 |
| Canxi cho trẻ: Sai lầm nhiều cha mẹ mắc khi muốn con tăng chiều cao |
Canxi cho trẻ đang trở thành mối quan tâm phổ biến trong nhiều gia đình có con ở tuổi phát triển, nhất là khi chiều cao được xem là một trong những dấu mốc quan trọng của quá trình trưởng thành. Một nghiên cứu tổng hợp công bố cuối năm 2024 trên 12 thử nghiệm lâm sàng cho thấy việc bổ sung canxi nhìn chung không tạo ra khác biệt đáng kể về chiều cao, ngoại trừ nhóm trẻ thực sự thiếu hụt. Vậy điều gì mới là yếu tố quyết định chiều cao của trẻ, nếu không phải lượng canxi được bổ sung mỗi ngày?
Tình huống này khá quen thuộc trong nhiều gia đình: thấy con thấp hơn bạn bè cùng lứa, cha mẹ lập tức nghĩ đến việc bổ sung thêm canxi thông qua sữa, viên uống hoặc các loại thực phẩm chức năng. Suy nghĩ này xuất phát từ một liên tưởng rất tự nhiên: xương cần canxi để chắc khỏe, vậy bổ sung nhiều canxi hơn chắc chắn sẽ giúp xương phát triển và trẻ cao nhanh hơn. Nhưng cơ thể trẻ không vận hành theo cách cộng dồn đơn giản như vậy.
Nghiên cứu trên trẻ em và phụ nữ Việt Nam từng ghi nhận nhiều trẻ có tình trạng hạ canxi máu mức độ nhẹ, trong khi lượng canxi trong khẩu phần hằng ngày chỉ đạt chưa tới một nửa nhu cầu khuyến nghị. Điều này dễ khiến nhiều người cho rằng chỉ cần bổ sung thêm canxi là đủ để cải thiện chiều cao. Nhưng vấn đề không nằm ở đó.
Thực tế, thiếu canxi trong khẩu phần và bổ sung canxi không đúng cách là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Trẻ vẫn có thể thiếu canxi dù gia đình đã cho uống thêm sữa hoặc viên bổ sung, nếu cơ thể không hấp thu và sử dụng hiệu quả lượng canxi đưa vào. Đây mới là điểm nhiều cha mẹ thường bỏ qua, cũng là lý do việc bổ sung canxi không phải lúc nào cũng mang lại kết quả như mong đợi.
Điều đầu tiên cần hiểu là canxi chỉ phát huy vai trò rõ rệt khi cơ thể thực sự thiếu hụt. Một nghiên cứu tổng hợp từ 12 thử nghiệm lâm sàng công bố năm 2024 cho thấy sự khác biệt về chiều cao giữa nhóm được bổ sung canxi và nhóm không bổ sung gần như không đáng kể. Chỉ những trẻ thiếu canxi từ trước mới ghi nhận mức cải thiện nhất định. Nói cách khác, nếu khẩu phần hằng ngày đã cung cấp đủ canxi, lượng bổ sung thêm phần lớn sẽ không được cơ thể sử dụng để tăng trưởng chiều cao, mà sẽ bị đào thải.
Yếu tố thứ hai, ít được chú ý hơn, là vai trò của vitamin D. Canxi muốn được hấp thu vào xương cần có vitamin D hỗ trợ. Khi thiếu vitamin D, phần lớn lượng canxi đưa vào cơ thể sẽ không được hấp thu hiệu quả. Đây cũng là lý do nhiều nghiên cứu về tình trạng thiếu canxi ở trẻ thường đồng thời ghi nhận tỷ lệ thiếu vitamin D khá cao.
Yếu tố thứ ba nằm ở bức tranh tổng thể của quá trình phát triển. Chiều cao không được quyết định bởi một chất dinh dưỡng đơn lẻ, mà là kết quả của sự phối hợp giữa chế độ dinh dưỡng cân đối, giấc ngủ, vận động và hoạt động của các hormone tăng trưởng. Có thể hình dung canxi giống như những viên gạch dùng để xây một ngôi nhà — có đủ gạch không đồng nghĩa ngôi nhà sẽ cao hơn, nếu nền móng chưa vững và bản thiết kế chưa hoàn chỉnh. Giấc ngủ, vận động, vitamin D và hormone tăng trưởng chính là nền móng và bản thiết kế ấy. Khi những yếu tố này chưa đầy đủ, việc bổ sung thêm canxi cũng khó tạo ra khác biệt rõ rệt về chiều cao.
Từ những phân tích trên, có thể thấy cách hỗ trợ chiều cao hiệu quả không nằm ở việc tăng lượng canxi một cách tùy ý, mà bắt đầu từ việc xác định đúng nhu cầu của trẻ. Nếu nghi ngờ trẻ thiếu canxi hoặc có dấu hiệu chậm phát triển, một lựa chọn hợp lý là đưa trẻ đi kiểm tra để được đánh giá cụ thể, thay vì tự ý tăng liều bổ sung tại nhà. Trong trường hợp cần bổ sung, theo khuyến nghị của Mayo Clinic Health System, cơ thể hấp thu canxi hiệu quả hơn khi chia thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần không quá 500 mg, thay vì dùng một liều lớn cùng lúc.
Bên cạnh đó, không nên bỏ qua vai trò của vitamin D. Cho trẻ vận động ngoài trời vào buổi sáng là một cách bổ sung tự nhiên và hiệu quả, giúp cơ thể tổng hợp vitamin D, từ đó hỗ trợ quá trình hấp thu canxi tốt hơn.
Quan trọng hơn cả, chiều cao là kết quả của cả một quá trình phát triển lâu dài. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối giữa các nhóm chất, giấc ngủ đủ và đúng giờ, cùng thói quen vận động hằng ngày đều góp phần để cơ thể phát huy tối đa tiềm năng tăng trưởng — bền vững hơn nhiều so với việc chỉ tập trung vào một loại vi chất.
Nếu đã điều chỉnh dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động trong một thời gian mà trẻ vẫn tăng trưởng chậm hoặc thấp hơn đáng kể so với bạn cùng lứa, đây là thời điểm nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được đánh giá toàn diện.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y tế chuyên môn.
