Sửa Luật Ngân hàng: Thận trọng đề xuất áp dụng tỷ lệ an toàn khác quy định mới

Chiều ngày 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Một trong những nội dung thu hút nhiều ý kiến là đề xuất bổ sung thẩm quyền cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định đối với các tổ chức tín dụng nhằm phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo dự thảo, quy định mới cho phép NHNN có thể linh hoạt điều chỉnh một hoặc một số tỷ lệ an toàn, thay vì chỉ áp dụng mức cao hơn như quy định hiện hành. Đồng thời, các tổ chức tín dụng thuộc diện thanh tra, giám sát sẽ phải xây dựng lộ trình để tuân thủ các tỷ lệ này theo yêu cầu.

Tuy nhiên, nội dung này đang đặt ra nhiều băn khoăn về tính rõ ràng và khả năng áp dụng trong thực tế.

Lo ngại rủi ro khi “nới” tỷ lệ an toàn

Đại biểu Trần Thị Hiền ( Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) cho rằng cần rà soát kỹ lưỡng quy định bổ sung này để tránh chồng chéo và cách hiểu không thống nhất. Theo bà, Luật hiện hành đã quy định NHNN được áp dụng tỷ lệ an toàn cao hơn mức quy định. Trong khi đó, khái niệm “khác so với mức quy định” trong dự thảo có thể bao hàm cả việc cao hơn hoặc thấp hơn.

Điều này dẫn tới nguy cơ trùng lặp nếu hiểu theo hướng tăng, hoặc tiềm ẩn rủi ro nếu áp dụng theo hướng giảm. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần xác định rõ phạm vi của quy định mới, tránh tình trạng chồng chéo với quy định hiện hành.

Đại biểu Trần Thị Hiền ( Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình).

Một điểm đáng chú ý khác là cụm từ “để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội” được đánh giá là còn khá chung chung. Theo đại biểu Trần Thị Hiền, nếu không được định nghĩa cụ thể, quy định này có thể dẫn đến việc áp dụng thiếu nhất quán, thậm chí bị lạm dụng trong thực tiễn.

Nhấn mạnh vai trò của các tỷ lệ an toàn trong hệ thống ngân hàng, bà Hiền cho rằng đây là “lá chắn” quan trọng nhằm phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người gửi tiền và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Việc cho phép áp dụng tỷ lệ “khác”, đặc biệt nếu theo hướng nới lỏng, đồng nghĩa với việc chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn.

Từ đó, đại biểu đề xuất cần bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc, bao gồm thẩm quyền quyết định, điều kiện áp dụng và thời hạn thực hiện. Đồng thời, nên giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính chặt chẽ và khả thi khi triển khai.

Cùng quan điểm, đại biểu Đỗ Đức Hiển (Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM) nhận định quy định về “tỷ lệ an toàn khác” còn mang tính định tính, có thể tạo ra khoảng trống trong quá trình thực thi. Ông đề nghị làm rõ các tiêu chí áp dụng, điều kiện cụ thể, thời hạn thực hiện cũng như cơ chế giám sát trong thời gian áp dụng để đảm bảo tính minh bạch và thống nhất.

Cần đảm bảo tính thống nhất trong quy định ngoại hối

Bên cạnh nội dung về tỷ lệ an toàn, dự thảo Luật cũng đề cập đến việc sửa đổi quy định liên quan đến quản lý ngoại hối. Theo đó, dự thảo bổ sung quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, ngoại trừ các trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc NHNN. Nội dung này được xây dựng trên cơ sở luật hóa Điều 22 của Pháp lệnh Ngoại hối nhằm đảm bảo phù hợp với quy định của Hiến pháp về hạn chế quyền con người, quyền công dân.

Đại biểu Đỗ Đức Hiển cho rằng việc luật hóa là cần thiết, tuy nhiên dự thảo chưa đề cập đến việc bãi bỏ quy định tương ứng trong Pháp lệnh Ngoại hối. Điều này có thể dẫn tới tình trạng cùng một nội dung được quy định song song ở hai văn bản pháp lý khác nhau, gây chồng chéo và ảnh hưởng đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Do đó, đại biểu kiến nghị cần bổ sung quy định bãi bỏ Điều 22 của Pháp lệnh Ngoại hối nếu nội dung này được đưa vào Luật.

Liên quan đến quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, đại biểu Trần Thị Hiền cũng nêu ý kiến về đề xuất bãi bỏ quy định trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra hoạt động này. Theo Tờ trình của Chính phủ, việc bãi bỏ nhằm hạn chế chồng chéo với hoạt động kiểm toán nhà nước.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự trữ ngoại hối là tài sản công có quy mô lớn, đóng vai trò quan trọng đối với an ninh tài chính quốc gia. Việc kiểm tra của Bộ Tài chính không chỉ mang tính giám sát mà còn là chức năng quản lý nhà nước đối với tài sản công.

Từ đó, bà đề xuất không nên bãi bỏ quy định này mà cần thiết lập cơ chế phối hợp giữa NHNN, Bộ Tài chính và Kiểm toán Nhà nước trong công tác thanh tra, kiểm tra hàng năm. Cách tiếp cận này vừa tránh chồng chéo, vừa đảm bảo giám sát đa tầng đối với nguồn lực tài chính quan trọng của quốc gia.

Việc sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước lần này được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Tuy nhiên, những nội dung liên quan đến tỷ lệ an toàn và quản lý ngoại hối đang đặt ra yêu cầu phải được thiết kế chặt chẽ, minh bạch và có cơ chế kiểm soát hiệu quả.

Các ý kiến tại Quốc hội cho thấy sự thận trọng cần thiết trong quá trình xây dựng chính sách, nhằm đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu duy trì an toàn hệ thống tài chính quốc gia.