Châu Âu đang bước vào mùa sưởi ấm với lượng khí đốt dự trữ thấp nhất trong ít nhất 15 năm, làm dấy lên nguy cơ giá năng lượng tăng cao đối với doanh nghiệp và hộ gia đình trong mùa đông tới.
Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, các cơ sở dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) dự kiến chỉ đạt khoảng 76% công suất vào cuối mùa bơm bổ sung, thường kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10. Đây sẽ là mức đỉnh thấp nhất kể từ ít nhất năm 2011, theo dữ liệu của Gas Infrastructure Europe (GIE).
 |
| Châu Âu khó lấp đầy kho khí đốt trước mùa đông năm nay |
Diễn biến này xảy ra sau khi xung đột Mỹ - Iran làm gián đoạn các chuyến hàng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải thường vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung khí đốt toàn cầu, đồng thời khiến sản lượng từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) suy giảm.
Các kho dự trữ của EU bước vào mùa bơm bổ sung với tỷ lệ lấp đầy chỉ 28%, sau một mùa đông đặc biệt lạnh, thấp hơn mức thông thường cùng kỳ. Hiện tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt 48%, theo GIE.
Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng mạnh sau các cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2, nhưng gần đây tương đối ổn định, ngay cả trước khi Washington và Tehran đạt thỏa thuận hòa bình tạm thời vào đầu tháng này. Tuy nhiên, mặt bằng giá giảm lại tạo ra một thách thức khác: giá tại các trung tâm giao dịch khí đốt châu Âu xuống quá thấp để hấp dẫn các lô hàng LNG, vốn thường đến từ Mỹ.
“Châu Âu đang ở giai đoạn then chốt của mùa hè đối với kế hoạch bơm bổ sung khí đốt”, Natasha Fielding, nhà phân tích tại Argus Media, nhận định. “Dù thỏa thuận Mỹ - Iran đã kéo giá khí đốt đi xuống và làm dấy lên kỳ vọng nguồn cung từ vùng Vịnh Trung Đông sẽ quay trở lại thị trường với quy mô lớn, nhưng tình trạng nguồn cung LNG bị hạn chế càng kéo dài, lượng dự trữ khí đốt của châu Âu vào đầu mùa đông càng thấp, kéo theo nguy cơ giá tăng đột biến trong mùa lạnh”.
Giá khí đốt chuẩn của châu Âu hiện giao dịch quanh mức 40 euro/MWh, chỉ nhỉnh hơn thời điểm trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát ngày 28/2 và vẫn nằm trong biên độ thông thường của giai đoạn này trong năm. Ngay cả khi tăng mạnh trong những tuần đầu xung đột, giá khí đốt vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 342 euro/MWh từng ghi nhận sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022.
Hoạt động bơm bổ sung khí đốt diễn ra chậm trong tháng 4, do giá khí đốt mùa hè ở mức cao khiến các doanh nghiệp thiếu động lực tích trữ.
Ủy ban châu Âu hôm Chủ nhật (28/6) cho rằng “mức dự trữ hiện nay chưa gây lo ngại tức thời đối với an ninh năng lượng”, đồng thời nhấn mạnh “mức dự trữ 80% là đủ để bảo đảm nguồn cung trong mùa đông”. Người phát ngôn của Ủy ban lưu ý, mức dự trữ hiện tại thấp hơn khoảng 10% so với trung bình trước khủng hoảng, trong khi nhu cầu khí đốt của EU đã giảm 17%.
Ủy ban khuyến nghị các quốc gia thành viên lấp đầy kho dự trữ ở mức 80%, hoặc tối thiểu 75%, nhằm giảm áp lực lên giá. Mục tiêu mang tính không ràng buộc này thấp hơn mức 90% được áp dụng trong những năm gần đây.
“Chúng ta cần lượng dự trữ cao để sẵn sàng cho mùa đông tới, nhưng phải thực hiện theo cách không gây ra đợt tăng giá trong ngắn hạn”, Ủy viên năng lượng EU Dan Jørgensen phát biểu hôm thứ Sáu.
Triển vọng dự trữ khí đốt của châu Âu có thể thay đổi nếu một lượng lớn LNG quay trở lại thị trường toàn cầu.
Các tàu chở LNG rỗng của Qatar đã bắt đầu quay lại vùng Vịnh gần như ngay sau khi thỏa thuận hòa bình sơ bộ được ký kết. Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani cho biết trong tuần này, sản lượng của nước này sẽ trở lại bình thường trong vài tuần tới tại tất cả cơ sở LNG, ngoại trừ hai tổ máy bị Iran tấn công trong thời gian xung đột.
Dù vậy, các nhà phân tích vẫn đặt câu hỏi về tốc độ nguồn cung LNG của Qatar có thể quay trở lại thị trường.
Trong một báo cáo gần đây, Samantha Dart, nhà phân tích hàng hóa của Goldman Sachs, ước tính nếu các tổ máy không bị hư hại tại tổ hợp LNG Ras Laffan của Qatar đạt công suất tối đa vào cuối tháng 7, dự trữ khí đốt của châu Âu có thể kết thúc mùa bơm bổ sung ở mức 74%. Nếu tiến độ này chậm thêm một tháng, các kho khí đốt của châu Âu có thể chỉ đạt 70% khi bước vào mùa đông.
Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục gặp trở ngại sau vụ va chạm của một tàu trên luồng hàng hải hôm thứ Năm. Việc dòng chảy LNG có được duy trì sau khi thời hạn ngừng bắn 60 ngày mà Washington và Tehran nhất trí kết thúc hay không vẫn còn là dấu hỏi, đặt châu Âu vào thế khó, theo cảnh báo của các nhà phân tích.
Energy Aspects cho biết trong một ghi chú rằng các nhà đầu cơ thương mại đang ngày càng đặt cược vào kịch bản giá khí đốt tăng trong mùa đông trên thị trường hợp đồng tương lai và quyền chọn.
Tom Marzec-Manser, Giám đốc phụ trách khí đốt và LNG châu Âu tại Wood Mackenzie, cho rằng dù giá khí đốt có thể giảm thêm trong những tháng tới khi nhiều chuyến hàng LNG rời vùng Vịnh, thị trường vẫn đối mặt nguy cơ biến động mạnh nếu lượng dự trữ của châu Âu không được cải thiện đáng kể trước mùa đông.
