Brazil: “Cửa ngõ” mới cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Dư địa lớn cho hàng hóa Việt Nam

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang, chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu những cú sốc khó lường, buộc các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu như Việt Nam phải nhanh chóng tái định vị chiến lược thị trường. Nổi lên trong bức tranh đó là Brazil - nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ, đồng thời được xem như “cửa ngõ” chiến lược để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.

Các chuyên gia thương mại quốc tế nhận định, sự gián đoạn vận tải biển, chi phí logistics tăng cao và rủi ro địa chính trị khiến hoạt động thương mại toàn cầu ngày càng khó dự báo. Với Việt Nam một nền kinh tế có độ mở lớn thì những biến động này đặt ra áp lực cấp thiết phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Trong khi các thị trường truyền thống như Mỹ, EU hay Trung Quốc chịu tác động từ chính sách bảo hộ, lạm phát và nhu cầu suy giảm, thì khu vực Mỹ Latinh, đặc biệt là Brazil, lại cho thấy dư địa tăng trưởng đáng kể. Với hơn 210 triệu dân, Brazil không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn mà còn là trung tâm phân phối hàng hóa của cả khu vực.

Brazil, “cửa ngõ” mới cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Theo Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị, trong quý I/2026, nền kinh tế nước này duy trì đà tăng trưởng tích cực, với xuất khẩu tăng mạnh hơn nhập khẩu, giúp cán cân thương mại tiếp tục thặng dư. Điều này phản ánh nhu cầu quốc tế đối với hàng hóa Brazil vẫn ổn định, đặc biệt từ các thị trường châu Á.

Ở chiều ngược lại, chính những biến động toàn cầu lại khiến Brazil trở thành điểm đến hấp dẫn hơn đối với các đối tác châu Á, trong đó có Việt Nam.

Thực tế cho thấy, quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil đã có những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây. Kim ngạch thương mại song phương duy trì ở mức 7-8 tỷ USD mỗi năm. Brazil hiện là đối tác lớn nhất của Việt Nam tại Mỹ Latinh, trong khi Việt Nam cũng là đối tác hàng đầu của Brazil tại Đông Nam Á.

Cơ cấu hàng hóa giữa hai nền kinh tế mang tính bổ trợ rõ rệt. Việt Nam xuất khẩu sang Brazil các sản phẩm công nghiệp chế biến như điện thoại, linh kiện, dệt may, giày dép, thủy sản; trong khi nhập khẩu từ Brazil chủ yếu là nông sản, nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, bông và khoáng sản.

Đáng chú ý, thị trường Brazil đang mở ra nhiều cơ hội cho nhóm hàng tiêu dùng và thực phẩm của Việt Nam. Với tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng, nhu cầu tiêu dùng tại quốc gia này không ngừng mở rộng, đặc biệt đối với các sản phẩm có chất lượng ổn định, giá cả cạnh tranh và nguồn gốc rõ ràng.

Thủy sản là “mũi nhọn” đột phá

Trong số các ngành hàng, thủy sản được đánh giá là lĩnh vực giàu tiềm năng nhất. Mặc dù có lợi thế về nông nghiệp, Brazil vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thủy sản nội địa, buộc phải nhập khẩu với khối lượng lớn mỗi năm. Đồng thời, xu hướng tiêu dùng tại Brazil đang thay đổi nhanh chóng. Người dân ngày càng ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận quốc tế, quy trình sản xuất bền vững và khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đây chính là “cửa sổ cơ hội” cho các doanh nghiệp Việt Nam, vốn có thế mạnh về các sản phẩm như cá tra, cá basa, cá rô phi và tôm.

Thực tế đã ghi nhận những tín hiệu tích cực ban đầu. Ngày 6/11/2025, lô hàng 24 tấn cá rô phi đầu tiên của Việt Nam đã chính thức xuất khẩu sang Brazil, nằm trong tổng đơn hàng 700 tấn của Tập đoàn thực phẩm JBS - một trong những “ông lớn” ngành thực phẩm toàn cầu. Thành công này đã góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam năm 2025 vượt 99 triệu USD, trong đó riêng thị trường Brazil đạt khoảng 11 triệu USD - mức tăng trưởng ấn tượng so với trước đó. Không chỉ mang ý nghĩa thương mại, lô hàng này còn được xem là dấu mốc quan trọng về niềm tin thị trường.

