Dự thảo đề cương chi tiết Luật Việc làm sửa đổi đã gây nhiều chú ý trong cộng đồng doanh nghiệp. Đại diện Hiệp hội Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) chia sẻ rõ hơn về các quy định liên quan đến chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia và tác động của chúng đến hoạt động doanh nghiệp.
Chúng ta đã nghe đến dự thảo đề cương chi tiết Luật Việc làm sửa đổi với nhiều quy định mới về việc sử dụng lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Vậy ông có thể cho chúng tôi biết ý kiến của VASEP về dự thảo này?
VASEP: VASEP đã tiếp nhận thông tin về dự thảo Luật Việc làm sửa đổi và chúng tôi thấy rằng dự thảo này đang đưa ra một số quy định có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Trong đó, yêu cầu sử dụng lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia trong các công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sức khỏe của người lao động và cộng đồng là một điểm đáng chú ý.
Trước tiên, quy định công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sức khỏe chưa được xác định rõ ràng. Công việc nào cũng ảnh hưởng tới sức khỏe, và để xác định rõ các công việc đòi hỏi chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng và tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia khác.
Ông cho rằng điều này vi phạm Hiến pháp và Bộ luật Lao động, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Doanh nghiệp như thế nào?
VASEP: Theo Hiến pháp và Bộ luật Lao động 2019, người lao động dựa trên trình độ kỹ năng của mình có quyền tự do xin việc tại bất kỳ doanh nghiệp nào mà không cần phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động trong việc tìm kiếm việc làm và giúp họ duy trì công việc hiện tại. Ngoài ra, chính sách ưu tiên đối với những người lao động đã có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia cũng đang bị xem xét không phù hợp với Bộ luật Lao động.
Nhưng liệu chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia có đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng lao động không, ông?
VASEP: Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Tuy nhiên, việc yêu cầu bắt buộc sử dụng chứng chỉ này trong mọi trường hợp là không phù hợp. Chất lượng đào tạo tại các trường nghề hiện nay chưa phù hợp với đặc thù sản xuất của doanh nghiệp, và việc áp dụng quy định này sẽ gây lãng phí cho cả doanh nghiệp và toàn xã hội.
VASEP có đề xuất giải pháp nào để cải thiện tình hình này không?
VASEP: Để cải thiện tình hình, chúng tôi đề xuất cần nghiên cứu kỹ lưỡng và tham khảo ý kiến rộng rãi từ các doanh nghiệp và các chuyên gia trước khi quyết định danh mục công việc yêu cầu chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời, cần thúc đẩy cải tiến chất lượng đào tạo tại các trường nghề, đảm bảo rằng học sinh sau khi tốt nghiệp đủ trình độ để làm việc trong môi trường doanh nghiệp mà không cần phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.
Thật đáng tiếc khi các quy định này có thể gây rối và cản trở cho hoạt động của doanh nghiệp. Chúng ta đã nhận thấy rằng hầu hết các quốc gia trên thế giới không áp dụng việc bắt buộc doanh nghiệp tuyển dụng lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, và cũng không có chính sách ưu tiên đối với lao động có chứng chỉ này.
VASEP: Việc áp dụng các quy định này không phù hợp với pháp luật hiện hành, cũng như không tương thích với quy định quốc tế và thực tiễn tại doanh nghiệp. Điều này có thể tạo ra nhiều khó khăn và chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp, gây lãng phí và không đảm bảo hiệu quả trong việc đào tạo và tuyển dụng lao động.
Còn có một số vấn đề khác trong Dự thảo đề cương chi tiết Luật Việc làm sửa đổi mà chúng tôi nhận thấy không phù hợp. Chẳng hạn như đối tượng người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp, dự thảo quy định rằng hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 1 tháng trở lên mới được tham gia. Điều này đi ngược lại với Bộ luật Lao động và thực tế hoạt động của doanh nghiệp, vì đôi khi doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng người lao động theo hình thức hợp đồng ngắn hạn như mùa vụ hoặc các dự án ngắn hạn.
Ngoài ra, việc yêu cầu doanh nghiệp thông báo ngay cho cơ quan lao động, cơ quan bảo hiểm xã hội về việc có việc làm của người lao động cũng tạo ra sự chồng chéo trong thủ tục. Điều này có thể tăng thêm gánh nặng cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện quy định này.
Chúng tôi hy vọng rằng các cơ quan xem xét sẽ cân nhắc và điều chỉnh Dự thảo để tạo ra một cơ chế hợp lý và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Xin cảm ơn những chia sẻ quan điểm của Hiệp hội Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP)!
Bảo Hòa (t/h)
