Bộ Tài chính đề xuất nới quy định lập hóa đơn điện tử, tránh quá tải hệ thống

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 70/2025), trong đó đề xuất nới quy định lập hóa đơn điện tử đối với một số lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn.

Theo dự thảo tờ trình, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định cho phép lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh, phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có số lượng giao dịch nhỏ lẻ, phát sinh thường xuyên.

Bộ Tài chính đề xuất nới quy định lập hóa đơn điện tử, tránh quá tải hệ thống

Nhiều lĩnh vực được đề xuất lập hóa đơn tổng

Cụ thể, tại công văn số 17436 trình Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ xin chủ trương ban hành nghị quyết, Bộ Tài chính đề xuất cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, cũng như dịch vụ trông giữ xe tại các tòa nhà có hệ thống phần mềm quản lý, được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh.

Việc lập hóa đơn tổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu chi tiết đã được lưu trữ đầy đủ trong hệ thống quản lý của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ, có đầy đủ thông tin về chuyến đi (đơn vị vận tải, biển số xe, hành trình, cự ly, tổng tiền), đơn vị kinh doanh được lập hóa đơn tổng cuối ngày căn cứ dữ liệu chi tiết của hệ thống.

Bộ Tài chính nhấn mạnh, đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu, đồng thời phải cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Trường hợp khách hàng có nhu cầu nhận hóa đơn riêng lẻ, doanh nghiệp vẫn phải lập và cung cấp theo từng giao dịch.

Nguy cơ quá tải nghiêm trọng hệ thống hóa đơn điện tử

Theo Bộ Tài chính, trước đây Nghị định số 123 cho phép một số lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, ví điện tử, điện lực được lập hóa đơn tổng. Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025 đã bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong quá trình triển khai thực tế.

Thực tế cho thấy, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh từ các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ đã tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế ban đầu của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế.

Hiện nay, hệ thống hóa đơn điện tử của ngành thuế được thiết kế để tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, trong khi số lượng hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỷ hóa đơn/năm, gấp gần 3 lần công suất thiết kế. Theo ước tính, con số này có thể tăng lên 60 tỷ hóa đơn/năm, tiềm ẩn nguy cơ quá tải nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán hiện vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin.

Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Bên cạnh áp lực hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết, các doanh nghiệp và hiệp hội trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực đã kiến nghị cho phép tiếp tục lập hóa đơn tổng đối với các giao dịch nhỏ lẻ, tần suất cao.

Việc buộc lập hóa đơn riêng lẻ cho hàng triệu giao dịch mỗi ngày không chỉ làm tăng mạnh chi phí, nhân lực, áp lực lưu trữ dữ liệu, mà còn không cần thiết trong trường hợp khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Theo Bộ Tài chính, đề xuất nới quy định lần này không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý mới, cũng không làm tăng mức xử phạt, mà nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí tuân thủ trong giai đoạn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hạ tầng công nghệ theo Nghị định số 70.

Dự kiến áp dụng từ 1/7/2026

Theo Quyết định số 2835/QĐ-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ, nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ dự kiến trình Chính phủ trong tháng 4/2026 và có hiệu lực từ 1/7/2026.

Tuy nhiên, do tính cấp bách liên quan đến nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Nghị định số 70 theo trình tự, thủ tục rút gọn, cho phép áp dụng ngay quy định lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với các doanh nghiệp chưa đáp ứng đủ điều kiện công nghệ thông tin.