Đề xuất thành lập trung tâm dữ liệu ESG cho SME

ESG (Environmental, Social, and Governance) là một khung đánh giá nhằm đo lường tính bền vững và trách nhiệm đối với môi trường, xã hội của doanh nghiệp.

Cấu phần ESG.

ESG được xem là sự kết hợp giữa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào hoạt động đầu tư. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu, chứng nhận ESG quan trọng với doanh nghiệp, vì nó giúp thu hút được nhiều vốn đầu tư hơn, khi các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên cho các dự án có thể giảm thiểu rủi ro dài hạn về biến đổi khí hậu, trách nhiệm xã hội, và quản lý minh bạch.

Áp dụng trí tuệ nhân tạo trong thực thi ESG

Hội thảo: “Thực thi ESG bằng AI, doanh nghiệp cần làm gì?” được báo Dân trí và Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đồng tổ chức đã diễn ra vào chiều 14/8/2025, tại TP. Hồ Chí Minh.--ảnh Tuấn

Theo nhà báo Phạm Tuấn Anh - Tổng biên tập báo Dân trí - Diễn đàn ESG Việt Nam được báo Dân trí khởi xướng và tổ chức từ năm 2024, là diễn đàn mở, thực tiễn, kết nối chuyên gia với doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách trong quá trình tích hợp ESG vào chiến lược phát triển bền vững của các doanh nghiệp.

Nhà báo Phạm Tuấn Anh - Tổng biên tập báo Dân trí. Ảnh: DT.

Ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp – cho rằng việc áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ESG giúp việc đo lường trở nên dễ dàng hơn và giảm chi phí thực hiện, mang lại lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Chia sẻ về hiệu quả của việc sử dụng AI trong thực thi ESG, bà Phạm Thị Quỳnh Vi - Giám đốc chất lượng, Tập đoàn FPT - cho biết thực thi ESG khi ứng dụng AI và tích hợp vào báo cáo thì việc đầu tiên cần lưu ý là tỷ lệ đào tạo và độ phủ về nhận thức về AI trong toàn bộ đội ngũ.

Tập đoàn hiện có hơn 80.000 nhân sự, và mục tiêu của chúng tôi là tất cả đều được trang bị kiến thức cơ bản về AI, bao gồm cả hình thức tự đào tạo nội bộ. Đi cùng với đó là số giờ học về AI của từng nhân viên - một chỉ số mang tính cam kết, gắn liền với các mục tiêu môi trường và phát triển bền vững mà FPT đặt ra.

“Một chỉ số khác phản ánh rõ hiệu quả ứng dụng AI là tỷ lệ sản phẩm và dịch vụ được tích hợp AI, cũng như mức doanh thu mà những sản phẩm, dịch vụ này mang lại”, bà Vi chia sẻ.

Cho rằng AI đang thúc đẩy, phát triển doanh nghiệp, nhưng theo ông Đặng Thanh Tùng - Phó ban Chiến lược Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) – đang tồn tại một số vấn đề khó khăn như: xây dựng cơ sở dữ liệu đòi hỏi đầu tư, lộ trình phát triển lâu dài. Đồng thời, sự phát triển hạ tầng đang có nhiều bất cập và yếu tố đầu tư con người cũng đang có nhiều khó khăn.

“AI hỗ trợ tối ưu hóa từ nhân sự, tài chính, nhưng có một số giới hạn không quá phụ thuộc nên cần có nguồn dự liệu tốt, đồng bộ để mang lại hiệu quả tốt. Vì vậy, con người vẫn mang tính quyết định, còn AI chỉ hỗ trợ, cộng sự đắc lực, chứ không thể thay thế con người”, ông Tùng nhấn mạnh.

Về phía đơn vị hành chính công, theo ông Lê Thanh Minh - Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh – trí tuệ nhân tạo được thành phố xác định là một động lực đột phá thực hiện tầm nhìn trở thành trung tâm kinh tế tri thức, đổi mới, sáng tạo, phát triển bền vững hàng đầu khu vực. Sứ mệnh của TP. Hồ Chí Minh là xây dựng hệ sinh thái AI mạnh mẽ, gắn kết giữa Nhà nước với doanh nghiệp, cộng đồng.

Mới chỉ có 27% SME quan tâm đến ESG

Theo ông Mạc Quốc Anh, khảo sát của Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội cho thấy, chỉ có 27% doanh nghiệp trực thuộc Hiệp hội quan tâm đến ESG, và chỉ 11% doanh nghiệp thực hành ESG thành công.

