 |
Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh mới. Một trong những trọng tâm là việc sửa đổi, bổ sung Luật Việc làm năm 2013 nhằm xây dựng, phát triển thị trường lao động ổn định, linh hoạt, hài hòa và bền vững.
Bên cạnh đó, việc triển khai Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính trong năm 2025 đã đặt ra nhiều vấn đề mới, chưa từng có tiền lệ, đặc biệt liên quan đến phát triển thị trường lao động, giải quyết chế độ chính sách, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), việc làm cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động sau sắp xếp.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Bộ Nội vụ đã đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Việc làm năm 2013 với nhiều nội dung mới. Dự kiến, Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét thông qua Dự thảo Luật Việc làm (sửa đổi) tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV vào ngày 11/6 tới.
Liên quan đến vấn đề BHTN trên địa bàn, bà Nguyễn Thị Việt Nga – Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Hải Dương – đã có những chia sẻ cụ thể.
 |
| Bà Nguyễn Thị Việt Nga |
Qua hoạt động giám sát, Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương đánh giá như thế nào về việc thực hiện chính sách BHTN trong thời gian qua, thưa bà?
Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Qua thực tiễn triển khai chính sách bảo hiểm thất nghiệp, chúng tôi nhận thấy vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Mức độ bao phủ chưa toàn diện, số lượng người lao động tham gia còn hạn chế. Đáng lưu ý, có hiện tượng lạm dụng trợ cấp thất nghiệp. Trong các buổi tiếp xúc cử tri, người lao động khẳng định họ không mong muốn thất nghiệp, tuy nhiên cũng có những trường hợp cố tình nghỉ việc để được nhận trợ cấp.
Chính sách hiện hành mới chỉ tập trung vào trợ cấp mà chưa chú trọng đến các giải pháp phòng ngừa rủi ro. Việc sửa đổi Luật Việc làm lần này là rất cần thiết, trong đó cần bổ sung các quy định liên quan đến ứng phó tình huống khẩn cấp. Dịch COVID-19 là minh chứng rõ nét cho việc thiếu cơ chế hỗ trợ hiệu quả trong giai đoạn thị trường lao động gặp khủng hoảng.
Trong thời gian qua, Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương đã triển khai các hoạt động giám sát nào liên quan đến BHTN?
 |
| Bà Nguyễn Thị Việt Nga trong phiên chất vấn tại kì họp Quốc hội |
Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Hằng năm, chúng tôi đều phối hợp với các cơ quan liên quan để tổ chức các buổi đối thoại với công nhân, giám sát việc thực thi chính sách về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các vấn đề việc làm.
Năm nay, dự kiến vào ngày 30/5, chúng tôi sẽ tiếp tục đối thoại trực tiếp với công nhân để lắng nghe ý kiến, đề xuất và phản hồi của người lao động. Qua đó, nhiều người bày tỏ mong muốn có việc làm ổn định thay vì phụ thuộc vào trợ cấp thất nghiệp. Họ cũng cho rằng mức trợ cấp hiện nay còn thấp so với chi phí sinh hoạt. Đặc biệt, nhiều cử tri không thuộc diện tham gia BHTN bắt buộc cũng mong muốn được tham gia để có thêm sự bảo vệ trong thời điểm khó khăn.
Theo bà, chính sách BHTN hiện nay còn những bất cập gì đáng chú ý?
Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Thực tế, chính sách BHTN hiện nay chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của người lao động. Tỷ lệ tham gia còn thấp, dẫn đến phạm vi bảo vệ còn hạn chế. Có trường hợp người lao động làm việc vừa đủ thời gian để hưởng trợ cấp rồi nghỉ việc, gây áp lực lên quỹ BHTN. Việc mức đóng là 1% lương nhưng người lao động có thể hưởng trợ cấp gấp 3 lần mức đóng khiến chính sách dễ bị lợi dụng.
Bên cạnh đó, chính sách hiện tại còn thiếu các giải pháp dài hạn để phòng ngừa thất nghiệp và hỗ trợ người lao động tái hòa nhập thị trường. Dự thảo Luật Việc làm sửa đổi cần đặc biệt lưu ý đến khía cạnh này, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng như đại dịch COVID-19 vừa qua.
Vậy bà có đề xuất hay giải pháp cụ thể nào để cải thiện việc thực hiện chính sách BHTN trong thời gian tới?
Bà Nguyễn Thị Việt Nga: Trước hết, cần sửa đổi Luật Việc làm một cách đồng bộ với các luật liên quan để đảm bảo tính thống nhất và thuận lợi trong thực thi.
Thứ hai, để thực hiện tốt chính sách an sinh, vấn đề ngân sách là then chốt. Chính phủ cần có giải pháp toàn diện nhằm tăng nguồn thu ngân sách – thông qua thúc đẩy phát triển kinh tế – để đảm bảo nguồn lực cho các chính sách xã hội, bao gồm BHTN, bảo hiểm y tế toàn dân, miễn học phí, miễn viện phí…
Thứ ba, tổ chức thực hiện chính sách phải đảm bảo hiệu quả, minh bạch, dễ tiếp cận. Mặc dù thủ tục hành chính đã có nhiều cải cách, nhưng nền tảng dịch vụ công trực tuyến vẫn còn hạn chế như giao diện chưa thân thiện, mạng thường xuyên tắc nghẽn, gây khó khăn cho người lao động khi nộp hồ sơ.
 |
Do đó, cần nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông để tạo sự đồng thuận trong xã hội. Chính sách chỉ thực sự nhân văn và hiệu quả khi được thực thi đúng đối tượng, tránh tình trạng lạm dụng gây thất thoát ngân sách. Tóm lại, việc sửa đổi chính sách BHTN đòi hỏi một giải pháp tổng thể, toàn diện và đồng bộ.
