát thải cao, Hà Nội dự kiến triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ.
Trong đó, thành phố sẽ phát triển hạ tầng giao thông xanh và giao thông công cộng như xe buýt điện, phương tiện sử dụng năng lượng xanh, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng, xe đạp điện, xe máy điện công cộng, cùng với hệ thống trạm sạc, trạm đổi pin và các điểm trung chuyển.
Thành phố cũng sẽ thiết lập hệ thống giám sát và kiểm soát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp thông qua camera nhận diện biển số, biển báo, hạ tầng giám sát giao thông và hệ thống quản lý dữ liệu.
Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong chuyển đổi phương tiện sang năng lượng sạch, cũng như khuyến khích tăng tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng, sẽ là điều kiện quan trọng để đề án có thể triển khai hiệu quả.
Thực tế, vùng phát thải thấp không đơn thuần là biện pháp hành chính nhằm hạn chế xe xăng ở trung tâm. Đây là bước thử nghiệm cho một mô hình giao thông đô thị mới, nơi tiêu chuẩn khí thải, công nghệ giám sát và hạ tầng xanh cùng được triển khai song hành.
