Đà Nẵng tìm lời giải cho bài toán giữ chân và nâng chất lượng nguồn nhân lực

Từ đào tạo kép, phát triển thị trường việc làm bán thời gian đến nhà ở và chính sách thu hút người lao động trở về, nhiều giải pháp được đề xuất nhằm giúp Đà Nẵng xây dựng nguồn nhân lực cho các ngành kinh tế mũi nhọn.

Tại Hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với doanh nghiệp về phát triển nguồn nhân lực ngày 26/8, ông Lê Quốc Việt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, cho rằng thành phố cần thay đổi cách tiếp cận đối với bài toán lao động.

Theo ông Việt, với định hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ, công nghiệp, logistics, công nghệ cao và đào tạo chất lượng cao của miền Trung, Đà Nẵng không thể chỉ coi nguồn nhân lực là lực lượng phục vụ nhu cầu tuyển dụng trước mắt.

Nguồn nhân lực cần được nhìn nhận như một tài sản phát triển dài hạn, với ba yêu cầu chính: tạo nguồn từ sớm, giữ chân người lao động và nâng chất lượng, năng suất lao động.

Tạo nguồn từ sớm, giữ chân người lao động

Một trong những hướng được ông Việt đề xuất là đưa lao động tại khu vực nông thôn, miền núi vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt đối với du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, nông thôn, làng nghề và các sản phẩm gắn với giá trị bản địa.

Thay vì chủ yếu đưa lao động nông thôn ra đô thị tìm việc, địa phương có thể đào tạo để họ tham gia phát triển kinh tế ngay tại quê hương. Các xã, phường có tiềm năng du lịch có thể lựa chọn thanh niên hoặc người có năng lực tổ chức, quản lý để đào tạo, thực tập tại những điểm đến đã vận hành thành công. Sau khi tích lũy kinh nghiệm, họ trở về xây dựng và quản lý điểm đến tại địa phương.

Ông Việt cũng đề xuất chương trình "Green Connect", trong đó khách sạn, resort, doanh nghiệp lữ hành hoặc trường nghề đỡ đầu một điểm du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn. Sự hỗ trợ không chỉ bằng tài chính mà có thể gồm kinh nghiệm quản trị, đào tạo nhân lực, tiêu chuẩn dịch vụ, kết nối thị trường và truyền thông.

Qua đó, thành phố có thể hình thành mạng lưới liên kết giữa đô thị, ven biển với khu vực nông thôn, miền núi, vừa mở rộng sinh kế tại chỗ vừa bổ sung nguồn nhân lực cho ngành du lịch.

Cùng với tạo nguồn, giữ chân lao động hiện hữu và thu hút người Đà Nẵng - Quảng Nam trở về được xem là một phần quan trọng của bài toán nhân lực.

Đà Nẵng có lợi thế về môi trường sống, sinh thái và vị trí trung tâm miền Trung. Tuy nhiên, theo ông Việt, những lợi thế này chỉ thực sự chuyển thành sức hút nhân lực khi đi kèm thu nhập, nhà ở, cơ hội nghề nghiệp và môi trường phát triển phù hợp.

Một hướng được đề xuất là xây dựng chính sách thu hút nhân lực cho các ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời kết nối cộng đồng người Đà Nẵng - Quảng Nam đang sinh sống, làm việc tại TP HCM và các địa phương khác để thu hút họ trở về làm việc, đầu tư hoặc khởi nghiệp.

Với lực lượng đang làm việc, doanh nghiệp cũng cần tính lại chi phí tuyển dụng và giữ người. Thay vì liên tục bỏ nguồn lực tuyển, đào tạo nhân viên mới khi lao động nghỉ việc, một phần chi phí này có thể chuyển sang cải thiện thu nhập, phụ cấp và phúc lợi cho nhân sự hiện hữu.

Trong bối cảnh công nghệ và tự động hóa khiến một lao động có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ, ông Việt đề xuất nghiên cứu "chứng chỉ đa nhiệm" và "lương đa nhiệm", qua đó ghi nhận và trả công tương xứng cho những người có khả năng đảm nhiệm nhiều kỹ năng, vị trí hoặc công đoạn.

Nhà ở cũng cần được xem là một phần của chính sách nhân lực. Muốn thu hút lao động từ địa phương khác đến Đà Nẵng và giữ họ ở lại lâu dài, cơ hội việc làm phải đi cùng khả năng an cư.

Theo đó, thành phố có thể phát triển ký túc xá, nhà ở xã hội, nhà cho thuê phù hợp khả năng chi trả của người lao động; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp lớn đầu tư chỗ ở cho nhân viên.

