Chìa khóa thành công của startup Gen Z: Tự tin, sáng tạo và làm chủ công nghệ

Dấn thân trong thời đại số

Nguyễn Phú Chiến và sản phẩm truyền thống trạm khắc thủ công mỹ nghệ

Làng Sơn Đồng (Hà Nội) nổi tiếng với nghề tạc tượng Phật, đồ thờ cúng, hay trạm khắc thủ công mỹ nghệ. Sản phẩm của làng nghề rất đa dạng, từ tượng Phật, tượng Thánh, hoành phi, câu đối, đến các loại bàn thờ, ngai, kiệu,…

Tại làng nghề, Nguyễn Phú Chiến, sinh năm 1997, không tiếp tục con đường truyền thống là sản xuất và chờ khách đến tìm. Thay vào đó, anh đưa sản phẩm của gia đình lên Facebook, chạy quảng cáo và mở rộng khách hàng thông qua TikTok. Nhờ đó, những đơn hàng xuất khẩu đầu tiên đã về tay, mở ra cơ hội vươn ra thị trường quốc tế cho một làng nghề tưởng như chỉ phục vụ trong nước.

Chiến cũng sử dụng AI trong việc lên nội dung quảng bá sản phẩm, đặc biệt là khi bí ý tưởng. Anh hiểu rõ: “Quá phụ thuộc vào công nghệ có thể khiến content đi lệch hướng”. Với anh, AI là người hỗ trợ, không phải người dẫn đường.

Cũng sinh năm 1997, Cao Hồng Dương từng là kỹ sư hóa dầu. Nhưng anh chọn rẽ ngang đầy mạo hiểm khi mở xưởng sơn tại Hoài Đức (Hà Nội). Trong thị trường vốn đã khốc liệt, Dương gần như làm lại từ đầu: tự lo giấy phép, thiết kế phòng lab, phát triển thương hiệu và bán hàng.

Tận dụng mạng xã hội và website để quảng bá sản phẩm, Dương chú trọng xây dựng hệ thống đại lý. Sau 5 năm, công ty non trẻ của anh đã có hơn 20 đại lý khắp miền Bắc, thành quả của một hành trình “tay không bắt sóng” nhưng không ngừng đổi mới.

Nguyễn Bích Ngọc, tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Luật và tập sự hành nghề Luật sư, nhưng rồi cô chọn lối rẽ riêng: xây dựng studio chụp ảnh mang dấu ấn cá nhân và phục vụ chủ yếu khách hàng nữ.

Photographer Bích Ngọc

TikTok là kênh “hái ra tiền” với 70% đơn hàng đến từ nền tảng này. Ngọc cùng đội ngũ liên tục sáng tạo video mới hàng tuần, thay đổi concept để tránh sự bão hòa. Dù đối mặt với khó khăn trong việc tìm người đồng hành, cô vẫn kiên trì giữ hướng đi riêng: xây dựng một studio mang phong cách nữ tính, gần gũi và luôn đổi mới.

Vũ Quang Hưng, sinh năm 2000 là minh chứng cho tư duy thực chiến của Gen Z. Là con của chủ xưởng sản xuất truyền thống nhưng gặp khó khi chuyển sang bán hàng online, Hưng học từ chính thất bại ấy. Anh không đầu tư quá nhiều vào việc làm thương hiệu, mà tập trung vào hiệu quả: mỗi chiến dịch truyền thông phải có đơn hàng cụ thể.

Công ty truyền thông số do Hưng sáng lập sử dụng AI để hỗ trợ livestream bán hàng liên tục 24/7. Anh cũng quản lý nhân sự theo phong cách Gen Z: chấm công linh hoạt, miễn sao KPI đạt được. “Làm việc theo cảm hứng không xấu, miễn là cảm hứng đó tạo ra kết quả”, Hưng chia sẻ.

Khởi nghiệp thời công nghệ: Cơ hội lớn, thử thách không nhỏ

Sinh ra trong thời đại bùng nổ công nghệ, Gen Z sở hữu lợi thế trời phú: nhạy bén với xu hướng, làm chủ mạng xã hội và sẵn sàng thử – sai – sửa với tốc độ chóng mặt. Nhưng con đường khởi nghiệp của họ không hề trải hoa hồng.

Thị trường biến động không ngừng theo từng cú nhấp chuột, từng thuật toán. Nhân sự dễ “bay màu”, cạnh tranh gay gắt, và định kiến xã hội vẫn là rào cản dai dẳng. Thay vì sa vào tranh luận, những người trẻ như Chiến, Dương, Ngọc hay Hưng chọn cách phản hồi bằng hành động: truyền thông đúng tệp, đúng lúc và đúng cách. Họ tin rằng hiểu biết và kết quả sẽ là câu trả lời thuyết phục nhất.

Nguyễn Bích Ngọc là ví dụ điển hình. Nhận ra Facebook không còn là “mỏ vàng” như trước, cô mạnh dạn dịch chuyển trọng tâm sang TikTok và Instagram, nơi người trẻ đang dẫn dắt cuộc chơi. Sự linh hoạt ấy không chỉ giữ cho thương hiệu cô luôn mới mẻ, mà còn giúp cô bám sát hành vi của khách hàng tiềm năng.

Khởi nghiệp trong thời đại số, Gen Z chấp nhận đối mặt với “áp lực đa tầng”: sự thay đổi chóng mặt của thị trường, biến động nhân sự, kỳ vọng xã hội, và cả chính những câu hỏi nội tại về đam mê, giá trị và tương lai. Nhưng đổi lại, họ có thứ vũ khí thế hệ khác khó bì kịp: tư duy linh hoạt, khả năng học nhanh, dám bước khỏi vùng an toàn, và quan trọng nhất là tinh thần làm chủ thế giới số thay vì để nó dẫn dắt mình.

Chưa ai dám chắc họ sẽ tạo nên những “kỳ lân” mới, nhưng một điều rõ ràng: Gen Z đang viết lại định nghĩa về khởi nghiệp: táo bạo hơn, cá nhân hóa hơn, và đậm chất thời đại hơn bao giờ hết.