Cà Mau đặt mục tiêu xây dựng vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, gắn với tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và tăng trưởng xanh. Theo kế hoạch đến cuối năm 2026, tỉnh phấn đấu hình thành 5.000 ha, đồng thời triển khai các giải pháp tạo nền tảng mở rộng trong những năm tiếp theo.
 |
| Cà Mau phấn đấu xây dựng 6.000 ha vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp đến cuối năm 2026. (Ảnh tạo bởi AI) |
Kế hoạch được UBND tỉnh ban hành trên cơ sở Quyết định số 851/QĐ-UBND ngày 29/3/2026, nhằm cụ thể hóa Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Trọng tâm là tổ chức sản xuất phù hợp điều kiện từng địa phương, nâng nhận thức của nông dân, HTX, THT và doanh nghiệp về canh tác tiết kiệm tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu.
Mục tiêu năm 2026 được lượng hóa rõ. Toàn bộ diện tích tham gia phải áp dụng ít nhất một quy trình canh tác bền vững như “1 phải, 5 giảm”, SRP, tưới khô xen kẽ hoặc tiêu chuẩn GAP được chứng nhận và cấp mã số vùng trồng. Lượng giống gieo sạ ở mức 70-80 kg/ha; phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới lần lượt giảm 20% so với phương thức truyền thống.
Cùng với yêu cầu kỹ thuật, tỉnh đặt mục tiêu trên 60% diện tích được liên kết sản xuất, tiêu thụ giữa doanh nghiệp với HTX, THT và Liên hiệp HTX. Cơ giới hóa đồng bộ đạt trên 50% diện tích; thất thoát sau thu hoạch dưới 10%; khoảng 50% rơm được thu gom, tái sử dụng. Lượng phát thải khí nhà kính phấn đấu giảm trên 10%, trong khi giá trị gia tăng của sản phẩm vượt 30%.
Để đạt các chỉ tiêu, Cà Mau sẽ rà soát, lựa chọn vùng sản xuất tại các địa bàn trồng lúa trọng điểm, đồng thời tăng cường tập huấn về kỹ thuật canh tác, quản lý nước, xử lý rơm rạ, nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, cơ giới hóa, chuyển đổi số và hệ thống MRV.
Tỉnh sẽ đầu tư đồng bộ hạ tầng thủy lợi, ô đê bao và giao thông nội đồng, phục vụ tưới tiêu theo phương thức ngập khô xen kẽ, tiết kiệm nước, kiểm soát xâm nhập mặn và cơ giới hóa. Hệ thống kho, sấy, chế biến cũng được rà soát để tạo điều kiện mở rộng liên kết giữa doanh nghiệp và vùng nguyên liệu.
Kinh tế hợp tác được xác định là nền tảng của chuỗi sản xuất. Các HTX, THT được vận động mở rộng thành viên, cung cấp dịch vụ từ tưới tiêu, cơ giới hóa đến thu gom rơm rạ, đồng thời nâng năng lực quản trị, đàm phán hợp đồng, ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử. Doanh nghiệp được mời gọi đầu tư, bao tiêu, chế biến và tiêu thụ sản phẩm theo hợp đồng, hướng tới ổn định đầu ra cho nông dân.
Bên cạnh thị trường lúa gạo, kế hoạch mở ra hướng khai thác giá trị từ phụ phẩm và tín chỉ các-bon. Cà Mau sẽ hỗ trợ xây dựng thương hiệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp “Cà Mau”, phát triển sản phẩm chế biến đạt OCOP, đồng thời hoàn thiện hệ thống MRV để từng bước tiếp cận thị trường tín chỉ các-bon.
Nguồn kinh phí được bố trí từ ngân sách nhà nước năm 2026, lồng ghép các chương trình, dự án liên quan và huy động nguồn tài trợ, viện trợ hợp pháp. Ban Chỉ đạo Đề án và Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò điều phối, kiểm tra, kết nối doanh nghiệp và tổng hợp kết quả. Các xã, phường phải báo cáo kết quả trước ngày 15/11/2026.
Với cách tiếp cận từ vùng nguyên liệu, kỹ thuật, hạ tầng đến thị trường, kế hoạch năm 2026 được kỳ vọng tạo nền tảng để Cà Mau mở rộng sản xuất bền vững, nâng giá trị gạo, giảm tác động môi trường và cải thiện thu nhập người trồng lúa.
