Doanh nghiệp thủy sản cần chủ động kế hoạch khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ

Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành thủy sản Việt Nam, đóng góp gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, đặc biệt với các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra. Tuy nhiên, trong hơn hai thập kỷ qua, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam liên tục đối mặt với những vụ kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp từ thị trường này. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), mặt hàng cá tra đã bị Hoa Kỳ áp thuế chống bán phá giá từ năm 2003, còn tôm chịu chung số phận từ năm 2004. Trải qua 21 kỳ xem xét hành chính hàng năm, kết quả luôn biến động, phụ thuộc vào cách tính toán, việc lựa chọn bị đơn bắt buộc và quốc gia thay thế của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC). Do chưa công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, Hoa Kỳ chọn các quốc gia tương đồng để làm căn cứ tính toán mức thuế. Tuy nhiên, việc DOC thay đổi quốc gia thay thế qua từng kỳ rà soát đã đặt các doanh nghiệp Việt Nam vào thế bị động, gặp không ít khó khăn trong chiến lược xuất khẩu.

Doanh nghiệp thủy sản cần chủ động kế hoạch khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn đối mặt với những rào cản kỹ thuật và quy định khắt khe từ Chương trình Giám sát Thủy sản Nhập khẩu (SIMP) của Hoa Kỳ. Điều này không chỉ tạo thêm áp lực mà còn làm giảm khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam so với các quốc gia khác. Trong bối cảnh đó, sự hỗ trợ từ Bộ Công Thương, đặc biệt là Cục Phòng vệ Thương mại, đã đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp. Cục đã tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp thông qua việc cung cấp thông tin, hỗ trợ kỹ thuật, và phối hợp xử lý các vụ kiện. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cũng không ngừng tổ chức các buổi họp, thu thập số liệu, và xây dựng chiến lược ứng phó phù hợp. Nhờ những nỗ lực này, nhiều doanh nghiệp đã cải thiện năng lực cạnh tranh, duy trì thị phần tại thị trường Hoa Kỳ.

Để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu thủy sản vào Hoa Kỳ, các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực ứng phó với các vụ điều tra phòng vệ thương mại. Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký VASEP, sự đồng lòng và phối hợp chặt chẽ giữa các doanh nghiệp trong ngành là yếu tố then chốt, giúp đạt được những kết quả tích cực trong các vụ kiện chống bán phá giá tôm và cá tra. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch xuất khẩu rõ ràng, từ sản lượng, loại sản phẩm, giá bán đến việc chuẩn bị kỹ lưỡng các hồ sơ kỹ thuật, kế toán. Thông tin từ ao nuôi, thu hoạch, chi phí sản xuất đến bảo quản cần được hệ thống hóa đầy đủ. Trong quá trình điều tra, các doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu thông tin của Bộ Thương mại Hoa Kỳ đúng thời hạn và có nguồn lực tài chính sẵn sàng để thuê luật sư tư vấn khi cần.

Về phía ngành hàng, ông Nguyễn Hoài Nam kỳ vọng Cục Phòng vệ Thương mại sẽ tiếp tục là đơn vị chủ chốt trong việc cảnh báo sớm về nguy cơ điều tra thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị trước. Việc nghiên cứu, đánh giá lợi ích từ việc Hoa Kỳ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường cũng cần được đẩy mạnh, bởi đây là vấn đề cốt lõi để tăng cường sức cạnh tranh cho ngành thủy sản. Ông Nam nhấn mạnh rằng, mặc dù quá trình này đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực, nhưng đó là bước đi quan trọng để tạo đà phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam trong tương lai.