Con số 6 tỷ USD được ADB lên kế hoạch không phải là khoản tài trợ cào bằng, mà được thiết kế để "đóng đinh" vào những lĩnh vực quan trọng nhất của nền kinh tế trong vòng 3 năm tới.
 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Masato Kanda - Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (Ảnh: nhandan.vn). |
500 triệu USD nới lỏng rào cản thể chế
Trước hết, khoản tiền có mục đích trực diện nhất trong gói này là 500 triệu USD dưới dạng vay dựa trên chính sách. Số tiền này không dùng để đổ bê tông hay kéo lưới điện, mà được sử dụng làm nguồn lực thực hiện các cải cách nhằm tăng cường thương mại và năng lực cạnh tranh cho thị trường nội địa.
Bởi mục tiêu là nhắm đến đích cuối cùng rất thực tế: Giúp Việt Nam giữ vững vị thế là điểm đến ưu tiên cho dòng vốn FDI trong bối cảnh các quốc gia Đông Nam Á đang cạnh tranh khốc liệt giành giật các đại bàng công nghệ.
Phần vốn còn lại sẽ được rải vào các dự án hạ tầng lớn thuộc khối công như nông nghiệp, thủy lợi, giao thông, đô thị và giáo dục.
Thông luồng nghẽn điện
Một điểm nghẽn lớn của kinh tế Việt Nam thời gian qua là an ninh năng lượng, đặc biệt là nguy cơ thiếu điện cục bộ vào mùa cao điểm sản xuất tại miền Bắc. Trong danh mục hợp tác lần này, ADB lộ rõ ý định tham gia xử lý bài toán này bằng các dự án hạ tầng kỹ thuật xuyên biên giới theo sáng kiến Lưới điện ASEAN.
Trước mắt, ADB sẽ hỗ trợ kết nối lưới điện giữa Việt Nam và Lào để thúc đẩy kế hoạch nhập khẩu 8 gigawatt điện từ Lào về Việt Nam, giảm tình trạng tắc nghẽn truyền tải. Xa hơn, định chế này đang thảo luận bước đầu về trục kết nối điện ba bên Việt Nam - Malaysia - Singapore. Nếu trục này thông suốt, rủi ro thiếu điện của các khu công nghiệp lớn sẽ được giảm tải đáng kể.
"Tiếp máu" trực tiếp cho khối tư nhân
Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Chương trình Tài trợ Thương mại và Chuỗi cung ứng của ADB đang là một kênh "tiếp máu" có tốc độ chảy rất nhanh.
Số liệu thực tế phản ánh cơn khát vốn của thị trường: Năm 2025, chương trình của ADB đã hỗ trợ khoảng 1,5 tỷ USD giao dịch thông qua 17 ngân hàng đối tác. Tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, con số này đã đạt khoảng 620 triệu USD, tăng tới gần 90% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự tăng trưởng áp đảo này một mặt cho thấy hoạt động xuất khẩu đang hồi mục mạnh, mặt khác cho thấy khối tư nhân đang tận dụng tối đa các nguồn vốn bảo lãnh quốc tế để giảm chi phí dòng tiền.
Tính đến cuối năm ngoái, tổng danh mục đầu tư của ADB vào khối tư nhân tại Việt Nam đã chạm mốc 1 tỷ USD và dự kiến sẽ còn mở rộng mạnh khi ADB cam kết huy động 30 tỷ USD cho toàn khu vực đến năm 2030.
Nguồn lực từ ADB là rất lớn, nhưng nhìn từ thực tế nhiều năm qua, cái khó chưa bao giờ nằm ở khâu ký cam kết, mà nằm ở tốc độ tiêu tiền. Các dự án hạ tầng lớn sử dụng vốn vay ưu đãi quốc tế tại Việt Nam thường xuyên vấp phải "gông kìm" về thủ tục đền bù giải phóng mặt bằng và sự vênh nhau giữa quy định của nhà tài trợ với luật đấu thầu nội địa.
Để giải ngân hiệu quả khối tài sản từ 5 đến 6 tỷ USD này trong giai đoạn 2026-2029, áp lực cởi trói thủ tục hành chính đè lên vai các Bộ, ngành và địa phương là rất lớn. Nếu không hành động nhanh, vốn chờ thủ tục sẽ trở thành vốn đắt, làm chậm đi cơ hội bứt tốc của nền kinh tế.