Điều này đặc biệt cần thiết với ngành du lịch - khách sạn, nơi nhiều lao động phải làm ca sớm, ca muộn hoặc ban đêm. Chỗ ở ổn định, an toàn và gần nơi làm việc có thể giúp doanh nghiệp giảm biến động nhân sự và tăng khả năng giữ người.

Đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp, nâng nhân lực lên chuẩn quốc tế

Bên cạnh thu hút và giữ chân lao động, khoảng cách giữa đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp là vấn đề cần giải quyết.

Ông Việt đề xuất Đà Nẵng đẩy mạnh mô hình đào tạo kép (Dual Vocational Training), cho phép học viên vừa học vừa làm để tích lũy kinh nghiệm thực tế, nâng tay nghề và có thêm thu nhập.

Mô hình này đặc biệt phù hợp với du lịch, khách sạn, nhà hàng - những lĩnh vực mà kỹ năng nghề khó hình thành nếu người học chỉ được đào tạo trong lớp.

Thay vì chờ đến cuối khóa mới thực tập, sinh viên có thể tham gia "học kỳ doanh nghiệp", làm việc bán thời gian, thực tập mùa hè hoặc theo từng đợt trong năm. Thời gian làm việc đúng chuyên ngành, có hướng dẫn và đánh giá của doanh nghiệp có thể được xem xét tính vào chương trình thực tập hoặc tích lũy tín chỉ nghề nghiệp.

Cách làm này giúp sinh viên tiếp xúc nghề sớm, doanh nghiệp có thêm nguồn nhân lực trong mùa cao điểm, còn nhà trường nhận được phản hồi trực tiếp từ thị trường để điều chỉnh chương trình đào tạo.

Đà Nẵng cũng có thể phát triển thị trường việc làm bán thời gian chuyên nghiệp cho sinh viên, nhất là trong du lịch - khách sạn, lĩnh vực có nhu cầu nhân lực biến động mạnh theo mùa và các sự kiện lớn.

Một mắt xích khác là dữ liệu thị trường lao động. Ông Lê Quốc Việt, hiện là Tổng giám đốc Santa Việt Nam, cho biết các nền tảng Hoteljob.vn, Vieclamnhamay.vn và Tuyencongnhan.vn sẵn sàng phối hợp phi lợi nhuận với thành phố trong tuyển dụng, kết nối việc làm, định hướng nghề nghiệp và xây dựng dữ liệu lao động.

Ông Lê Quốc Việt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Tổng giám đốc Santa Việt Nam

Các nền tảng có thể tham gia tổ chức ngày hội tuyển dụng trực tuyến, gian tuyển dụng online, chương trình hướng nghiệp và xây dựng cơ sở dữ liệu cung - cầu theo từng nhóm ngành.

Nếu có dữ liệu cập nhật về nhu cầu tuyển dụng, mức lương, tỷ lệ nghỉ việc, kỹ năng thiếu hụt, ngành nghề tăng trưởng và xu hướng dịch chuyển lao động, thành phố có thể xác định chính xác hơn ngành nào đang thiếu người, kỹ năng nào cần đào tạo và nhóm lao động nào cần chính sách thu hút.

Về dài hạn, Đà Nẵng cần nâng chất lượng và năng suất lao động theo chuẩn quốc tế, gắn đào tạo với những ngành được xác định là động lực tăng trưởng mới.

Thành phố có thể khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề, phát triển các trung tâm đào tạo gắn với nhu cầu thực tế, đồng thời tăng hợp tác với các cơ sở giáo dục quốc tế.

Trong du lịch - khách sạn, ông Việt cho rằng Đà Nẵng có thể thu hút các cơ sở đào tạo uy tín từ Singapore, Thụy Sĩ và những quốc gia có thế mạnh về hospitality hợp tác hoặc triển khai chương trình đào tạo tại thành phố. Với công nghệ cao, bán dẫn, logistics và các ngành kinh tế mới, chương trình đào tạo cũng cần bám sát nhu cầu của doanh nghiệp và chiến lược phát triển dài hạn.

Các đề xuất cho thấy bài toán nhân lực của Đà Nẵng không đơn thuần là tìm đủ người cho doanh nghiệp. Thành phố cần đồng thời giải quyết việc tạo nguồn, đào tạo kỹ năng, thu nhập, nhà ở, dữ liệu thị trường và liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp.

Khi các mắt xích này được kết nối, chính sách nguồn nhân lực có thể chuyển từ giải quyết tình trạng thiếu lao động theo từng thời điểm sang xây dựng một hệ sinh thái đủ sức thu hút người đến học tập, làm việc và gắn bó lâu dài với Đà Nẵng.