Doanh nghiệp nhỏ và vừa "trỗi dậy" từ cú hích VAT chưa từng có

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT) khi Chính phủ áp dụng mức giảm từ 10% xuống còn 8% cho phần lớn hàng hóa và dịch vụ trong nửa đầu năm, theo Nghị định 180/2024 và Nghị quyết 174/2024. Đây là một trong những nỗ lực cấp thiết nhằm kích cầu tiêu dùng nội địa và hỗ trợ phục hồi DN sau chuỗi biến động toàn cầu. Từ ngày 1/7, Luật VAT 2024 chính thức có hiệu lực, không chỉ điều chỉnh mức thuế mà còn hướng tới một khuôn khổ pháp lý hiện đại hơn, cải cách sâu về hóa đơn điện tử, quy trình hoàn thuế, đồng thời nâng ngưỡng miễn đăng ký VAT cho hộ cá thể, nhằm tăng tính bao trùm và minh bạch hóa nền kinh tế số.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa "trỗi dậy" từ cú hích VAT chưa từng có

Tác động rõ nét nhất từ chính sách này thể hiện ở nhóm DN nhỏ và vừa. Với mức giảm 2 điểm phần trăm, nhiều DN tiết kiệm được từ 1–3% tổng chi phí sản xuất – một tỷ lệ đáng kể trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng bị bào mòn bởi giá nguyên liệu đầu vào và chi phí vận hành. Đặc biệt, những DN hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, xây dựng và dịch vụ – nơi có mức độ lan tỏa cao – là nhóm được thụ hưởng tích cực, nhờ quy mô linh hoạt và khả năng phản ứng nhanh với chính sách.

Không dừng lại ở việc giảm gánh nặng thuế, các quy định mới còn tạo đà cho DN nhỏ và vừa tái cơ cấu tài chính và đầu tư trở lại. Khi chi phí sản xuất được hạ thấp, DN có thể phân bổ thêm nguồn lực cho hoạt động R&D, chuyển đổi số hoặc mở rộng hệ thống phân phối. Đồng thời, việc nâng ngưỡng miễn đăng ký VAT sẽ giúp hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ thoát khỏi gánh nặng thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy khu vực phi chính thức hòa nhập vào chuỗi giá trị chính quy – một động lực then chốt để xây dựng nền kinh tế nội lực và bền vững hơn trong giai đoạn hậu đại dịch.

Tuy nhiên, giai đoạn thực thi đòi hỏi DN phải đối mặt với nhiều yêu cầu mới. Theo Luật VAT 2024, từ tháng 7/2025, nhiều cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm sẽ được miễn đăng ký VAT – giảm bớt thủ tục. Nhưng bên cạnh đó, Luật cũng siết chặt hoàn thuế: chấm dứt giải ngân trong trường hợp thay đổi chủ thể, sáp nhập DN, đòi hỏi hệ thống hóa đơn điện tử và kiểm toán nội bộ chặt chẽ .

Các ngành bị loại trừ khỏi diện giảm VAT gồm viễn thông, tài chính – ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản, dầu khí, hóa chất và hàng tiêu dùng có thuế tiêu thụ đặc biệt. Nhóm ngành này không được hưởng ưu đãi, trong khi vẫn phải tuân thủ hóa đơn phù hợp theo luật mới. Điều này buộc DN vừa và nhỏ trong các ngành liên quan phải kỳ vọng vào biên lợi nhuận từ ngành chính hoặc chuyển đổi mô hình để được hưởng ưu đãi.

Rõ ràng, giảm VAT là cơ hội quý giá cho DN nhỏ và vừa sử dụng hiệu quả chính sách kích cầu, hạ giá bán để thu hút khách hàng, tái đầu tư và mở rộng thị phần. Nhưng nếu thiếu sự hỗ trợ về công nghệ và kiến thức luật thuế, nhiều DN sẽ phải đối mặt nguy cơ không đủ điều kiện hoàn thuế, bị truy thu hoặc bị kiểm tra thuế. Do vậy, giải pháp nằm ở việc chủ động chuẩn hóa hóa đơn điện tử, cập nhật phần mềm kế toán, vận dụng chuyên môn tư vấn thuế để thích nghi với luật mới.