Nguyên nhân theo ông Quốc Anh, đầu tiên là do thiếu thông tin chính thống. Thứ 2 là chưa có nguồn lực đầu tư. Thứ 3 là ESG làm chi phí tăng thêm cho cộng đồng doanh nghiệp. Họ không tạo ra đòn bẩy để tạo nên sự cạnh tranh.

Tuy nhiên, ông Quốc Anh đánh giá có 04 dấu hiệu tích cực. Đầu tiên, ESG được triển khai ở các hội nghề nghiệp. Thứ 2, do yêu cầu từ các chuỗi cung ứng, nếu nằm ngoài chuỗi cung ứng này thì doanh nghiệp sẽ không đáp ứng được, nên bắt buộc doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn.

Thứ 3, các tổ chức quốc tế đã tài trợ những phần mềm cho các SME. Thứ 4, thông qua các diễn đàn ESG đã giúp các SME rất nhiều trong việc được các doanh nghiệp lớn cầm tay, chỉ việc triển khai ESG.

Ông Quốc Anh lấy ví dụ, một doanh nghiệp bao bì vừa và nhỏ khi được hướng dẫn tham gia ESG đã tiết kiệm được chi phí điện năng rất lớn, góp phần tạo nhiều thuận lợi trong hoạt động.

Ông Mạc Quốc Anh tại phiên thảo luận. Ảnh: HV.

Doanh nghiệp lớn cũng gặp thách thức với ESG

Bà Trần Phương Nga – Tổng giám đốc Tập đoàn Thiên Long (Thiên Long) – cho rằng dù là doanh nghiệp nào khi ứng dụng AI đều gặp chung những thử thách, thuận lợi. Tuy nhiên, có một số điểm khác, liên quan đến quy mô doanh nghiệp.

Với Thiên Long, thuận lợi là công ty có nền tảng dữ liệu tốt như: DMS, SAP, phần mềm nhân sự…. Nhưng để chuẩn hoá dữ liệu theo chuẩn quốc tế là đường dài, và khi chưa chuẩn hoá được dữ liệu thì việc ứng dụng AI sẽ rất khó khăn.

Các diễn giả tại hội thảo: “Thực thi ESG bằng AI, doanh nghiệp cần làm gì?”. Ảnh: HV.

Doanh nghiệp lớn thuận lợi hơn SME. Vì với SME, dù có sự quyết tâm lớn, họ lại đối mặt với thử thách về tài chính, về KPI doanh số, tăng trưởng năm nay đã cao hơn năm trước chưa? Vì vậy, chúng tôi cần bài toán giải tổng thể, nếu không ESG chỉ là đối phó.

Và để thực hiện được, Thiên Long phải có giải pháp rõ ràng: Thứ nhất, phải lên một tư tưởng "win - win", làm sao cho nhân viên vui vẻ cùng làm. Thứ hai, sau giai đoạn "win - win" sẽ đến giai đoạn hy sinh, tức là phải chấp nhận một mức chi phí đầu tư.

Cho nên, để SME ứng dụng được AI trong vận hành là rất khó. Đặc biệt, khi doanh nghiệp đi thuê tư vấn bên ngoài thì rất tốn kém, hơn nữa bên thứ ba chưa chắc đã hiểu được doanh nghiệp.

“Theo cá nhân tôi, ESG là bài toán khó, AI cũng là bài toán khó. Nhưng khi gộp hai bài toán lại, thì cá nhân tôi thấy có vẻ xử lý dễ hơn.​​​​Vấn đề kiểm soát dữ liệu cần được nhìn nhận và triển khai ra sao để đảm bảo ESG vận hành hiệu quả khi ứng dụng AI? Và cần thực hiện như thế nào?”, bà Nga nói.

Về chính sách cho phát triển bền vững, theo bà Trần Thị Thúy Ngọc - Phó Tổng giám đốc Deloitte Việt Nam – cần môi trường pháp lý hoàn hảo mới thực thực thi ESG hiệu quả. Doanh nghiệp mong mỏi có khung pháp lý tốt hơn để yên tâm làm. Với sự quyết liệt của Chính phủ, các nghị quyết được ban hành tạo cơ hội cho doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Các chính sách là đường dẫn tạo cơ hội cho doanh nghiệp có thể phát triển mạnh mẽ hơn, là cơ sở để doanh nghiệp thực hành tốt.