Giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai

Giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai. Ảnh baodautu

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Văn bản hợp nhất Nghị định số 90/VBHN-BNNMT quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là việc làm rõ chức năng, nhiệm vụ và mô hình tổ chức của hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh tại địa phương, qua đó khẳng định tiếp tục duy trì mô hình hoạt động hiện hành.

Theo quy định mới, hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh (đặt tại địa bàn phường, xã) vẫn là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh, cụ thể là Sở Nông nghiệp và Môi trường. Toàn bộ mạng lưới này do Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất quản lý, bảo đảm tính xuyên suốt, đồng bộ trong quản lý nhà nước về đất đai trên phạm vi cả nước.

Văn phòng đăng ký đất đai được xác định là đầu mối thực hiện các thủ tục liên quan trực tiếp đến nhà, đất của người dân và doanh nghiệp. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đo đạc và cập nhật bản đồ địa chính. Đồng thời, đơn vị này chịu trách nhiệm quản lý, vận hành hệ thống thông tin đất đai và cung cấp các dịch vụ công trong lĩnh vực đất đai theo quy định.

Bên cạnh việc giải quyết thủ tục hành chính, các Văn phòng đăng ký đất đai và chi nhánh còn đảm nhiệm nhiều công việc kỹ thuật chuyên ngành như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính; đính chính, thu hồi Giấy chứng nhận; đăng ký các biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất. Đây là những nhiệm vụ đòi hỏi tính chuyên môn cao, sự ổn định về tổ chức và nhân sự để bảo đảm chất lượng, tiến độ giải quyết hồ sơ.

Về cơ chế tài chính, nghị định quy định rõ nguồn kinh phí hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, đồng thời bổ sung các khoản thu từ phí, lệ phí và dịch vụ công. Việc phân định cụ thể các nguồn thu nhằm tăng cường tính minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực đất đai.

Đáng chú ý, các Văn phòng đăng ký đất đai và chi nhánh được trao đầy đủ tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, hoạt động theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập và thực hiện hạch toán theo quyết định của UBND cấp tỉnh. Trường hợp đáp ứng đủ điều kiện, các chi nhánh còn được phép thành lập các phòng chuyên môn trực thuộc, qua đó tăng tính chủ động, linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở.

Trước đó, trong tờ trình gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Quản lý đất đai từng kiến nghị phương án chỉ giữ lại Văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở, đồng thời đưa hơn 700 chi nhánh Văn phòng về UBND cấp xã quản lý, với mục tiêu thực hiện nguyên tắc “một cấp, một đầu mối” trong xử lý thủ tục đất đai. Tuy nhiên, đề xuất này đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ các địa phương và cơ quan chuyên môn.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Mai Văn Phấn, hiện nay hơn 80% chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai đang tự bảo đảm chi thường xuyên. Nếu toàn bộ các đơn vị này được chuyển về UBND cấp xã, ngân sách nhà nước sẽ phải gánh thêm chi phí hoạt động, tiền lương và phụ cấp cho đội ngũ cán bộ, từ đó tạo áp lực không nhỏ lên nguồn lực tài chính công.

Chính vì vậy, nghị định mới lựa chọn phương án giữ ổn định mô hình tổ chức hiện hành. Việc sắp xếp, chuyển giao thẩm quyền – nếu có – cần được tính toán thận trọng, bảo đảm không làm đứt gãy hoạt động, không phát sinh chồng chéo mới và phù hợp với lộ trình sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập theo yêu cầu của Trung ương và Chính phủ, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì sự thông suốt trong giải quyết thủ tục đất đai, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, đồng thời tránh những xáo trộn không cần thiết trong hệ thống quản lý đất đai hiện nay.