Đường sắt Việt Nam gom lợi thế lớn để tự chủ từ ký kết với "ông trùm" Metro Quảng Châu

Sự kiện diễn ra trên cơ sở cụ thể hóa Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Trung Quốc hồi tháng 4 vừa qua, nhằm đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược, đẩy mạnh kết nối hạ tầng cửa khẩu và các tuyến đường sắt kết nối với Trung Á, châu Âu.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức hội đàm trao đổi hợp tác với đoàn đại biểu thành phố Quảng Châu (Trung Quốc) và ký kết Thỏa thuận hợp tác chiến lược với Công ty Hữu hạn Tập đoàn Metro Quảng Châu.

Thế khó khăn, mắc kẹt lớn nhất của đường sắt Việt Nam hiện nay nằm ở sự chênh lệch quá lớn giữa hạ tầng lạc hậu hiện hữu và áp lực quy hoạch trong tương lai gần. VNR hiện đang quản lý mạng lưới 3.222km khổ đơn, hơn 300 khu ga với 22.000 lao động. Trong khi đó, theo quy hoạch đến năm 2035, Việt Nam phải cấp tốc xây mới để nâng tổng chiều dài lên 7.000km.

Theo đó, áp lực đè nặng nhất lên Hà Nội (cần 7 tuyến, 397,8km) và TP. Hồ Chí Minh (cần 6 tuyến, 183km) để gánh 30-40% thị phần vận tải hành khách. VNR buộc phải vừa chạy tàu an toàn, vừa lo học công nghệ để chuẩn bị tiếp nhận mạng lưới đường sắt tốc độ cao với những công nghệ, quy chuẩn hoàn toàn mới.

Để tự lực, Việt Nam không thể "đánh liều tự mò mẫm" để triển khai. Đây chính là lý do để VNR bắt tay với GMG - doanh nghiệp nhà nước sở hữu 100% vốn của chính quyền Quảng Châu, đơn vị nắm trong tay ga Nam Quảng Châu có lưu lượng khách lớn nhất Trung Quốc và đang vận hành 1.502km đường sắt đô thị thuộc hàng phát triển nhất thế giới.

Metro Quảng Châu là một trong những hệ thống đường sắt đô thị phát triển nhất Trung Quốc.

Sau lễ ký kết, ngành đường sắt và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đặt kỳ vọng sẽ thu về 3 lợi thế cốt lõi chưa từng có:

Đầu tiên là cơ hội làm chủ công nghệ điều hành thông minh để tối ưu chi phí. Phó Thị trưởng Quảng Châu Lại Chí Hồng khẳng định GMG sẽ hỗ trợ chuyển giao hệ thống phần mềm điều hành thông minh. Với mạng lưới đường sắt dày đặc sắp xây dựng, phần mềm này giúp doanh nghiệp Việt bảo đảm an toàn tuyệt đối và tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng chi phí vận hành, bảo trì vốn là gánh nặng của ngành đường sắt lâu nay.

Thứ hai là giải cơn khát nhân lực chất lượng cao. VNR đã đề xuất và được GMG đồng ý hỗ trợ đào tạo nguồn nhân sự, bố trí các đoàn của Việt Nam sang khảo sát, trực tiếp học tập mô hình quản lý, vận hành các tuyến liên đô thị vận tốc dưới 200km/h. Đây là bước chuẩn bị then chốt để đội ngũ kỹ sư, công nhân Việt Nam trong tương sẵn sàng tiếp nhận, làm chủ các tuyến đường sắt mới điện khí hóa khổ tiêu chuẩn mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia nước ngoài sau khi bàn giao.

Thứ ba là mở ra mỏ vàng kinh tế từ mô hình TOD (phát triển đô thị quanh nhà ga). GMG là thế lực lớn về phát triển bất động sản gắn liền với đường sắt. Việc GMG tư vấn phát triển TOD sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam tối ưu hóa giá trị đất đai xung quanh hơn 300 khu ga hiện hữu và hàng trăm ga mới tương lai, tạo ra nguồn thu khổng lồ ngoài vé tàu để tái đầu tư hạ tầng.

Hiện tại, hai bên không dừng ở lý thuyết mà đã bắt tay chào giá gói thầu ủy thác vận hành đường sắt nhẹ tại đảo Phú Quốc, đồng thời nhắm tới các dự án đường sắt đô thị lớn tiếp theo như tuyến Bàu Bàng – Cái Mép. Cú hích từ Quảng Châu được kỳ vọng sẽ giúp công nghiệp đường sắt Việt Nam từng bước hiện đại hóa và đi đến mục tiêu tối thượng: tự chủ hoàn toàn.