Ryan Petersen: Cậu bé bán đồ trên eBay từ nhà để xe, xây Flexport thành nền tảng logistics 8 tỷ đô

Đó là cách Ryan Petersen vận hành, không phải ngồi trong văn phòng đọc báo cáo mà leo lên tàu để tự mắt nhìn thấy vấn đề. Và cũng chính tư duy đó đã xây dựng Flexport từ một công ty môi giới vận chuyển hàng hóa nhỏ thành nền tảng logistics toàn cầu được định giá 8 tỷ đô la, giúp hơn 10.000 doanh nghiệp vận chuyển hơn 175 tỷ đô la hàng hóa ra khắp thế giới.

Ryan Petersen – nhà sáng lập kiêm CEO Flexport, doanh nhân đưa công nghệ vào lĩnh vực giao nhận hàng hóa và quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu. Flexport cho biết hơn 10.000 doanh nghiệp đã sử dụng nền tảng để vận chuyển hơn 175 tỷ USD hàng hóa.

Ryan Petersen lớn lên ở Bethesda, Maryland, trong một gia đình bình thường. Thứ đặc biệt nhất trong thời thơ ấu của ông không phải là tài năng thiên bẩm hay được nuôi dưỡng trong môi trường kinh doanh, mà là bản năng nhìn thấy cơ hội ở những nơi người khác không để ý. Năm cuối trung học, ông cùng anh trai và một người bạn bắt đầu mua đồ điện tử từ Alibaba về bán trên eBay, một trong những doanh nghiệp đầu tiên trên thế giới khai thác mô hình buôn bán Trung Quốc qua mạng theo đúng nghĩa.

Doanh thu nhanh chóng vượt 5 triệu đô la mỗi năm, và cậu bé đó học được một bài học mà không trường kinh doanh nào dạy được. Đó là thứ tạo ra giá trị thực sự không phải là sản phẩm mà là khả năng vận chuyển sản phẩm đến tay người mua nhanh nhất, rẻ nhất và đáng tin nhất.

Sau khi tốt nghiệp kinh tế tại UC Berkeley, Petersen nhận ra rằng chính hoạt động nhập khẩu hàng từ Trung Quốc đã dạy ông nhiều hơn bất kỳ khóa học nào, và ngành logistics, vận chuyển hàng hóa quốc tế, vẫn đang vận hành theo những quy trình lỗi thời từ nhiều thập kỷ trước, đầy giấy tờ, thiếu minh bạch và cực kỳ khó dự báo.

Năm 2013, ông thành lập Flexport tại San Francisco với anh trai David Petersen, đặt ra một câu hỏi rất đơn giản mà chưa ai trả lời thỏa đáng, đó là tại sao một doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam muốn xuất khẩu hàng sang Mỹ phải làm việc với hàng chục bên trung gian khác nhau, không biết hàng của mình đang ở đâu và không có cách nào dự báo chi phí thực tế.

Công nghệ logistics của Flexport giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý các khâu vận chuyển, hải quan và chuỗi cung ứng trên một nền tảng thống nhất. Ý tưởng cốt lõi của Flexport là biến lượng dữ liệu rời rạc trong quá trình vận chuyển thành một hệ thống có cấu trúc và khả năng theo dõi.

Flexport bắt đầu như một nền tảng môi giới vận chuyển hàng hóa kỹ thuật số, cho phép doanh nghiệp theo dõi lô hàng theo thời gian thực, quản lý toàn bộ hồ sơ hải quan và tài chính thương mại trên một giao diện duy nhất.

Đây là điều mà ngành logistics 100 năm tuổi chưa bao giờ làm được ở quy mô nhỏ, vì toàn bộ hệ thống truyền thống được thiết kế phục vụ những tập đoàn lớn, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ phải chấp nhận làm theo những gì hãng tàu và đại lý hải quan nói. Kể từ khi thành lập, Flexport đã giúp hơn 10.000 công ty vận chuyển hơn 175 tỷ đô la hàng hóa trên toàn thế giới và huy động được 2,3 tỷ đô la vốn đầu tư.

