 |
| Không gian đô thị tích hợp theo mô hình TOD tiên tiến với sự kết hợp hài hòa giữa hạ tầng giao thông đa tầng, mảng xanh đại chúng và các tổ hợp thương mại - dịch vụ sầm uất. |
Lấy ý kiến về dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành
Từ "cú hích hạ tầng" đến "nam châm đô thị"
Theo dữ liệu của Liên đoàn Lao động TP.HCM, quy mô thị trường lao động vùng lõi khu vực trung tâm thành phố cùng Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu hiện ước đạt hơn 8 triệu người.
Nhu cầu dịch chuyển khổng lồ này đang tạo áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, khiến các khu vực cửa ngõ như Hàng Xanh - Bình Triệu, Trường Chinh - Cộng Hòa thường xuyên quá tải.
Tuy nhiên, để giữ vững vị thế đầu tàu kinh tế, TP.HCM phải gỡ điểm nghẽn giao thông và luân chuyển lao động này bằng một công trình vượt ra khỏi chức năng trung chuyển hành khách đơn thuần, để trở thành một trung tâm giao thương liền mạch, nơi hội tụ và thúc đẩy các nguồn lực kinh tế toàn diện cho cả vùng trọng điểm phía Nam.
Không phải ngẫu nhiên mà Ga Thủ Thiêm được nhắc đến như một điểm sáng trên bản đồ quy hoạch hạ tầng phía Đông. Nơi đây là điểm cuối của tuyến Metro số 2 (Tham Lương - Bến Thành - Thủ Thiêm), một dự án có tổng vốn đầu tư lên đến 55.000 tỷ đồng.
Giai đoạn 2 của tuyến metro này được thiết kế ngầm hoàn toàn, nối Bến Thành với Thủ Thiêm, với mục tiêu vận hành toàn tuyến vào năm 2030.
Không chỉ dừng lại ở metro, Ga Thủ Thiêm còn được tích hợp với nhà ga trung tâm của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đồng thời kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt TP.HCM - Long Thành, tuyến đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự kiến khi đưa vào vận hành, tuyến này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến sân bay Long Thành từ 90-120 phút hiện tại xuống còn khoảng 30 phút.
 |
| Sơ đồ kết nối vùng lõi của "siêu nhà ga" Thủ Thiêm. Định hướng này kỳ vọng mở ra một cực tăng trưởng mới cho hạ tầng kinh tế - xã hội phía Nam |
Sức ảnh hưởng của những tuyến huyết mạch này là rất lớn: giảm tải lưu lượng cho khu vực trung tâm hiện hữu, kết nối giao thương giữa các tỉnh sau sáp nhập, và mở ra không gian phát triển mới cho toàn khu Đông. Đây chính là lý do Ga Thủ Thiêm được ví von là một “cú hích tỷ đô” không chỉ nằm ở con số được rót vốn mà còn tạo nên tác động chuỗi, một điểm kích hoạt cho chu kỳ phát triển mới.
Lịch sử phát triển đô thị thế giới cho thấy, các phiên bản TOD tiên tiến tại Tokyo hay Hong Kong từ lâu đã vượt qua vai trò trung chuyển thuần túy.
Nhà ga đường sắt đô thị giờ đây được định nghĩa là những "điểm đến đô thị" (urban destination) - nơi tích hợp không gian thương mại, dịch vụ, văn hóa và giải trí sầm uất.
Tại Việt Nam, xu hướng này đang trở thành kim chỉ nam cho các đô thị lớn. Thay vì chỉ giải quyết nhu cầu đi lại, một nhà ga thế hệ mới được quy hoạch để trở thành hạt nhân của một đô thị tích hợp đa chức năng.
Với vị thế chiến lược của Ga Thủ Thiêm, câu hỏi đặt ra là phiên bản mô hình TOD nào sẽ khai thác tối đa tiềm năng giá trị quỹ đất, tạo nền móng đi tắt đón đầu xu hướng phát triển hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tham chiếu từ các nước có mô hình TOD tiên tiến như Nhật Bản cho thấy, việc lấy nhà ga làm hạt nhân kết nối các thành phần ở tại, làm việc, mua sắm và giải trí là giải pháp tối ưu.
Nhìn nhận từ góc độ chuyên gia, ông Troy Griffiths, Cố vấn cấp cao của Savills Việt Nam, khẳng định: "Các mô hình TOD chính là giải pháp dài hạn để cải thiện nguồn cung và tạo ra quỹ đất phát triển."
Không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế, TOD còn mang lại những đóng góp to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội khi: thay đổi diện mạo đô thị, nâng cao đời sống cộng đồng, tăng sức hút du lịch điểm đến, và đóng góp vào nguồn thu ngân sách.
Như vậy, không chỉ là một nút giao thông, Ga Thủ Thiêm đang dần khẳng định vị thế "nam châm đô thị", nơi hội tụ dòng người, dòng vốn và cơ hội phát triển bất động sản.
Đề xuất đón đầu xu hướng với TOD 5.0
Với vai trò đầu mối hạ tầng và kinh tế trọng điểm, Ga Thủ Thiêm cần những giải pháp đi tắt đón đầu để tận dụng thành tựu khoa học kỹ thuật toàn cầu.
Thay vì áp dụng các phiên bản an toàn như TOD 3.0 hay 4.0, việc hướng thẳng đến phiên bản TOD 5.0 tiên tiến nhất là cơ hội chiến lược để rút ngắn thời gian, hiện thực hóa tầm nhìn tích hợp toàn diện giữa giao thông và đô thị.
Lợi ích lớn nhất của TOD 5.0 là năng lực tái cấu trúc không gian: biến nhà ga thành hạt nhân liên kết trực tiếp mọi thành phần từ thương mại, dịch vụ đến tiện ích công cộng. Mô hình này giúp tối ưu hóa giá trị sử dụng đất tại vùng lõi, giảm tải áp lực hạ tầng và tạo ra một đô thị tích hợp có khả năng tự tuần hoàn nguồn lực kinh tế.
Nếu hệ thống đường sắt đô thị và mô hình TOD là hạ tầng của giao thông, thì Ga Thủ Thiêm chính là điểm tựa của hạ tầng kinh tế - xã hội. Trong xu hướng dịch chuyển về phía Đông, đầu mối này mang tầm vóc của một cực tăng trưởng mới nhờ năng lực kết nối đa tầng giữa giao thông, thương mại và không gian đô thị.
