Doanh nghiệp nặng nỗi lo lặp thủ tục khi gia nhập Trung tâm Tài chính quốc tế

Quá trình gia nhập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) đang đặt ra một vấn đề đáng chú ý với các công ty chứng khoán: doanh nghiệp đã được cấp phép, có sẵn hệ thống công nghệ và bộ máy quản trị liệu có phải thực hiện lại gần như toàn bộ quy trình khi thành lập pháp nhân tại trung tâm?

Từ góc nhìn doanh nghiệp, việc lặp lại các điều kiện đã được cơ quan quản lý thẩm định có thể làm tăng chi phí gia nhập VIFC, trong khi mục tiêu của trung tâm là tạo một môi trường tài chính thuận lợi cho các hoạt động trong nước và xuyên biên giới.

Doanh nghiệp đã có giấy phép, vì sao phải làm lại?

Tại hội nghị góp ý Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập do Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh tổ chức, ông Tống Công Cường - Giám đốc Điều hành Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC) - cho biết ban lãnh đạo HSC đang thảo luận phương án thành lập công ty chứng khoán hoạt động tại VIFC.

Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh - (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN).

Theo Nghị định 323/2025/NĐ-CP, tổ chức tài chính hoạt động tại VIFC có thể được tổ chức dưới các hình thức như pháp nhân, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc công ty con, tùy mô hình.

Vướng mắc mà HSC đặt ra nằm ở cách thức cấp phép đối với một công ty chứng khoán đã hoạt động hợp pháp trên thị trường.

Doanh nghiệp cho rằng nếu đã có công ty mẹ được cấp phép và đáp ứng các điều kiện về vốn, nhân sự, công nghệ, quản trị, thì pháp nhân dự kiến hoạt động tại VIFC không nên được xem xét hoàn toàn như một công ty chứng khoán mới gia nhập thị trường.

Nếu phải thực hiện lại đầy đủ thủ tục xin giấy phép thành lập và hoạt động, đăng ký doanh nghiệp và các quy trình liên quan, thời gian để doanh nghiệp chính thức hoạt động tại VIFC có thể kéo dài.

HSC kiến nghị chuyển trọng tâm sang thủ tục đăng ký thành viên VIFC. Trong hồ sơ, doanh nghiệp chứng minh năng lực tài chính, vốn, nhân sự và những điều kiện đặc thù cần thiết cho hoạt động tại trung tâm, thay vì lặp lại toàn bộ quy trình cấp phép như một pháp nhân mới.

Cách tiếp cận này cũng giúp cơ quan quản lý tập trung vào những tiêu chuẩn riêng của VIFC, thay vì đánh giá lại các điều kiện mà doanh nghiệp đã được cấp phép trước đó.

Một yêu cầu có thể kéo theo khoản đầu tư lớn

Nỗi lo về chi phí không chỉ nằm ở thủ tục.

Theo ông Tống Công Cường, nếu pháp nhân hoạt động tại VIFC phải có hệ thống giao dịch, hạ tầng công nghệ riêng và đặt tại một địa điểm độc lập với công ty mẹ, doanh nghiệp có thể phải đầu tư thêm một hệ thống tương đối lớn.

Đối với công ty chứng khoán, hệ thống giao dịch, dữ liệu, quản trị rủi ro và kiểm soát tuân thủ là những hạ tầng có chi phí đầu tư và vận hành đáng kể. Nếu phải thiết lập một hệ thống độc lập chỉ để đáp ứng yêu cầu hiện diện tại VIFC, doanh nghiệp sẽ phát sinh thêm chi phí bên cạnh vốn điều lệ và các khoản chi cho thủ tục gia nhập.

Vì vậy, bài toán được đặt ra không đơn thuần là giảm số lượng giấy tờ. Doanh nghiệp muốn cơ chế gia nhập VIFC tính đến những nguồn lực đã tồn tại và đang được vận hành trong công ty mẹ.

Mở cửa vào VIFC cũng là mở không gian đầu tư

Cùng với thủ tục gia nhập VIFC, các công ty chứng khoán còn đề nghị làm rõ hành lang pháp lý cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn chưa quy định đủ cụ thể về việc công ty chứng khoán đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt đối với hoạt động tự doanh, mua bán chứng khoán và cổ phiếu tại thị trường nước ngoài.

Khoảng trống hướng dẫn khiến doanh nghiệp khó chủ động xây dựng phương án sử dụng nguồn vốn cho các hoạt động đầu tư xuyên biên giới.

Trong khi đó, nhiều công ty chứng khoán trong nước đã có quy mô vốn lớn hơn, nguồn lực tài chính ổn định cùng đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm. Doanh nghiệp cho rằng cần bổ sung quy định về phạm vi, điều kiện và giới hạn đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

Một hành lang pháp lý rõ ràng có thể giúp doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý kiểm soát rủi ro trong quá trình thực hiện.

Ngân hàng nước ngoài cũng gặp khó ở “cửa vào”

Vướng mắc khi gia nhập VIFC không chỉ xuất hiện với doanh nghiệp trong nước.

Theo Nghị định 329/2025/NĐ-CP, ngân hàng và định chế tài chính nước ngoài muốn được cấp phép thành lập ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành viên tại VIFC phải đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm hoạt động quốc tế và xếp hạng tín nhiệm.

Cụ thể, tổ chức xin cấp phép phải có xếp hạng tín nhiệm từ AA- trở lên theo Standard & Poor’s hoặc Fitch Ratings, hoặc từ Aa3 trở lên theo Moody’s tại thời điểm gần nhất tính đến khi nộp hồ sơ. Triển vọng xếp hạng tín nhiệm cũng phải ở mức ổn định trở lên.

Theo VIFC-HCMC, đây là tiêu chí tương đối cao so với mặt bằng chung của nhiều ngân hàng quốc tế. Qua quá trình tiếp xúc và trao đổi, phần lớn ngân hàng nước ngoài quan tâm chưa đáp ứng được điều kiện này. Các vướng mắc đã được VIFC-HCMC tổng hợp, báo cáo các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu giải pháp tháo gỡ.

Nhìn từ cả hai phía, thiết kế cơ chế gia nhập đang trở thành một phần quan trọng trong quá trình vận hành VIFC. Với công ty chứng khoán trong nước, vấn đề là tránh lặp lại những thủ tục và khoản đầu tư mà doanh nghiệp đã thực hiện trước đó. Với định chế tài chính nước ngoài, yêu cầu cấp phép cần đủ rõ để tổ chức có thể xác định khả năng đáp ứng ngay từ đầu.

Khi VIFC hướng tới vai trò đầu mối thu hút các định chế tài chính quốc tế và thúc đẩy dòng vốn xuyên biên giới, gia nhập Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là câu chuyện có được cấp phép hay không. Đó còn là bài toán về thời gian, chi phí và mức độ thuận lợi của cả một cơ chế vận hành.