Năm 2022 là năm đầy biến động nhất trong lịch sử Flexport, và không phải vì những lý do hào nhoáng. Sau khi nhận 935 triệu đô la trong vòng gọi vốn Series E, Flexport mở rộng quá nhanh, mua lại Shopify Logistics với tham vọng xây dựng mạng lưới giao hàng nội địa cạnh tranh với Amazon, rồi bổ nhiệm CEO mới là Dave Clark, cựu lãnh đạo Amazon Logistics.

Cuộc thử nghiệm thất bại. Chưa đầy một năm sau, Dave Clark rời đi và Petersen quay lại nắm quyền CEO. Đây là quyết định không hề dễ dàng vì nhận lại công ty đang khủng hoảng, phải sa thải hàng trăm nhân viên và tập trung lại hoàn toàn vào nghiệp vụ cốt lõi là vận chuyển hàng hóa quốc tế.

Nhưng chính cách Petersen xử lý giai đoạn đó là thứ mà nhiều nhà đầu tư và khách hàng đánh giá cao nhất, đó là ông không đổ lỗi cho người khác, không chạy trốn khỏi vấn đề mà trực tiếp thừa nhận những quyết định sai lầm trước cộng đồng và tập trung vào phục hồi.

Cảng Long Beach – một trong những cửa ngõ thương mại quan trọng của Mỹ và nơi Ryan Petersen từng trực tiếp khảo sát điểm nghẽn chuỗi cung ứng.

Sau khi quay lại, Petersen áp dụng chiến lược rất rõ ràng là trở thành nhà vận chuyển chi phí thấp nhất trong phân khúc, đầu tư mạnh vào tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo để giảm chi phí vận hành và xây dựng dịch vụ khác biệt dựa trên khả năng dự báo và minh bạch thông tin mà các đối thủ truyền thống không có.

Tính đến tháng 6 năm 2026, Flexport đang chạy ở mức khoảng 450 triệu đô la doanh thu thuần, tăng từ 350 triệu đô la năm trước, tức tăng trưởng khoảng 30%, và kỳ vọng đạt 600 triệu đô la năm tiếp theo, với mục tiêu tăng trưởng 30% hàng năm trong một thập kỷ. Petersen chia sẻ thẳng thắn rằng ông vẫn coi Flexport chưa có đến 1% thị phần của một ngành logistics chiếm 11% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu, tức là dư địa phát triển còn rất lớn.

Điều ít được biết đến về Ryan Petersen là ông vận hành công ty theo một nguyên tắc rất dị biệt so với hầu hết CEO Silicon Valley, đó là đến tận nơi xảy ra vấn đề thay vì chỉ nhìn vào bảng điều khiển số liệu. Ông nổi tiếng với việc tự mình ra cảng, nói chuyện trực tiếp với người lái xe tải và nhân viên hải quan để hiểu điểm nghẽn thực sự trong hệ thống.

Ryan Petersen tại văn phòng Flexport – nơi ông xây dựng mô hình kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu và dịch vụ logistics truyền thống.

Chính tư duy đó đã tạo ra khoảnh khắc mạng xã hội nổi tiếng năm 2022 khi ông leo tàu container và bài đăng của ông dẫn đến thay đổi chính sách cảng biển. Columbia Business School đã vinh danh ông là Doanh nhân của năm 2022, ghi nhận tác động toàn cầu của Flexport đối với chuỗi cung ứng thế giới.

Tài sản của Petersen chưa đạt ngưỡng tỷ phú chính thức nhưng được ước tính trong khoảng từ 500 đến 750 triệu đô la dựa trên tỷ lệ cổ phần ông nắm giữ trong Flexport ở mức định giá hiện tại. Flexport hiện có khoảng 2.100 nhân viên và doanh thu 2,1 tỷ đô la trong năm 2024. Petersen đã kết hôn với Olivia Zaleski, cựu nhà báo Bloomberg, và sống tại vùng Vịnh San Francisco với hai con gái.

Bài học lớn nhất từ câu chuyện của Ryan Petersen dành cho doanh nhân Việt Nam, đặc biệt những người đang xây dựng trong ngành logistics, xuất nhập khẩu và thương mại điện tử xuyên biên giới, nằm ở một điều rất giản dị nhưng rất khó thực hành, đó là thật sự hiểu ngành của mình từ bên trong, không phải từ báo cáo. Ông leo lên tàu không phải để tạo ra nội dung mạng xã hội mà vì đó là cách duy nhất ông có thể thực sự hiểu tại sao hệ thống bị tắc nghẽn.