Dòng vốn xanh “chảy” vào Việt Nam vẫn chủ yếu qua kênh cho vay lại

Chính phủ đặt kế hoạch nâng tỷ trọng tín dụng xanh lên mức 25% tổng dư nợ vào năm 2030, để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Ảnh: NA.

Tín dụng xanh sẽ chiếm 25% tổng dư nợ vào năm 2030

Tại Việt Nam, số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy tín dụng xanh đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân trên 21%/năm kể từ năm 2017, cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng tín dụng chung. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 29,6 tỷ USD), chiếm 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Dòng vốn tín dụng này hiện tập trung chủ yếu vào hai lĩnh vực then chốt: nông nghiệp xanh (chiếm 33%) và năng lượng tái tạo (chiếm 22%). Chính phủ đặt kế hoạch nâng tỷ trọng tín dụng xanh lên mức 25% tổng dư nợ vào năm 2030, để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Bên cạnh đó, thị trường trái phiếu xanh cũng đang mở rộng với hơn 1,5 tỷ USD phát hành lũy kế giai đoạn 2020–2025. Đáng chú ý, các sản phẩm nợ mới như trái phiếu xanh dương (Blue Bond) hay trái phiếu chuyển đổi (Transition Bond) cũng mở ra cơ hội huy động vốn cho các lĩnh vực kinh tế biển và ngành công nghiệp nặng khó giảm phát thải.

Để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050, Việt Nam cần huy động khoảng 700 tỷ USD cho lộ trình chuyển đổi dài hạn. Theo tính toán của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), riêng giai đoạn từ nay đến năm 2040, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD (6% GDP, tương đương trung bình 20 tỷ USD mỗi năm). Trong đó, nhóm giải pháp thích ứng và tăng khả năng chống chịu hạ tầng cần khoảng 254 tỷ USD; 114 tỷ USD còn lại phục vụ các mục tiêu giảm nhẹ phát thải và khử carbon.

Nguồn lực từ ngân sách công hiện chỉ đáp ứng khoảng 2% GDP mỗi năm, khu vực tư nhân được kỳ vọng sẽ đóng góp tới 184 tỷ USD thông qua kênh tín dụng, trái phiếu và cổ phiếu xanh.

Với mục tiêu khơi thông dòng vốn xanh, phục vụ trực tiếp cho nền kinh tế thực, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) cho biết, dự kiến trong năm tới, một sàn giao dịch chứng khoán quốc tế sẽ được ra mắt nhằm cung cấp nguồn thanh khoản dồi dào cho thị trường.

Lĩnh vực ưu tiên kêu gọi đầu tư là năng lượng tái tạo, giao thông đô thị, điển hình như dự án phát triển hệ thống Metro tại TP.HCM với nhu cầu vốn dự kiến lên tới 30 tỷ USD trong 5 năm tới.

Bên cạnh đó, các lĩnh vực như hàng không, hàng hải, và nông nghiệp chống chịu khí hậu tại các khu vực dễ bị tổn thương như Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang cấp thiết cần đến các quỹ bảo lãnh nước ngoài.

Trong 6 tháng qua, VIFC-HCMC đã ghi nhận khoảng 20 tỷ USD vốn cam kết từ giới đầu tư trong và ngoài nước, và mục tiêu cao hơn là đưa dòng vốn vào dòng chảy kinh tế ở Việt Nam.

“Lượng cam kết này mới chỉ là bước đầu, chưa phải là toàn bộ nguồn vốn”, ông Huân nói.

ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc FiinGroup, cho biếtcác nhà đầu tư quốc tế có nhiều nhu cầu đầu tư vào các dự án, sản phẩm xanh... Ảnh: NA.

Thông tin tại hội nghị Tài chính xanh Việt Nam 2026 với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư”, diễn ra ngày 06/8/2026 tại TP.HCM, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng giám đốc FiinGroup, cho biết các nhà đầu tư quốc tế có nhiều nhu cầu đầu tư vào các dự án, sản phẩm xanh và sẵn sàng rót một lượng vốn lớn nên không lo thiếu tiền. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là tạo ra các dự án có khả năng tạo dòng tiền được chứng minh và rủi ro được nhận diện rõ ràng.

“Do vậy, vai trò của VIFC-HCMC sẽ tạo giá trị khác biệt bằng cách xây dựng hạ tầng thị trường, chuẩn hóa dữ liệu và cung cấp các công cụ bảo lãnh để hạ chi phí vốn”, ông Hiệu nhận định.

