Bộ trưởng Bộ Công Thương: Tuân thủ 6 quan điểm khi gỡ khó cho dự án điện tái tạo

Tại hội nghị trực tuyến công bố và triển khai Nghị quyết của Chính phủ về chủ trương, phương hướng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án điện năng lượng tái tạo, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã nhìn nhận thực trạng triển khai các dự án trong thời gian qua. Ông cho biết, việc thực hiện chủ trương phát triển năng lượng tái tạo là giải pháp mới, chưa có tiền lệ, trong bối cảnh hệ thống pháp luật chưa hoàn chỉnh và kinh nghiệm còn hạn chế, dẫn đến nhiều sai phạm được chỉ ra tại Kết luận số 1027 của Thanh tra Chính phủ. Những sai phạm phổ biến bao gồm việc hưởng cơ chế giá khuyến khích không đúng đối tượng, công nhận ngày vận hành thương mại và giá FIT (biểu giá điện hỗ trợ) khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, cũng như tình trạng chồng lấn quy hoạch khoáng sản.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên

Trước những thách thức này, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh Bộ Công Thương sẽ tuân thủ sáu quan điểm trọng yếu để tháo gỡ vướng mắc.

Trước tiên, việc giải quyết khó khăn nhằm tránh lãng phí nguồn lực đầu tư, đồng thời thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 55-NQ/TW, Quy hoạch điện VIII và cam kết của Việt Nam tại COP26, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và môi trường đầu tư thuận lợi.

Thứ hai, các phương án xử lý sẽ được lựa chọn trên cơ sở đánh giá, so sánh lợi ích kinh tế - xã hội, đồng thời hạn chế tối đa tranh chấp, khiếu kiện và đảm bảo an ninh trật tự, hài hòa lợi ích giữa nhà nước và nhà đầu tư.

Thứ ba, Bộ Công Thương cam kết điều tra, xử lý nghiêm các sai phạm đã bị khởi tố, và tiếp tục xử lý nếu phát hiện tham nhũng, vi phạm trong quá trình tháo gỡ.

Thứ tư, việc xử lý hình sự chỉ là biện pháp cuối cùng nếu không thể áp dụng các giải pháp kinh tế, và các trường hợp không phát hiện hành vi tham nhũng hoặc gây hậu quả nghiêm trọng sẽ không bị truy cứu hình sự.

Thứ năm, không hợp pháp hóa hay miễn trừ xử lý cho các hành vi vi phạm pháp luật đã gây thiệt hại; đồng thời không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực trong quá trình tháo gỡ khó khăn.

Cuối cùng, việc giải quyết các vướng mắc phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan theo đúng quy định pháp luật.

Trên cơ sở đó, Bộ trưởng đã đề xuất sáu nhóm giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cho phép bổ sung quy hoạch để triển khai các dự án không vi phạm quy định về an ninh quốc phòng và quy hoạch trọng điểm quốc gia. Thứ hai, đối với các sai phạm liên quan đến quy trình, thủ tục đất đai và xây dựng, các chủ đầu tư được hoàn thiện hồ sơ theo quy định pháp luật. Thứ ba, đối với các dự án chồng lấn quy hoạch khoáng sản, thủy lợi hoặc quốc phòng, cần đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội giữa việc thực hiện quy hoạch và dự án, sau đó điều chỉnh hoặc tích hợp quy hoạch để triển khai đồng thời. Thứ tư, các dự án đang hưởng giá FIT nhưng vi phạm quy định sẽ phải xác định lại giá mua bán điện, đồng thời thu hồi các khoản ưu đãi không đúng. Thứ năm, các dự án điện mặt trời mái nhà trên đất nông, lâm nghiệp cần hoàn thiện thủ tục đầu tư trang trại kết hợp với dự án năng lượng tái tạo, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và khắc phục sai phạm về đất đai; trường hợp vi phạm sẽ bị thu hồi các khoản ưu đãi thông qua bù trừ thanh toán. Cuối cùng, đối với các dự án bị thu hồi giá FIT, cơ quan chức năng sẽ ban hành quy định mới để làm căn cứ xử lý thanh toán.

Việc tháo gỡ khó khăn dựa trên hai nguyên tắc then chốt. Thứ nhất, cơ quan, cấp ngành hoặc địa phương nào có thẩm quyền thì trực tiếp giải quyết; nếu vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp cao hơn. Thứ hai, với các dự án đã bị khởi tố, chỉ xử lý sau khi có bản án có hiệu lực pháp luật. Những giải pháp và nguyên tắc này không chỉ nhằm khôi phục nguồn lực đã đầu tư mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành năng lượng tái tạo, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và thúc đẩy kinh tế - xã hội của đất nước.