Phó Chủ tịch Vingroup Lê Khắc Hiệp: VinFast thúc đẩy chuỗi liên kết kinh tế Việt

VinFast mở đường cho chuỗi liên kết kinh tế nội địa phát triển

Sau 40 năm Đổi Mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những bước tiến dài, song bài toán cốt lõi về năng lực sản xuất nội sinh vẫn luôn là thách thức lớn. Trong bức tranh đó, ngành công nghiệp ô tô được xem là phép thử điển hình cho khả năng làm chủ công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo TS. Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô thể thao Việt Nam cho rằng, ngành ô tô Việt Nam chủ yếu dừng lại ở lắp ráp, với tỷ lệ nội địa hóa thấp và phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài. Điều này khiến doanh nghiệp trong nước khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị, làm hạn chế khả năng tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Ông Hiệp cho biết, sự xuất hiện của VinFast đã tạo ra bước ngoặt đáng chú ý. Không chỉ là một doanh nghiệp sản xuất ô tô, VinFast lựa chọn con đường phát triển hoàn toàn khác biệt: xây dựng tổ hợp sản xuất hiện đại, tự động hóa cao, từng bước làm chủ công nghệ lõi và hình thành hệ sinh thái sản xuất khép kín.

Điểm đặc biệt trong chiến lược của VinFast là không phát triển đơn lẻ mà đóng vai trò “hạt nhân” kết nối chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp này đã chủ động tạo ra mạng lưới các nhà cung cấp nội địa, từ đó thúc đẩy hình thành chuỗi liên kết kinh tế mang tính hệ thống. Đây chính là nền tảng để chuyển đổi từ mô hình sản xuất phụ thuộc sang tự chủ.

TS. Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô thể thao Việt Nam. (Ảnh: Phan Chính)

Quy mô thị trường đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Năm 2025, VinFast đã bàn giao hơn 175.000 xe tại Việt Nam, trở thành thương hiệu dẫn đầu thị trường. Con số này không chỉ phản ánh sức tiêu thụ mạnh mẽ mà còn tạo điều kiện quan trọng để công nghiệp hỗ trợ phát triển.

Khi thị trường đạt đủ quy mô, các doanh nghiệp phụ trợ có cơ sở để đầu tư dài hạn vào công nghệ, dây chuyền và nhân lực. Với vai trò doanh nghiệp đầu chuỗi, VinFast đã tạo ra “lực kéo” đủ lớn để biến nhu cầu thị trường thành động lực phát triển cho toàn bộ hệ sinh thái sản xuất.

Chiến lược nội địa hóa cũng là điểm nhấn quan trọng. Tỷ lệ nội địa hóa xe điện của VinFast đã đạt khoảng 60% vào năm 2025 và hướng tới 80% khi sản xuất cell pin trong nước. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn mở ra không gian phát triển rộng lớn cho các doanh nghiệp nội địa.

Hiệu ứng lan tỏa đa ngành và bài toán nâng cấp hệ sinh thái công nghiệp

Ts. Lê Khắc Hiệp khẳng định, tác động của VinFast không chỉ dừng lại trong ngành ô tô mà lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Sự phát triển của doanh nghiệp kéo theo nhu cầu lớn trong các ngành cơ khí chính xác, điện tử, vật liệu, logistics và năng lượng.

"Đặc biệt, VinFast đã giải quyết một trong những điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp nội địa: đầu ra sản phẩm. Trước đây, nhiều doanh nghiệp có năng lực nhưng không dám đầu tư vì thiếu thị trường ổn định. Sự xuất hiện của các đơn hàng quy mô lớn, dài hạn từ VinFast đã tạo ra sự bảo chứng cần thiết", ông Hiệp chia sẻ.

Khi có thị trường, doanh nghiệp nội địa bắt đầu mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, nâng cấp năng lực sản xuất. Một ví dụ điển hình là doanh nghiệp tham gia dập thân vỏ cho VinFast, đã tăng quy mô tài sản gấp 12 lần sau 7 năm. Điều này cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình chuỗi cung ứng do doanh nghiệp dẫn dắt.

Bên cạnh đó, VinFast còn đóng vai trò xúc tác hình thành các cụm liên kết công nghiệp. Thông qua các chương trình kết nối nhà cung cấp, doanh nghiệp đã tạo ra nền tảng để các công ty nội địa hợp tác, chia sẻ công nghệ và cùng tham gia chuỗi giá trị.

Việc hình thành các cụm công nghiệp hỗ trợ không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể. Đây là mô hình đã chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia công nghiệp phát triển, nơi các doanh nghiệp liên kết chặt chẽ để tạo ra sức mạnh tập thể.

Ở cấp độ vĩ mô, các trung tâm sản xuất của VinFast tại Hải Phòng hay Hà Tĩnh đã trở thành cực tăng trưởng mới, thu hút lao động, dòng vốn và thúc đẩy phát triển hạ tầng. Đồng thời, việc tham gia thị trường quốc tế của VinFast cũng kéo theo các tiêu chuẩn toàn cầu vào chuỗi cung ứng nội địa, tạo áp lực tích cực buộc doanh nghiệp Việt phải nâng cấp.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Năng lực của doanh nghiệp nội địa chưa đồng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao. Yêu cầu về vốn, nghiên cứu phát triển và nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là rào cản lớn. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế ngày càng gay gắt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Theo TS. Lê Khắc Hiệp, để vượt qua những thách thức này, cần một cách tiếp cận đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp dẫn dắt và hệ thống đào tạo. Chính sách hỗ trợ cần tập trung vào giảm rào cản gia nhập ngành, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới phát triển kinh tế xanh và công nghiệp công nghệ cao, VinFast được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng. Không chỉ là một doanh nghiệp sản xuất, VinFast đang góp phần kiến tạo nền tảng cho một hệ sinh thái công nghiệp có khả năng cạnh tranh dài hạn.

Từ những bước đi ban đầu, một chuỗi liên kết kinh tế nội địa đang dần hình thành với chiều sâu và tính bền vững cao hơn. Đây chính là tiền đề để Việt Nam từng bước định vị vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp phát triển trong những thập kỷ tới.