Hệ thống đê điều có chất lượng không đồng đều
Thủ đô Hà Nội là một trong những tỉnh, thành phố có địa bàn rộng (3.324km²), dân số đông (trên 8 triệu người, thực tế trên 10 triêu), địa hình đa dạng, phức tạp, hệ thống sông ngòi, hồ đập nhiều. Thành phố có 7 con sông chảy qua: Sông Đà, sông Hồng, sông Đuống, sông Công, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Đáy và các sông nội tỉnh: sông Tích, sông Bùi, sông Thanh Hà. Hệ thống đê điều của thành phố Hà Nội là hệ thống lớn, đi qua địa bàn của 26/30 quận, huyện, thị xã với 221/579 xã, phường, thị trấn ven đê.
Thành phố Hà Nội hiện có tổng số 626,513km đê được phân cấp: 37,709km đê Hữu Hồng (đoạn Hà Nội cũ) là đê cấp Đặc biệt; 249,578km đê cấp I (hữu Hồng, tả Hồng, tả- hữu Đuống, tả Đáy I, Vân Cốc); 45,004km đê cấp II (Gồm 4 tuyến: hữu Đà, tả Đáy II, La Thạch, Ngọc Tảo); 72,165km đê cấp III (Gồm 7 tuyến: hữu Cầu, tả Cà Lồ, hữu Cà Lồ, hữu Đáy, Quang Lãng, Liên Trung, Tiên Tân); 160,016km đê cấp IV (Gồm 9 tuyến: hữu Đáy, tả Tích, tả Bùi, hữu Bùi, Mỹ Hà, Khánh Minh, Vòng Ấm, Đô Tân, đê bao hồ Quan Sơn – Tuy Lai – Vĩnh An); 62,041km đê cấp V (gồm các tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng). Ngoài ra, Thành phố còn có 41 tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng với tổng chiều dài 213,93 km chưa được phân cấp.
Cùng với đó là hệ thống cống qua đê, kè bảo vệ đê và công trình phụ trợ: Dọc các tuyến đê có 168 kè lát mái hộ bờ và kè mỏ hàn với tổng chiều dài là 202,852 km (Hữu Đà 6 kè, Hữu Hồng 36 kè, Vân Cốc 7 kè, Tả Hồng 13 kè, Hữu Đuống 8 kè, Tả Đuống 12 kè, Tả Đáy 28 kè, Hữu Cầu 7 kè, Hữu Cà Lồ 6 kè, Tả Cà Lồ 15 kè). Tuyến đê cấp IV: Hữu Đáy 18 kè, Tả Tích 3 kè, Tả Bùi 7 kè, Hữu Bùi 2 kè; Tổng số có 200 cống qua đê (trong đó có: 127 cống ổn định, 41 cống cần sửa chữa, 10 cống cần xây mới, 19 cống đã hoành triệt, 02 cống đề nghị hoành triệt, 01 cống đang thi công); 240 cửa khẩu qua đê (02 cửa khẩu đã hoành triệt); 364 điếm canh đê; 17 Hạt Quản lý đê; cùng 74 điểm kho, bãi vật tư dự trữ phòng chống lụt bão; Hệ thống Giếng giảm áp (GGA) trên tuyến đê Hữu Hồng gồm 279 giếng, trong đó: Phúc Thọ có 56 GGA; Đan Phượng có 16 GGA; Bắc Từ Liêm có 55 GGA; Hoàng Mai có 90 GGA; Thanh Trì có 62 GGA.
Hiện trạng, các tuyến đê từ cấp III đến cấp Đặc biệt đảm bảo chống lũ với mực nước thiết kế. Đối với các tuyến đê cấp IV, đê cấp V và đê chưa được phân cấp, hiện trạng còn thiếu cao trình chống lũ từ 0,5m đến 2,1m theo quy hoạch. Mặt khác, do chưa có điều kiện đầu tư đồng bộ, nhìn chung hệ thống đê điều của thành phố Hà Nội có chất lượng không đồng đều, khi mực nước báo động số 2 trở lên nhiều đoạn đê bắt đầu xuất hiện thấm mái đê ở mức độ nhỏ và tăng dần khi mực nước cao hơn và thời gian ngâm lũ dài hơn. Ngoài ra, những năm gần đây do ảnh hưởng của sự thay đổi thời tiết và ảnh hưởng của việc điều tiết liên hồ: Lai Châu - Sơn La - Hòa Bình - Tuyên Quan, tình trạng sạt lở trên hệ thống Sông Đà, Sông Hồng, Sông Đuống, Sông Đáy, Sông Bùi, sông Mỹ Hà đã diễn ra mạnh và ngày càng nghiêm trọng, đe dọa đến an toàn công trình đê điều và an toàn cho tính mạng, tài sản của các hộ dân sống ven đê, ven sông.
Trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, thiên tai lũ lụt ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường. Trong nhiều năm qua, hệ thống đê điều của Thành phố không được thử thách qua các trận lũ lớn, do đó tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố khi có lũ lớn. Vì vậy, các cấp, các ngành tuyệt đối không được chủ quan, luôn đề cao cảnh giác, thường xuyên kiểm tra, kịp thời tu bổ, gia cố, nâng cấp hệ thống đê điều, nhất là các vị trí đã và đang xảy ra sự cố, các trọng điểm đê điều xung yếu, chuẩn bị tinh thần chủ động, sẵn sàng ứng phó khi có lũ lớn xảy ra.
