Gỡ nút thắt cho nhà đầu tư nước ngoài mua cố phiếu tại Việt Nam

Bộ Tài chính vừa chính thức ban hành Thông tư 68/2024/TT-BTC ngày 18/9/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định về giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch chứng khoán; bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán; hoạt động của công ty chứng khoán và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.

Gỡ nút thắt cho nhà đầu tư nước ngoài mua cố phiếu tại Việt Nam.

Theo đó, Thông tư 68/2024/TT-BTC đã bổ sung Điều 9a vào sau Điều 9 của Thông tư 120/2020/TT-BTC quy định về “Giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu có đủ tiền khi đặt lệnh của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức”.

Hiện tại, các nhà đầu tư nước ngoài phải chuyển toàn bộ số tiền khi đặt lệnh mua chứng khoán. Quy định này đã tạo ra trở ngại lớn trong nhiều năm, làm chậm quá trình nâng hạng của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM. Chỉ số MSCI và FTSE hiện đang xếp Việt Nam vào nhóm thị trường cận biên (frontier market), điều này ngăn cản nhiều quỹ đầu tư và các tổ chức khác đầu tư vào các công ty niêm yết ở Việt Nam.

Theo quy định mới được nêu trong thông tư của Bộ Tài chính ban hành vào tối thứ Tư (18/9) vừa qua, các công ty chứng khoán sẽ được phép bảo lãnh cho nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức khi họ mua cổ phiếu.

Cụ thể, Thông tư nêu rõ, công ty chứng khoán thực hiện đánh giá rủi ro thanh toán của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức để xác định mức tiền phải có khi đặt lệnh mua cổ phiếu (nếu có) theo thỏa thuận giữa công ty chứng khoán và nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức hoặc đại diện theo ủy quyền của nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán đủ tiền cho giao dịch mua cổ phiếu, nghĩa vụ thanh toán giao dịch thiếu tiền được chuyển cho công ty chứng khoán nơi nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức đặt lệnh thông qua tài khoản tự doanh...

Thông tư 68/2024/TT-BTC mới được ban hành của Bộ Tài chính.

Động thái này diễn ra trước thềm công bố phân loại thị trường của FTSE vào ngày 8 tháng 10. Mặc dù vậy, theo các nguồn tin cho biết, FTSE khó có khả năng sẽ công bố nâng hạng cho Việt Nam trong báo cáo tháng 10.

"Chúng tôi cho rằng những thay đổi này sẽ giúp FTSE nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi trong vòng 12 tháng tới, dẫn đến dòng vốn thụ động đổ vào thị trường vượt 500 triệu USD và có khả năng được MSCI điều chỉnh xếp hạng tích cực", J.P. Morgan Market Research cho biết trong một báo cáo.

Sau khi quy định về thanh toán trước được gỡ bỏ, một cải cách quan trọng khác cần được thực hiện để đáp ứng yêu cầu nâng hạng là các giới hạn nghiêm ngặt về sở hữu nước ngoài tại các công ty niêm yết.

Năm ngoái, Ngân hàng Thế giới đã ước tính việc nâng hạng có thể giúp Việt Nam thu hút dòng vốn ròng từ 5 tỷ đến 25 tỷ USD vào thị trường trị giá 200 tỷ USD trước khi kết thúc thập kỷ này.

Việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi sẽ mở ra nhiều cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ các quỹ đầu tư lớn vốn chỉ hoạt động tại các thị trường có tính thanh khoản và tính minh bạch cao hơn. Đây cũng sẽ là cú hích lớn cho thị trường chứng khoán Việt Nam, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp niêm yết huy động vốn hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn còn đó khi giới hạn sở hữu nước ngoài tại các công ty niêm yết vẫn chưa được nới lỏng một cách đáng kể. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã bày tỏ sự quan tâm đến việc sở hữu nhiều cổ phần hơn tại các công ty hàng đầu của Việt Nam như Vinamilk, Masan hay Vingroup, tuy nhiên họ vẫn bị hạn chế bởi các quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng giao dịch và hệ thống thanh toán của Việt Nam cũng cần được cải thiện để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Các vấn đề như khả năng tiếp cận thông tin, tính minh bạch trong giao dịch và bảo mật tài sản nhà đầu tư cũng cần được chú trọng.

Việc gỡ bỏ yêu cầu tiền trước là một bước tiến quan trọng, nhưng để đạt được mục tiêu nâng hạng, Việt Nam cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ hơn nữa. Điều này không chỉ giúp thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài mà còn góp phần nâng cao uy tín và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trên trường quốc tế.