Cải cách thể chế tạo dư địa cho doanh nghiệp
Sự cải thiện không chỉ thể hiện ở số lượng doanh nghiệp thành lập mới, quy mô vốn bổ sung vào nền kinh tế, mà còn ở mức độ tham gia của doanh nghiệp nhỏ và vừa vào các lĩnh vực trước đây còn nhiều rào cản, trong đó có mua sắm công, tín dụng và thị trường vốn.
 |
| Theo báo cáo toàn cảnh của Bộ Tài chính công bố ngày 30/5/2026, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục ghi nhận nhiều chỉ dấu tích cực. Ảnh: Minh họa |
Một trong những điểm nhấn lớn sau một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW là nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Đây vốn được xem là rào cản kéo dài đối với khu vực tư nhân, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Từ định hướng của Nghị quyết, Chính phủ đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn trách nhiệm thực thi với từng cấp quản lý. Tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” được xem là bước chuyển quan trọng trong cải cách quản trị, nhằm rút ngắn quy trình xử lý và hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.
Tính đến giữa tháng 4/2026, các bộ, ngành đã cắt giảm và đơn giản hóa 2.594 trên tổng số 6.974 điều kiện kinh doanh, tương đương 37,2%. Theo Bộ Tài chính, việc cắt giảm này góp phần giúp doanh nghiệp giảm khoảng 38% chi phí tuân thủ. Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện dự kiến được rút gọn từ 198 xuống còn 142.
Cùng với đó, các khung pháp lý mới như Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 và Nghị quyết số 254/2025/QH15 về tháo gỡ vướng mắc liên quan đến Luật Đất đai được kỳ vọng tạo thêm cơ sở bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh và giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, điểm đáng chú ý là khả năng tiếp cận không gian mua sắm công có chuyển biến tích cực. Đến tháng 3/2026, nhóm doanh nghiệp này đã trúng hơn 25.960 gói thầu có giá trị dưới 20 tỷ đồng, chiếm 94,8% tổng giá trị các gói thầu trong phân khúc này. Đây là tín hiệu cho thấy chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang dần chuyển từ định hướng sang thực thi.
Dòng vốn tư nhân và sức bật thị trường
Sự chuyển động của khu vực tư nhân còn được phản ánh qua dòng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế. Theo số liệu được Bộ Tài chính công bố, năm 2025, vốn đăng ký bổ sung từ khu vực tư nhân đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng 77,8% so với kỳ trước.
 |
| Tính đến ngày 18/5/2026, cả nước có hơn 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Trong 4 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 50,7% so với cùng kỳ. Ảnh minh họa. |
Diễn biến này cho thấy niềm tin kinh doanh có dấu hiệu cải thiện, nhất là trong bối cảnh nhiều chính sách hỗ trợ khu vực tư nhân bắt đầu đi vào thực tiễn.
Trên thị trường vốn, tâm lý tích cực cũng được thể hiện qua diễn biến của thị trường chứng khoán. VN-Index được ghi nhận chạm ngưỡng 1.925 điểm vào giữa tháng 5/2026, trong khi vốn hóa toàn thị trường đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, tương đương 82% GDP năm 2025. Kỳ vọng nâng hạng thị trường, cùng với cải thiện môi trường kinh doanh, đang trở thành yếu tố hỗ trợ dòng vốn trong và ngoài nước.
Không chỉ trên thị trường chứng khoán, khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng có bước cải thiện. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng đối với nhóm này đạt trên 3,65 triệu tỷ đồng, tăng 21,73%. Đặc biệt, cơ chế cấp bù lãi suất 2%/năm cho các dự án chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng khung ESG được kỳ vọng sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư theo hướng bền vững hơn.
Số hóa hộ kinh doanh và thu hẹp “vùng xám”
Một nội dung đáng chú ý khác là quá trình minh bạch hóa hoạt động của hộ kinh doanh cá thể. Việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, cùng với hệ thống eTax Mobile, đang góp phần đưa khu vực này vào hệ thống quản lý minh bạch hơn.
Tính đến đầu tháng 5/2026, khoảng 81% hộ kinh doanh, tương đương gần 2,5 triệu hộ, đã sử dụng eTax Mobile. Đây là nền tảng quan trọng cho lộ trình bãi bỏ thuế khoán từ ngày 01/01/2026, qua đó chuyển dần sang mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu giao dịch thực tế.
Việc số hóa hộ kinh doanh không chỉ nhằm tăng hiệu quả quản lý thuế, mà còn tạo điều kiện để khu vực kinh doanh cá thể từng bước chuyển đổi thành doanh nghiệp chính thức. Nếu được triển khai đồng bộ, đây có thể là nguồn bổ sung quan trọng cho lực lượng doanh nghiệp trong những năm tới.
Song song với nhóm doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, chính sách phát triển các doanh nghiệp quy mô lớn cũng được đẩy mạnh. Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong và vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 đã được phê duyệt, hướng đến hình thành các doanh nghiệp tư nhân có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.
Sau một năm triển khai, Nghị quyết 68-NQ/TW đã tạo ra tác động chính sách rõ rệt đối với khu vực kinh tế tư nhân. Thu ngân sách từ khu vực ngoài quốc doanh năm 2025 vượt dự toán 135,7%, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, cho thấy đóng góp ngày càng lớn của khu vực doanh nghiệp vào tăng trưởng và hội nhập kinh tế.
Tuy nhiên, thách thức của giai đoạn tới không nằm ở việc ban hành thêm chính sách, mà ở năng lực thực thi. Cộng đồng doanh nghiệp vẫn kỳ vọng các cải cách về thủ tục, tiếp cận đất đai, tín dụng, mua sắm công và bảo vệ quyền tài sản được triển khai nhất quán giữa Trung ương và địa phương.
Theo định hướng của Bộ Tài chính, trọng tâm năm 2026 là đẩy nhanh quá trình thực thi, chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tối ưu hóa hạ tầng dữ liệu, đồng thời tập trung dòng vốn vào các chuỗi giá trị có khả năng lan tỏa.
Nếu các cải cách tiếp tục được duy trì với tốc độ hiện nay, kinh tế tư nhân có thể bước vào giai đoạn phát triển thực chất hơn, không chỉ tăng về số lượng doanh nghiệp mà còn nâng cao chất lượng quản trị, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