Dòng vốn xanh từ nước ngoài “chảy” vào Việt Nam qua kênh cho vay lại

Cho rằng dòng vốn xanh hiện chủ yếu làm theo các dự án ở quy mô nhỏ như cấp nước, các dự án lớn thì hầu hết chưa có. Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc FilinGroup, cho biết các nhà đầu tư nước ngoài đẩy vốn xanh vào Việt Nam chủ yếu là qua hình thức “on lending” - chuyển vốn qua các tổ chức tín dụng trong nước cho vay lại.

Theo đó, ông Nguyễn Quang Thuân, cho rằng việc hình thành một trung tâm tài chính thành công cần hội tụ đủ 5 yếu tố: Khung pháp lý rõ ràng, sự tương thích với luật quốc tế, cơ chế thử nghiệm (sandbox), kiểm soát dòng vốn ra - vào, và quan trọng nhất là các sản phẩm tài chính mang tính bền vững thực chất - không chỉ trái phiếu xanh mà cả tín dụng ngân hàng cũng phải xanh và minh bạch.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, FiinGroup đã trao Ý định thư đến VIFC – HCMC với mong muốn hợp tác phát triển hạ tầng thị trường và hệ sinh thái dịch vụ tài chính tại VIFC-HCMC.

Trên nền tảng năng lực về dữ liệu tài chính, thông tin doanh nghiệp, phân tích, công nghệ, xếp hạng tín nhiệm và đánh giá độc lập, hai bên dự kiến triển khai các sáng kiến nhằm nâng cao tính minh bạch, phát triển các cơ hội đầu tư đáp ứng yêu cầu của thị trường và hỗ trợ kết nối cơ hội đầu tư với các nguồn vốn quốc tế.

Song song đó, FiinRatings, đơn vị thành viên của FiinGroup và đối tác chiến lược của S&P Global, cùng Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) công bố định hướng triển khai chương trình hợp tác hỗ trợ phát triển hệ sinh thái tài chính bền vững tại Việt Nam.

Tiếp nối Biên bản ghi nhớ ký kết năm 2022, hai bên dự kiến sẽ mở rộng hoạt động hợp tác tập trung vào nâng cao mức độ sẵn sàng của các dự án xanh, thúc đẩy áp dụng các nguyên tắc và thông lệ quốc tế đối với công cụ tài chính bền vững, đồng thời tăng cường năng lực cho các tổ chức phát hành và thành viên thị trường.

Cần chính sách vĩ mô thiết thực cho tín dụng xanh

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, tổng giá trị vốn quốc tế mà Nam A Bank huy động thành công gần 350 triệu USD. Sự hợp tác giữa Nam A Bank cùng các định chế tài chính quốc tế uy tín được xây dựng trên nền tảng vững chắc về năng lực tài chính và chuẩn mực quản trị bền vững.

"Nhờ chiến lược này, quy mô dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng đã đạt mức 25.000 tỷ đồng, tương đương gần 1 tỷ USD. Mảng tín dụng này luôn duy trì tốc độ tăng trưởng từ 25-35%/năm, bỏ xa mức tăng trưởng tín dụng thông thường, với mục tiêu tiến tới chiếm tỷ trọng từ 8-15% trong tổng danh mục tín dụng của toàn hệ thống trong thời gian tới", ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng giám đốc Nam A Bank, thông tin.

ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng giám đốc Nam A Bank, cho biết tổng giá trị vốn quốc tế mà Nam A Bank huy động thành công gần 350 triệu USD từ đầu năm 2026 đến nay. Ảnh: NA.

Chia sẻ kinh nghiệm từ vai trò của thể chế trong thu hút dòng vốn xanh, ông Pradeep Ramakrishnan, Giám đốc điều hành Cơ quan Quản lý dịch vụ tài chính quốc tế (IFSCA) tại GIFT City (Ấn Độ), cho biết trung tâm này mất khoảng 15 năm hoàn thiện hạ tầng và chính sách trước khi thu hút khoảng 70 tỷ USD trong 5 năm gần đây. Song song với đó là yêu cầu các tổ chức tín dụng dành tối thiểu 5% nguồn vốn cho tín dụng xanh cùng các ưu đãi thuế cho nhà đầu tư.

Về phía ngân hàng thương mại, ông Võ Hoàng Hải, kiến nghị cần có thêm những chính sách vĩ mô thiết thực hơn, như: miễn giảm thuế lợi tức đối với trái phiếu xanh, ưu đãi phí lưu ký chứng khoán hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính, tạo động lực thực sự cho các nhà đầu tư tham gia vào hệ sinh thái phát triển bền vững.

“Vì dù ngân hàng áp dụng ưu đãi giảm 1% lãi suất cho các khách hàng đạt chuẩn, nhưng vẫn chưa đủ sức hấp dẫn để bù đắp hoàn toàn chi phí chuyển đổi lớn mà doanh nghiệp phải gánh chịu cho công tác tư vấn, đánh giá độc lập và lập báo cáo”, ông Hải nói.