Gần 95.000 mã số thuế chấm dứt hiệu lực không đồng nghĩa doanh nghiệp rời thị trường

Con số 94.991 doanh nghiệp, tổ chức được hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong 8 tháng đầu năm 2026 dễ tạo ra một cách hiểu rằng gần 95.000 đơn vị vừa rời thị trường. Thực tế, số liệu của Cục Thuế cho thấy phần lớn trong số này là hồ sơ tồn đọng từ các năm trước được xử lý trong chiến dịch làm sạch mã số thuế.

Gần 72.000 hồ sơ không phát sinh trong năm nay

Trao đổi tại buổi họp báo chuyên đề của Cục Thuế chiều 4/9, ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế - cho biết cần phân biệt giữa số trường hợp đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 và số hồ sơ được Cơ quan huế hoàn tất xử lý trong cùng kỳ.

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế (Ảnh: https://nhandan.vn).

Theo đó, 8 tháng đầu năm, ngành thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025.

Nhưng trong tổng số này, chỉ 23.017 trường hợp đề nghị thực hiện thủ tục trong năm 2026. Gần 72.000 trường hợp còn lại là hồ sơ được nộp từ năm 2025 trở về trước.

Số lượng hồ sơ được xử lý tăng mạnh vì ngành thuế tập trung giải quyết lượng tồn đọng trong Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Vì vậy, theo ông Mai Sơn, không thể lấy 94.991 trường hợp hoàn tất thủ tục để kết luận có gần 95.000 doanh nghiệp, tổ chức mới rời bỏ thị trường trong 8 tháng đầu năm 2026.

Doanh nghiệp gia nhập vẫn cao hơn nhiều lần

Một chỉ dấu khác cho thấy bức tranh thị trường không giống với cách nhìn đơn thuần từ con số chấm dứt mã số thuế.

Trong 8 tháng đầu năm, Cục Thuế cấp mới mã số thuế cho 167.637 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 89% cùng kỳ năm 2025. Riêng doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện đăng ký thuế liên thông với đăng ký kinh doanh có 156.478 trường hợp được cấp mới, bằng 108% cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp và chi nhánh thuộc diện này đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế là 23.017 trường hợp.

Như vậy, số được cấp mới cao gấp 6,8 lần số đề nghị chấm dứt hiệu lực.

Tỷ lệ này cũng cao hơn các năm trước. Năm 2024, có 180.395 doanh nghiệp, chi nhánh được cấp mới mã số thuế và 30.189 trường hợp hoàn tất chấm dứt hiệu lực, tương ứng tỷ lệ 6 lần. Năm 2025, hai con số lần lượt là 227.295 và 48.969 trường hợp.

Theo ông Mai Sơn, tỷ lệ doanh nghiệp thành lập mới so với doanh nghiệp đề nghị rời bỏ thị trường trong 8 tháng năm nay vẫn khả quan. Diễn biến này cần được nhìn cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế, giải ngân đầu tư công, quá trình tháo gỡ điểm nghẽn tại các dự án bất động sản và sự phục hồi sản xuất, kinh doanh.

“Với những địa phương có nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho các dự án cũng như đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, số doanh nghiệp thành lập mới cũng có sự tăng trưởng”, ông Mai Sơn cho biết.

Làm sạch dữ liệu để doanh nghiệp có thể quay lại

Việc xử lý hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế vốn là nhiệm vụ thường xuyên. Tuy nhiên, thực tế phát sinh tình trạng doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng không thông báo với Cơ quan Thuế hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh, khiến dữ liệu tồn tại ở trạng thái không phản ánh đúng hoạt động thực tế.

Năm 2026, Cục Thuế nâng nhiệm vụ này thành chiến dịch triển khai thống nhất toàn ngành theo Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục trưởng Cục Thuế.

Mục tiêu là rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đối với người nộp thuế đang ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt mã số thuế và doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Đồng thời, ngành thuế kiểm soát hồ sơ mới để không tiếp tục phát sinh tồn đọng.

Dữ liệu được làm sạch không chỉ để “đóng” những doanh nghiệp không còn hoạt động. Theo Cục Thuế, những doanh nghiệp tuân thủ tốt nhưng tạm ngừng kinh doanh cũng có điều kiện hoàn thiện thủ tục và có thể quay lại thị trường trong tương lai.

Song song với tạo thuận lợi, Cơ quan Thuế tăng sàng lọc rủi ro nhằm ngăn việc lợi dụng doanh nghiệp “ảo”, doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận hoặc trục lợi ngân sách.

Ông Nguyễn Đức Huy - Phó Trưởng ban Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết Bộ Tài chính đã đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các Sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cơ sở phối hợp triển khai chiến dịch.

Cục Thuế cũng phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật tại các doanh nghiệp thuộc các trạng thái cần xử lý.

Ở góc độ rộng hơn, 8 tháng đầu năm 2026, số thu ngân sách nhà nước do Cơ quan Thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy bức tranh doanh nghiệp không thể được đo bằng một chỉ tiêu riêng lẻ. Gần 95.000 mã số thuế được chấm dứt hiệu lực chủ yếu phản ánh một lượng lớn hồ sơ tồn đọng đang được xử lý, trong khi dòng doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn cao hơn đáng kể số trường hợp đề nghị rời bỏ.