Bài thơ “Phố ta” của nhà thơ Lưu Quang Vũ viết cách đây 50 năm (1970), đến nay nhiều người còn thuộc. Bài thơ khắc họa hình ảnh thân thuộc của con phố nghèo và buồn với màu đỏ hồng của quầy hàng cà chua chín sớm; màu đen của chiếc áo góa phụ; tiếng chuông người đưa thư; rồi rãnh nước; con chim sẻ tóc xù; bác thợ mộc...mà khiến người đọc xúc động khôn cùng. Nhất là mỗi khi nghe nhạc sĩ Trần Tiến hát ca khúc “Chim sẻ tóc xù” do ông sáng tác, lấy cảm hứng từ bài thơ trên, khiến ta thấy thương yêu cuộc đời này biết bao!
“Con chim sẻ tóc xù
Con chim sẻ của phố ta
Đừng buồn nữa nhá
Bác thợ mộc nói sai rồi
Nếu cuộc đời này toàn chuyện xấu xa
Tại sao cây táo lại nở hoa
Sao rãnh nước trong veo đến thế?
Con chim sẻ tóc xù ơi
Bác thợ mộc nói sai rồi.
(Trích đoạn cuối bài thơ Phố ta).
...Hình ảnh cây táo nở hoa trong bài thơ trên khiến tôi liên tưởng đến bài phát biểu của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trong phiên chất vấn của Quốc hội hôm 10/11. Trong phiên chất vấn đó, nhiều đại biểu đã đặt vấn đề tỏ ý quan ngại đến tình trạng đạo đức xã hội đang xuống cấp nghiêm trọng. Trong nhiều gia đình, con cái hỗn láo, thậm chí giết cha mẹ. Ở nhà trường, học sinh vô lễ với thầy, nạn bạo lực học đường luôn xảy ra. Trong các cơ quan, công sở và ngoài xã hội cũng nẩy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực, vi phạm pháp luật, trái với luân thường đạo lí....
Tại diễn đàn Quốc hội, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã nêu quan điểm, hiện tượng xuống cấp đạo đức là đáng báo động và là mặt trái đối với những quốc gia đang phát triển bởi sức ép của tăng trưởng, cần có nhiều biện pháp để đẩy lùi với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ trung ương tới các địa phương. Việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh, thiếu niên không chỉ trong nhà trường; không chỉ bằng cách tuyền truyền, giáo dục pháp luật... mà còn cả những tác phẩm văn học nghệ thuật với tính tư tưởng và giá trị thẩm mĩ cao... Rồi ông đề cao truyền thống tốt đẹp của đồng bào ta, dân tộc ta. Ông đưa ra dẫn chứng, trong cuộc chiến với đại dịch Covid -19 và trong đợt lũ lụt gây thiệt hại nặng nề đối với đồng bào miền Trung, đồng bào khắp cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài đã thương yêu nhau, nhường cơm sẻ áo cho nhau như ruột thịt. Trong thiên tai, dịch bệnh, biết bao hình ảnh cảm động về nghĩa cử cao đẹp của đồng bào ta, không thẻ nào kể hết. Phó Thủ tướng nói: "Có đất nước nào lũ lụt, dịch bệnh mà người dân yêu thương nhau đến như vậy!".
Đoàn xe chở hàng cứu trợ đồng bào miền Trung bị thiệt hại do lũ lụt - Ảnh: ST
Và, như chúng ta đã biết, không chỉ khi gặp thiên tai, dịch bệnh đồng bào mới thương nhau mà truyền thống tốt đẹp đó xuyên suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, nhất là trong các cuộc chiến tranh vệ quốc. Tình thương yêu giữa đồng bào, đồng chí của nhân dân ta đã tạo nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, chiến thắng mọi kẻ thù.
“Nếu cuộc đời này toàn chuyện xấu xa/Tại sao cây táo lại nở hoa?”. Đúng vậy. Cuộc đời này còn nhiều tồi tệ, xấu xa. Xã hội của chúng ta còn tồn tại nhiều mặt trái. Nhưng truyền thống đoàn kết của dân tộc ta là vẻ đẹp bất tử, là sức mạnh vô địch để đẩy lùi cái xấu; để chúng ta luôn tin yêu cuộc sống như cây táo vẫn luôn nở hoa!
Minh Cao
