Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định về cơ chế, thời gian điều chỉnh, căn cứ lập và điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Động thái này nhằm kịp thời triển khai thi hành Luật Điện lực số 61/2024/QH15, phản ánh thực tế chi phí sản xuất kinh doanh điện và căn cứ quy định việc xác định lợi nhuận của các khâu để đảm bảo cơ sở thực hiện ngay khi Luật Điện lực số 61 có hiệu lực.
Điều chỉnh giá điện 2 tháng/lần
Điểm đáng chú ý tại dự thảo của Bộ Công Thương là rút ngắn thời gian giữa các lần điều chỉnh tăng giá điện. Khi giá bán điện bình quân tăng từ 2% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, thì giá điện được phép điều chỉnh tăng. Thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân tối thiểu là 2 tháng kể từ lần điều chỉnh giá điện gần nhất.
Bộ Công Thương đề xuất điều chỉnh giá bán điện 2 tháng/lần.
Khi giá bán điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, thì giá điện được phép điều chỉnh giảm tương ứng (giữ nguyên như quy định hiện hành).
Trong khi đó, quy định hiện hành khi giá bán điện bình quân tăng từ 3% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, thì giá điện mới được phép điều chỉnh. Thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân trước đó tối thiểu là 3 tháng.
Theo lý giải của Bộ Công Thương, đề xuất này là để giá bán lẻ điện được phản ánh và điều chỉnh kịp thời theo biến động thực tế của thông số đầu vào, bù đắp chi phí hợp lý để bảo toàn, phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ và cấp độ thị trường điện cạnh tranh. Đồng thời, đề xuất mới cũng là để phù hợp với chỉ đạo của Thường trực Chính phủ về việc tránh "giật cục" trong quá trình điều chỉnh giá điện, có thể điều chỉnh giá nhiều lần trong năm.
"Hiện nay, các thông số đầu vào để tính toán giá điện có sự biến động khá lớn trong thời gian ngắn và cần phải phản ánh kịp thời để hạn chế sự tác động của thông số đầu vào đến mức điều chỉnh giá điện", Bộ Công Thương cho biết.
Công thức tính giá bán điện bình quân bao gồm các chi phí và lợi nhuận định mức
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh cao hơn giá bán điện bình quân hiện hành từ 10% trở lên hoặc ảnh hưởng đến tình hình kinh tế vĩ mô, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến. Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá trước khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Giá điều chỉnh đã bao gồm các chi phí và lợi nhuận định mức.
Một điểm khác của dự thảo Nghị định là trong công thức tính giá bán điện bình quân có yếu tố cấu thành liên quan đến tổng chi phí điều hành - quản lý ngành và lợi nhuận định mức năm (gọi là năm N).
Dự thảo cũng quy định rõ về lợi nhuận định mức năm trong tính toán giá bán điện bình quân của các khâu phân phối - bán lẻ điện; điều hành - quản lý ngành; nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu và các nhà máy điện hạch toán phụ thuộc khác trong giai đoạn chưa tham gia thị trường điện cạnh tranh của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Theo đó, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu năm N bằng mức trung bình lãi suất tiền gửi có kỳ hạn 12 tháng cho khách hàng cá nhân của 4 ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước (Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Agribank, hoặc đơn vị kế thừa hợp pháp của các đơn vị này) được xác định tại ngày 30/9 của 5 năm liền kề năm N.
"Nếu tính theo công thức này, EVN chỉ có thể lỗ khi chậm điều chỉnh giá. Còn nếu điều chỉnh giá đúng, thì EVN không thể lỗ do giá đã cộng tất cả các chi phí và lợi nhuận định mức", một chuyên gia giải thích.
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định mới, quy định cơ chế, thời gian điều chỉnh và căn cứ lập, điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân nhằm triển khai hiệu quả Luật Điện lực số 61/2024/QH15. Dự thảo này không chỉ phản ánh thực tế chi phí sản xuất kinh doanh điện mà còn quy định rõ việc xác định lợi nhuận của các khâu để đảm bảo sự minh bạch và kịp thời khi luật mới có hiệu lực.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc rút ngắn thời gian giữa các lần điều chỉnh giá điện. Theo quy định mới, khi giá bán điện bình quân tăng từ 2% trở lên so với mức hiện hành, giá điện sẽ được phép điều chỉnh tăng, với thời gian tối thiểu giữa hai lần điều chỉnh là 2 tháng. Đối với giá điện giảm, ngưỡng điều chỉnh vẫn giữ nguyên như hiện hành, tức khi giá giảm từ 1% trở lên. Đây là sự thay đổi so với quy định cũ, khi mức tăng cần đạt tối thiểu 3% và khoảng cách giữa các lần điều chỉnh là 3 tháng.
 |
| Đề xuất điều chỉnh giá điện 2 tháng/lần. |
Bộ Công Thương lý giải, đề xuất này nhằm phản ánh kịp thời những biến động trong thông số đầu vào, giúp bù đắp chi phí hợp lý, bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, việc điều chỉnh linh hoạt cũng phù hợp với chỉ đạo của Thường trực Chính phủ, nhằm tránh tình trạng tăng giá đột ngột và đảm bảo sự ổn định trong quá trình vận hành thị trường điện cạnh tranh. Thực tế, các yếu tố đầu vào để tính toán giá điện hiện nay biến động khá lớn trong thời gian ngắn, đòi hỏi sự điều chỉnh nhanh chóng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế và người tiêu dùng.
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh cao hơn 10% hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô, Bộ Công Thương sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét. Nếu cần thiết, vấn đề sẽ được đưa ra Ban Chỉ đạo điều hành giá để xin ý kiến trước khi trình Thủ tướng.
Dự thảo Nghị định cũng đưa ra công thức tính giá bán điện bình quân với các yếu tố cấu thành rõ ràng, bao gồm tổng chi phí điều hành - quản lý ngành và lợi nhuận định mức năm. Lợi nhuận định mức này được xác định dựa trên tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu, tính theo mức lãi suất tiền gửi có kỳ hạn 12 tháng của 4 ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước lớn (Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Agribank) tại ngày 30/9 của 5 năm liên tiếp.
Một chuyên gia nhận định rằng, nếu áp dụng công thức này, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ không lỗ nếu điều chỉnh giá kịp thời, bởi giá bán điện đã bao gồm toàn bộ chi phí và lợi nhuận định mức. Tuy nhiên, rủi ro lỗ sẽ xảy ra nếu giá không được điều chỉnh kịp theo những biến động đầu vào. Dự thảo cũng quy định chi tiết về lợi nhuận định mức trong các khâu phân phối - bán lẻ điện, quản lý ngành và các nhà máy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam, đặc biệt là những nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu và các đơn vị chưa tham gia thị trường điện cạnh tranh.
