Cà Mau thu hồi đất vì doanh nghiệp không triển khai dự án

Việc tỉnh Cà Mau thu hồi đất đối với một doanh nghiệp sau nhiều năm dự án không được triển khai đang đặt ra câu chuyện quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ, đó là: Đất được giao, dự án được phê duyệt, nhưng nguồn lực xã hội lại bị “đóng băng” trên chính khu đất ấy. Quyết định xử lý lần này không chỉ nhằm chấm dứt một vi phạm cụ thể, mà còn cho thấy yêu cầu siết trách nhiệm sử dụng đất ngày càng rõ ràng.

Cà Mau thu hồi đất tại xã Khánh An sau khi doanh nghiệp không đưa khu đất hơn 100.000 m² vào sử dụng theo dự án. (Nguồn ảnh Báo SGGP)

Hơn 10 ha đất được thuê nhưng dự án không thành hình

UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành Thông báo số 300/TB-UBND ngày 16/8/2026 về việc thu hồi khu đất diện tích 100.009 m² tại ấp An Phú, xã Khánh An đối với Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thương mại Độc Lập.

Khu đất này được tỉnh cho doanh nghiệp thuê từ năm 2009 để thực hiện dự án xây dựng Trung tâm Sản xuất giống cây rừng chất lượng cao. Thời hạn thuê kéo dài đến ngày 19/6/2039 với hình thức trả tiền thuê đất hằng năm. Tuy nhiên, sau quá trình kiểm tra, cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp này đã không đưa đất vào sử dụng, đồng thời chậm tiến độ sử dụng đất theo dự án đầu tư. Điều đáng nói, doanh nghiệp cũng không thực hiện thủ tục đề nghị gia hạn tiến độ và không cung cấp được tài liệu chứng minh trường hợp bất khả kháng. Theo thông báo của UBND tỉnh, trường hợp này thuộc diện thu hồi theo khoản 8 Điều 81 Luật Đất đai và điểm d khoản 2 Điều 31 Nghị định 102/2024/NĐ-CP.

Như vậy, việc thu hồi đất doanh nghiệp không xuất phát từ một quyết định mang tính đột ngột. Trước đó đã có hoạt động kiểm tra, xác định vi phạm và khoảng thời gian để người sử dụng đất thực hiện trách nhiệm theo quy định.

Đất đai không thể chờ một dự án chỉ nằm trên giấy

Thực tế cho thấy, một dự án chậm triển khai không chỉ là câu chuyện giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Phía sau một khu đất bỏ trống là nguồn lực bị sử dụng kém hiệu quả, là cơ hội đầu tư có thể bị bỏ lỡ và là những kế hoạch phát triển địa phương bị kéo dài.

Khu đất hơn 10 ha ở Khánh An từng được dành cho mục tiêu xây dựng trung tâm sản xuất giống cây rừng chất lượng cao. Nếu dự án được triển khai đúng cam kết, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở diện tích đất được khai thác mà còn gắn với hoạt động sản xuất, việc làm và mục tiêu phát triển lĩnh vực lâm nghiệp. Thế nhưng dự án chậm triển khai kéo dài đã làm thay đổi hoàn toàn bức tranh ấy.

Điều dễ nhận thấy là pháp luật cho phép xem xét gia hạn tiến độ trong những trường hợp đáp ứng điều kiện, song cơ chế gia hạn không thể trở thành “tấm vé” để giữ đất vô thời hạn. Khi doanh nghiệp đã không thực hiện thủ tục cần thiết, đồng thời không chứng minh được yếu tố bất khả kháng, việc áp dụng biện pháp xử lý là điều khó tránh khỏi.

Thông báo của UBND tỉnh cũng nêu rõ, trường hợp thu hồi này không được bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định pháp luật.

Thu hồi đất là bước đầu, bài toán sau đó mới đáng bàn

Doanh nghiệp có 45 ngày để xử lý tài sản trên đất và phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện thủ tục. Sau thời hạn này, căn cứ kết quả xử lý tài sản và hồ sơ liên quan, UBND tỉnh sẽ xem xét quyết định thu hồi theo thẩm quyền.

UBND tỉnh Cà Mau cũng đồng thời giao các cơ quan chức năng rà soát nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, xử lý vấn đề liên quan đến dự án và xây dựng phương án quản lý, khai thác khu đất sau thu hồi.

Đây là điểm cần được nhìn nhận đầy đủ, việc tỉnh Cà Mau thu hồi đất là biện pháp xử lý vi phạm, nhưng hiệu quả thực sự của quyết định sẽ còn phụ thuộc vào chặng đường tiếp theo. Vấn đề được đặt ra là khu đất sẽ được quản lý ra sao, có được đưa vào một dự án khả thi hay tiếp tục nằm chờ thêm nhiều năm? Bởi một khu đất bị thu hồi nhưng không sớm tìm được phương án sử dụng phù hợp thì nguồn lực vẫn chưa thực sự được đánh thức.

Nhìn ở góc độ dài hạn, việc xử lý các dự án chậm triển khai cần hướng đến một nguyên tắc rõ ràng: Đất đã giao phải được sử dụng đúng mục đích, đúng cam kết và tạo ra giá trị thực tế. Nhà đầu tư có năng lực cần được tạo điều kiện, nhưng năng lực ấy phải được chứng minh bằng tiến độ chứ không chỉ bằng hồ sơ ban đầu.

Hơn 100.000 m² đất tại Khánh An chuẩn bị trở lại quyền quản lý của Nhà nước. Điều người dân chờ đợi có lẽ không chỉ là quyết định thu hồi, mà là ngày khu đất ấy thực sự có sức sống, bởi đất đai không sinh ra để nằm im chờ một dự án không bao giờ bắt đầu.