Theo báo cáo của Fiingroup, chỉ khoảng 9,3% doanh nghiệp vừa và nhỏ vay được vốn, trong khi tỷ lệ này ở khối doanh nghiệp lớn lên tới 56%. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ quy trình thẩm định khắt khe, rủi ro cao và thiếu tài sản bảo đảm, khiến nhiều doanh nghiệp dù có tiềm năng vẫn khó được cấp tín dụng.
Trước thực trạng đó, tại cuộc họp của Ủy ban về các ngành công nghệ và đổi mới sáng tạo (Ủy ban 1, thuộc Ban IV – Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân) ngày 30/9, nhiều chuyên gia và doanh nhân đã đề xuất giải pháp xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho SMEs. Một trong những ý tưởng nổi bật là thành lập ngân hàng số chuyên biệt cho SMEs, do ông Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam – khởi xướng. Ông nhấn mạnh đây là nhu cầu cấp thiết để khơi thông vốn cho khu vực vốn được xem là động lực quan trọng của nền kinh tế.
Thực tế, khoảng trống tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ đã mở ra cơ hội cho các nền tảng fintech. Bà Đinh Thị Thúy, Phó Chủ tịch HĐQT MISA, cho biết doanh nghiệp này đã hợp tác với gần 10 ngân hàng lớn để triển khai hình thức cho vay tín chấp thông qua dữ liệu kế toán số hóa. Nền tảng Misa Lending đã nâng tỷ lệ duyệt hồ sơ vay từ 3% lên 30%, hỗ trợ giải ngân khoảng 30.000 tỷ đồng chỉ trong hơn hai năm.
Tuy nhiên, theo bà Trương Lý Hoàng Phi – Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP. Hồ Chí Minh – muốn ngân hàng số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động hiệu quả, bản thân doanh nghiệp cũng cần chuyển đổi số để minh bạch dữ liệu, tạo cơ sở cho việc đánh giá sức khỏe tài chính.
 |
| Cần hình thành cơ chế tài chính mới cho doanh nghiệp vừa và nhỏ |
Ở góc độ chính sách, TS. Nguyễn Thị Phương Thảo – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sovico – nhận định khó khăn lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở thể chế. Việc triển khai mô hình ngân hàng số đòi hỏi khung pháp lý hoàn thiện cho các vấn đề như định danh điện tử, chữ ký số, hợp đồng số và ứng dụng công nghệ blockchain.
Song song đó, ông Don Lam – Tổng Giám đốc Tập đoàn VinaCapital, Phó Trưởng Ban IV – đề xuất xây dựng quỹ phát triển kinh tế tư nhân nhằm huy động nguồn vốn trong nước cho ba mục tiêu: hỗ trợ doanh nghiệp có khả năng vươn ra toàn cầu, phát triển hạ tầng, và đặc biệt là tăng cường năng lực tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua ngân hàng và fintech.
Ban IV cũng dự kiến triển khai mô hình “Toàn cảnh Kinh tế Tư nhân Việt Nam” (ViPEL), thúc đẩy hợp tác công – tư theo hướng “Công tư đồng tiến Kiến Quốc”. Trong đó, nhóm tài chính sẽ đi đầu với các dự án trọng điểm như quỹ phát triển kinh tế tư nhân và cơ chế pháp lý cho tài sản số.
Những ý tưởng này, nếu được hiện thực hóa, có thể trở thành bước ngoặt trong việc tháo gỡ nút thắt vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ – khu vực chiếm phần lớn cộng đồng doanh nghiệp nhưng lâu nay vẫn bị “bỏ quên” trong cuộc chơi tín dụng.