Tích cực triển khai công tác đảm bảo an toàn hệ thống đê điều
Năm 2021 được dự báo tình hình mưa lũ, bão có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, để chủ động trong công tác phòng, chống lụt, bão, bảo đảm an toàn đê điều. Thực hiện chỉ đạo của Chi cục Phòng, chống thiên tại Hà Nội, các Hạt Quản lý đê đã phối hợp với Phòng Kinh tế (hoặc Phòng ban phụ trách công tác phòng, chống thiên tai) của các quận, huyện, thị xã triển khai tổng kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình đê điều trước lũ năm 2021; xác định các trọng điểm và các điểm đê điều xung yếu; trên cơ sở kết quả kiểm tra, lập phương án bảo vệ các trọng điểm, các điểm đê điều xung yếu, phương án hộ đê toàn tuyến trên địa bàn quản lý, báo cáo UBND quận, huyện, thị xã thông qua và phê duyệt.
Qua kiểm tra, đánh giá hiện trạng đê điều trước lũ 2021, trên các tuyến đê thuộc Thành phố xác định còn 05 trọng điểm: Đê, kè, cống Xuân Canh, Long Tửu (Tả Đuống), huyện Đông Anh; Cống Liên Mạc (Hữu Hồng), quận Bắc Từ Liêm; Cống Cẩm Đình, (Vân Cốc), huyện Phúc Thọ; Đê , kè, cống Cẩm Hà, Tân Hưng - Bắc Phú (Hữu Cầu), huyện Sóc Sơn); Sự cố nứt đê tại K46+160 đê hữu Hồng, huyện Đan Phượng và 11 vị trí đê điều xung yếu cần lập phương án bảo vệ. Chi cục Phòng, chống thiên tại Hà Nội đã tham mưu Sở Nông nghiệp và PTNT trình UBND Thành phố phê duyệt Phương án hộ đê và bảo vệ trọng điểm phòng, chống thiên tai năm 2021.
Ngày 10/5/2021, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định số 2066/QĐ-UBND phê duyệt Phương án hộ đê và bảo vệ trọng điểm phòng, chống thiên tai năm 2021, thành phố Hà Nội; đồng thời chỉ đạo, giao nhiệm vụ:
Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và TKCN Thành phố tập trung chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc các cấp, các ngành tổ chức thực hiện phương án, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện và các điều kiện đảm bảo thực hiện phương án theo phương châm 4 tại chỗ; kịp thời huy động lực lượng, vật tư, phương tiện hỗ trợ quận, huyện, thị xã phòng, chống, ứng phó, khắc phục hậu quả của thiên tai khi vượt quá khả năng của các địa phương.
Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Cơ quan thường trực Phòng, chống thiên tai của Ban chỉ huy Phòng, chống thiên tai và TKCN Thành phố thường xuyên kiểm tra, rà soát, kịp thời điều chỉnh, bổ sung phương án hộ đê và bảo vệ trọng điểm phòng, chống thiên tai năm 2021, thành phố Hà Nội phù hợp với tình hình thực tế.
UBND quận, huyện, thị xã có trách nhiệm theo dõi chặt chẽ, báo cáo kịp thời mọi diễn biến sự cố, thiên tai trên địa bàn; chủ động huy động mọi nguồn lực xử lý các sự cố ngay từ khi mới phát sinh, đảm bảo an toàn đê điều, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra, đảm bảo an toàn về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân.
Đối với các trọng điểm đê điều xung yếu, UBND Thành phố đã thành lập Ban chỉ huy, cụ thể: Trọng điểm cống Long Tửu tại Quyết định số 2705/QĐ-UBND ngày 22/6/2021; trọng điểm cống Liên Mạc tại Quyết định số 2704/QĐ-UBND ngày 22/6/2021; Phê duyệt Phương án phòng, chống thiên tai năm 2021 với trọng điểm đê điều xung yếu xảy ra sự cố tại K46+160 đê hữu Hồng, huyện Đan Phượng tại Quyết định số 3644/QĐ-UBND ngày 22/7/2021.
Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và TKCN Thành phố ban hành quy định về việc chuẩn bị dụng cụ, vật tư và hoạt động của đội tuần tra canh gác bảo vệ đê phục vụ công tác hộ đê năm 2021 tại Quyết định 54/BCH ngày 17/5/2021.
Đối với 26/26 quận, huyện, thị xã có đê đã xây dựng và phê duyệt Phương án kỹ thuật hộ đê thuộc địa bàn phụ trách.
Hiện nay, từ Thành phố đến các quận, huyện, thị xã đã triển khai trên thực tế Phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm đê điều xung yếu đã duyệt: chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện, nhân lực theo phương án để sẵn sàng ứng phó với mọi diễn biến bất thường trong mùa mưa, lũ năm 2021; đã tổ chức tập huấn cho các lực lượng tham gia công tác hộ đê (lực lượng xung kích, lực lượng tuần tra canh giác đê…); chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật tư trên các điếm canh đê, tổ chức và thực hiện nghiêm chế độ tuần tra canh gác bảo vệ đê theo quy định của tại Thông tư số 01/2009/TT-BNN ngày 06/01/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Quy định của Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và TKCN Thành phố, để phát hiện và xử lý kịp thời sự cố ngay từ giờ đẩu đảm bảo an toàn cho công trình đê, kè, cống; đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt và báo cáo kịp thời khi có sự cố công trình đê điều xảy ra trong mùa mưa bão.
Bích Hảo