Đằng sau những con số tăng trưởng là nỗ lực bền bỉ của ngoại giao kinh tế. Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil đã đóng vai trò cầu nối quan trọng, thúc đẩy mở cửa thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đối tác. Chia sẻ về quá trình này, Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị nhấn mạnh: “Đây là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, nghiêm túc và liên tục của cả phía Việt Nam và Brazil, trải qua nhiều bước làm việc kỹ thuật về kiểm dịch, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình vận chuyển lạnh, thử nghiệm thị trường và đánh giá năng lực cung ứng.”

Đặc biệt, kết quả này còn gắn với cam kết mở cửa thị trường nông sản giữa hai nước, được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Tổng thống Brazil Lula da Silva đã thống nhất tại cuộc hội đàm bên lề Hội nghị thượng đỉnh BRICS mở rộng ở Rio de Janeiro tháng 7/2025, trong đó Việt Nam mở cửa thị trường thịt bò cho Brazil, còn Brazil mở cửa thị trường cho cá rô phi, cá tra, cá basa của Việt Nam. Theo Đại sứ Bùi Văn Nghị: “Lô hàng cá rô phi này mang tính biểu tượng của sự tin cậy, hợp tác cùng có lợi và quyết tâm thúc đẩy thương mại nông sản theo hướng hài hòa lợi ích.”

Dù tiềm năng lớn, Brazil cũng là thị trường có tiêu chuẩn rất cao. Các cơ quan chức năng nước này kiểm soát chặt chẽ về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động vật, truy xuất nguồn gốc và quy trình chế biến. Theo khuyến nghị của Đại sứ Bùi Văn Nghị: “Việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn như HACCP, ASC, BAP sẽ giúp thủy sản Việt Nam rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ, giảm nguy cơ phát sinh rào cản kỹ thuật và tạo niềm tin ban đầu cho đối tác.”

Bên cạnh đó, yếu tố thương hiệu cũng đóng vai trò then chốt. Doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng hơn tới việc xây dựng thương hiệu, nâng cấp bao bì, ghi nhãn rõ ràng bằng tiếng Bồ Đào Nha và đầu tư mạnh cho hoạt động quảng bá tại thị trường bản địa. Một điểm đáng lưu ý khác là thói quen tiêu dùng tại Brazil rất coi trọng hệ thống phân phối. Việc hợp tác với các tập đoàn bán lẻ lớn như JBS, Carrefour hay GPA sẽ là chìa khóa để hàng Việt thâm nhập sâu hơn.

Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

Trong dài hạn, triển vọng thương mại Việt Nam - Brazil còn được củng cố bởi tiến trình đàm phán hiệp định thương mại giữa Việt Nam và khối MERCOSUR. Nếu hiệp định này được ký kết, nhiều mặt hàng thủy sản và nông sản của Việt Nam sẽ được hưởng ưu đãi thuế quan, đồng thời thủ tục thương mại được đơn giản hóa. Điều này có thể tạo ra cú hích lớn cho xuất khẩu sang toàn bộ khu vực Nam Mỹ.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi doanh nghiệp chủ động thích ứng. Theo Đại sứ Bùi Văn Nghị, các doanh nghiệp cần tích cực phối hợp với cơ quan đại diện thương mại, chuẩn bị hồ sơ năng lực đầy đủ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và sẵn sàng đáp ứng các đơn hàng lớn, ổn định. Ngoài ra, việc tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế như APAS Show Brazil hay Seafood Show Latin America cũng là kênh quan trọng để quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định, việc Brazil nổi lên như một thị trường chiến lược không chỉ mang ý nghĩa ngắn hạn mà còn mở ra không gian tăng trưởng dài hạn cho xuất khẩu Việt Nam. Từ câu chuyện cá rô phi đến chiến lược tiếp cận toàn bộ khu vực Mỹ Latinh, có thể thấy rõ một xu hướng: thương mại Việt Nam đang dịch chuyển theo hướng chủ động hơn, đa dạng hơn và bền vững hơn. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, Brazil không chỉ là một thị trường mới, mà có thể trở thành “bệ phóng” để hàng hóa Việt Nam vươn xa hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu.