Tài chính xanh mở lối dòng vốn ưu đãi cho doanh nghiệp chuyển đổi bền vững

Theo ông Hoàng Văn Hoàn, chuyên gia Bộ Tài chính, việc thích ứng với các chuẩn mực phát triển bền vững không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và tiếp cận nguồn vốn dài hạn. Tài chính xanh, vì vậy, nổi lên như một trụ cột hỗ trợ then chốt, giúp doanh nghiệp chuyển hóa áp lực thành động lực tăng trưởng.

Ông Hoàng Văn Hoàn, chuyên gia Bộ Tài chính (Ảnh: Phan Chính)

Ông Hoàng Văn Hoàn cho rằng, trong khi các tập đoàn lớn đã chủ động xây dựng chiến lược chuyển đổi từ sớm, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp nhiều lúng túng trong việc xác định lộ trình, chuẩn hóa quy trình và tiếp cận nguồn lực tài chính. Không ít doanh nghiệp vẫn dừng lại ở mức “nhận thức”, chưa đủ năng lực để triển khai các dự án cụ thể, từ cải tiến công nghệ, giảm phát thải cho tới nâng cấp quản trị. Khoảng cách này nếu không được thu hẹp sẽ trở thành rào cản lớn, khiến khu vực doanh nghiệp nội địa đánh mất cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy dòng vốn xanh vào Việt Nam là việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây không chỉ là bước đi mang tính chiến lược về thu hút đầu tư, mà còn mở ra cánh cửa kết nối trực tiếp với các quỹ đầu tư bền vững, tổ chức tài chính phát triển và dòng vốn dài hạn toàn cầu. Khi hạ tầng tài chính được nâng cấp, doanh nghiệp trong nước sẽ có thêm cơ hội tiếp cận tín dụng ưu đãi, đồng thời nâng cao khả năng minh bạch hóa thông tin và quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế.

“Song song với đó, khung pháp lý dành cho tài chính xanh tại Việt Nam đang từng bước hoàn thiện. Các quy định về giảm phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường carbon tạo nền tảng cho doanh nghiệp lượng hóa tác động môi trường và xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn. Hệ thống ngân hàng cũng được định hướng mạnh mẽ hơn trong việc cấp tín dụng xanh, với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn so với các khoản vay thông thường, qua đó giảm chi phí vốn và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, dây chuyền sản xuất tiết kiệm năng lượng”, vị chuyên gia này chia sẻ.

Khung pháp lý dành cho tài chính xanh tại Việt Nam đang từng bước hoàn thiện (Ảnh: Minh hoạ)

Cũng Theo ông Hoàn, trái phiếu xanh cũng đang trở thành kênh huy động vốn ngày càng quan trọng cho các dự án bảo vệ môi trường và phát triển hạ tầng bền vững. Việc đa dạng hóa công cụ tài chính giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chiến lược vốn, tránh phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng, đồng thời nâng cao uy tín với nhà đầu tư. Cùng với đó, các chính sách thuế ưu đãi dành cho dự án phát thải thấp đang góp phần cải thiện hiệu quả tài chính, rút ngắn thời gian hoàn vốn và tạo động lực mở rộng quy mô đầu tư.

Tuy nhiên, ông cho hay để thực sự tiếp cận được dòng vốn xanh, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào chính sách. Yêu cầu về minh bạch dữ liệu, chuẩn hóa báo cáo, đo lường tác động môi trường – xã hội đang trở nên ngày càng khắt khe. Việc xây dựng hệ thống quản trị nội bộ bài bản, số hóa quy trình và nâng cao năng lực nhân sự là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tài chính trong và ngoài nước. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc mô hình vận hành theo hướng hiện đại, giảm phụ thuộc vào lao động giá rẻ và tăng hàm lượng công nghệ.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Sự liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời giảm chi phí thử nghiệm công nghệ mới. Các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm và mạng lưới chuyên gia đang trở thành “bệ đỡ” quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận giải pháp kỹ thuật, tư vấn tài chính và xây dựng hồ sơ dự án đạt chuẩn vốn xanh.

Ở góc độ dài hạn, tài chính xanh không chỉ giúp doanh nghiệp giải bài toán vốn, mà còn tạo ra áp lực tích cực để nâng cấp toàn diện năng lực cạnh tranh. Khi doanh nghiệp chủ động đầu tư vào công nghệ sạch, quản trị minh bạch và trách nhiệm xã hội, giá trị thương hiệu được củng cố, khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu được mở rộng, đồng thời giảm thiểu rủi ro pháp lý và biến động chính sách trong tương lai.

“Có thể thấy, dòng vốn xanh đang dịch chuyển mạnh mẽ và ưu tiên những doanh nghiệp có chiến lược phát triển bền vững rõ ràng. Trong bức tranh đó, doanh nghiệp Việt Nam nếu biết tận dụng chính sách, chuẩn hóa quản trị và chủ động chuyển đổi sẽ không chỉ vượt qua rào cản tiêu chuẩn, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh mới, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế xanh và nâng tầm vị thế trên thị trường khu vực, quốc tế”, ông Hoàng Văn Hoàn nói.