“Cuộc chiến thuế quan” tuần qua và lo ngại suy thoái toàn cầu

“Cuộc chiến thuế quan” tuần qua và lo ngại suy thoái toàn cầu.

Cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động tiếp tục làm rung chuyển các thị trường toàn cầu, khi giá cổ phiếu và dầu lao dốc sau những động thái “trả đũa” từ Trung Quốc, nhằm đối phó với các đòn thuế quan từ Mỹ.

Các thị trường toàn cầu và nhiều nhà lãnh đạo quốc tế từng thở phào nhẹ nhõm vào thứ Tư (9/4), khi Tổng thống Mỹ bất ngờ quyết định hoãn phần lớn các loại thuế đối ứng mới trong 90 ngày.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã cố trấn an giới hoài nghi bằng tuyên bố tại cuộc họp nội các rằng hơn 75 quốc gia muốn khởi động quá trình đàm phán thương mại, đồng thời ông Trump cũng bày tỏ hy vọng đạt được một thỏa thuận với Trung Quốc. Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi, sự bất định đang tiếp tục kéo dài, và đây là một trong những giai đoạn giao dịch biến động nhất kể từ đầu đại dịch COVID-19.

Kết thúc một tuần đầy biến động, chỉ số S&P 500 đóng cửa tăng 8,3% so với tuần trước, nhưng hiện đã giảm khoảng 12% so với mức đỉnh. Ngoài ra, chỉ số Nasdaq cũng phục hồi tới 11,3% và Dow Jones tăng 7,4% so với tuần trước. Dù vậy, nhiều nhà phân tích cảnh báo thị trường chứng khoán có nguy cơ rơi vào “thị trường gấu” (bear market - ám chỉ giai đoạn đi xuống của thị trường) do chính sách thuế quan còn nhiều bất định.

Chỉ số S&P 500 đóng cửa tăng 8,3% so với tuần trước, nhưng hiện đã giảm khoảng 12% so với mức đỉnh (Ảnh: Tradingview).

“Chúng ta đã chuyển từ đợt bán tháo hỗn loạn sang hy vọng là một đợt bán tháo có trật tự hơn, bởi vì rủi ro suy thoái hiện nay cao hơn nhiều so với vài tuần trước”, ông Adam Hetts, Giám đốc đầu tư đa tài sản toàn cầu tại Janus Henderson (Denver), nhận định.

Bộ trưởng Scott Bessent dự đoán rằng thỏa thuận với các quốc gia khác sẽ mang lại sự chắc chắn hơn cho chính sách thương mại trong 90 ngày tới, sau khi “chúng tôi xử lý lần lượt và đạt thỏa thuận với các quốc gia này”, mà theo ông là sẽ có điều kiện ưu đãi hơn cho Mỹ. “Tôi không thấy điều gì bất thường trong diễn biến thị trường hôm nay”, ông nói.

Đáng chú ý, Nhà Trắng cho biết Mỹ và Việt Nam đã đồng ý khởi động đàm phán thương mại chính thức, sau cuộc gặp giữa ông Scott Bessent và Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc.

Tại Nhà Trắng, ông Trump nói ông tin rằng Mỹ có thể đạt được thỏa thuận với Trung Quốc, nhưng vẫn nhấn mạnh lập luận rằng Bắc Kinh đã “lợi dụng” Mỹ trong thời gian dài. “Tôi tin rằng chúng ta có thể hòa hợp rất tốt”, ông Trump nói, đồng thời bày tỏ sự tôn trọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Tổng thống Mỹ cho biết: “Ở một khía cạnh nào đó, ông ấy là bạn tôi trong một thời gian dài, và tôi tin chúng tôi sẽ cùng nhau đạt được điều gì đó tốt đẹp cho cả hai quốc gia”.

Hàng nghìn tỷ USD đã bị "thổi bay" khỏi thị trường chứng khoán Mỹ khi Tổng thống Donald Trump công bố các mức thuế đối ứng "gây shock".

Trung Quốc phản đòn, lo ngại suy thoái toàn cầu gia tăng

Dù Tổng thống Donald Trump tuyên bố tạm dừng áp thuế đối ứng trong 90 ngày đối với hàng chục quốc gia, ông lại tăng mạnh thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, nâng tổng mức thuế hiệu lực lên 145% khi tính cả các mức thuế đã áp dụng trước đó.

Trung Quốc cũng không đứng yên và liên tục nâng mức thuế đối với hàng Mỹ sau mỗi đợt tăng thuế của Washington. Hiện nay, mức thuế mà Bắc Kinh áp lên hàng hóa của Washington đã lên mức 125%, và chính quyền nước này tuyên bố sẽ không tăng thêm thuế nữa.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc He Yongqian tuyên bố tại cuộc họp báo thường kỳ rằng nước này bác bỏ các hành vi "đe dọa và tống tiền" từ Washington, đồng thời khẳng định sẽ "kiên quyết đáp trả đến cùng nếu Mỹ tiếp tục khiêu khích". Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn sẵn sàng đối thoại, nhưng phải dựa trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau.

Giữa lúc căng thẳng thương mại giữa ba đối tác lớn nhất của Mỹ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ngân hàng Goldman Sachs ước tính xác suất nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái đã tăng lên 45%.

Ngoài ra, việc Mỹ tạm dừng áp thuế không áp dụng cho Canada và Mexico – hai quốc gia vẫn phải chịu mức thuế 25% do liên quan đến vấn đề fentanyl, nếu hàng hóa đó không đáp ứng được các quy định về xuất xứ theo hiệp định USMCA (Hiệp định Thương mại Mỹ–Mexico–Canada).

Theo các nhà nghiên cứu tại Đại học Yale, việc giảm thuế đối với một số quốc gia không đủ để kéo giảm mức thuế trung bình mà Mỹ đang áp dụng. Tỷ lệ thuế nhập khẩu trung bình hiện đã cao nhất trong hơn một thế kỷ, theo báo cáo từ Yale Budget Lab công bố hôm thứ Năm (10/4).

Một điểm sáng hiếm hoi xuất hiện khi Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẽ tạm hoãn việc áp thuế trả đũa với Mỹ, và hơn một chục quốc gia khác đã đưa ra đề nghị đàm phán thương mại, theo cố vấn kinh tế Nhà Trắng ông Kevin Hassett.

“Chúng tôi muốn cho đàm phán một cơ hội”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen chia sẻ trên X, nhưng cũng cảnh báo rằng các biện pháp trả đũa có thể được khôi phục nếu kết quả đàm phán “không thỏa đáng”.

Theo đó, EU từng dự kiến áp thuế trả đũa lên khoảng 21 tỷ euro (23,25 tỷ USD) hàng hóa Mỹ từ thứ Ba (15/4) tới, nhằm phản ứng với mức thuế 25% mà Tổng thống Trump áp lên thép và nhôm. Hiện EU vẫn đang xem xét cách phản ứng với thuế xe hơi và mức thuế 10% đang được áp dụng rộng rãi.

Ông Donald Trump từng tuyên bố Mỹ đang thu về 2 tỷ USD mỗi ngày nhờ thuế quan. Tuy nhiên, tuyên bố này có thể đã bị phóng đại, khi Bộ Tài chính Mỹ báo cáo vào thứ Năm (10/4) rằng tổng thu từ thuế hải quan trong tháng 3 chỉ đạt 8,75 tỷ USD – tăng khoảng 2 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái, và là mức cao nhất kể từ tháng 9/2022. Bộ này cho biết, mức tăng này một phần đến từ việc ông Trump nâng thuế từ tháng 2/2025.